เบิ่งตาเพ่งมองพระเมรุมาศคราใด ให้บังเกิดความรู้สึกย้อนแย้งรุนแรงขึ้นทุกคราไป
เปลือกนอกรู้สึกปลาบปลื้มปิติในความวิจิตรงดงามของพระเมรุมาศ แต่เบื้องลึกกลับรู้สึกสะอื้นในหัวอก…อาลัยต่อการสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ผู้ทรงไว้ซึ่งพระมหากรุณาธิคุณ พระบริสุทธิคุณ และพระปัญญาธิคุณอันสุดประเสริฐ

ภาพจาก www.thaigov.go.th
เมื่อวันครบรอบ 1 ปีแห่งการเสด็จสวรรคตของสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ได้มีโอกาสเข้าไปซึมซับเบื้องลึกเบื้องหลังกระบวนการรังสรรค์พระเมรุมาศพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร รวมทั้งพระเมรุมาศพระบูรพมหากษัตรย์แห่งราชวงศ์จักรี รวมทั้งพระบรมวงศานุวงศ์อีกหลายพระองค์ ในนิทรรศการ “ศาสตราสถาปัตย์ไทย : พระเมรุมาศ จุดเชื่อมต่อจักรวาลและงานออกแบบ” ซึ่งกรมศิลปากร+สถาบันสถาปัตยกรรมไทยเฉลิมพระเกียรติ+คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร+ศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ (ทีซีดีซี) ได้ร่วมกันจัดขึ้น ณ ศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ บริเวณไปรษณีย์กลาง ย่านบางรัก

ทุกวินาทีที่สัมผัสเรื่องราวผ่านนิทรรศการ ก่อเกิดความรู้สึกซาบซึ้งในผลงานแห่งสถาปัตยกรรมการออกแบบพระเมรุมาศของเหล่าสถาปนิกเลือดไทย ซึ่งบ่งบอกถึงความจงรักภักดี และเทิดทูนบูชาพระเจ้าแผ่นดินอย่างหาที่สุดมิได้



สถาปนิกผู้ออกแบบพระเมรุมาศจากรุ่นสู่รุ่น ล้วนทุ่มเททำงานชนิดพลีกายถวายชีวิต เพื่อให้แบบของพระเมรุมาศออกมาอย่างวิจิตรงดงาม และถูกต้องตามคติความเชื่อแห่งหลักไตรภูมิอย่างครบถ้วนบริบูรณ์
ความวิจิตรงดงาม..อลังการที่บริบูรณ์สมพระเกียรติแห่งพระเมรุมาศ นอกเหนือจากการออกแบบที่เป็นเลิศทางสถาปัตยกรรมแล้ว ยังหล่อหลอมศาสตร์ที่เป็นเลิศด้านวิศวกรรมงานก่อสร้าง และศิลปกรรมขั้นเอกอุแห่งงานช่างสิบหมู่เข้าไว้ด้วยกันอย่างลงตัว

ด้วยความที่พระเมรุมาศ คือรูปธรรมการผสมผสานของงานสถาปัตยกรรม-วิศวกรรม-ศิลปกรรม ในลักษณะ ”ชั่วคราว”…สร้างแล้วรื้อ ทำให้ต้องการองค์ความรู้ในการประยุกต์วัสดุศาสตร์ด้วยความประณีตพิถีพิถันเป็นพิเศษ
งานประดับกระจกสี..งานแกะสลักไม้ ซึ่งใช้กับสถาปัตยกรรมแบบถาวร ได้ถูกแทนที่ด้วยงานฉลุผ้าย่น สาบสีสอดแวว.. งานซ้อนไม้ฉลุลาย ด้วยศิลปกรรมของงานช่างสิบหมู่ สำหรับสถาปัตยกรรมชั่วคราว ในการสร้างประติมากรรมพระเมรุมาศ



คุณก่อเกียรติ ทองผุด หนุ่มใหญ่ชาวนครศรีธรรมราชวัย 49 ปี นายช่างศิลปกรรมชำนาญการ กรมศิลปากร ผู้สืบสานองค์ความรู้ด้านสถาปัตยกรรมการออกแบบพระเมรุมาศ มาจากพล.อ.ต.อาวุธ เงินชูกลิ่น ซึ่งทำหน้าที่รับผิดชอบหลักงานออกแบบสร้างพระเมรุมาศ ล้นเกล้ารัชกาลที่ 9 ได้กรุณาบอกเล่าให้ได้รู้ทั่วกันถึงแก่นแกนของงานออกแบบและก่อสร้างพระเมรุมาศ ตามที่ได้รับการถ่ายทอดสืบต่อมาจากพล.อ.ต.อาวุธ ว่ามีอยู่ด้วยกัน 4 ประการ
ประการที่ 1 คือ ทำถวายใคร
ประการที่ 2 คือ ต้องเป็นแบบที่ถูกต้องครบถ้วนตามคติความเชื่อแห่งหลักไตรภูมิ
ประการที่ 3 คือ ต้องเป็นแบบที่ทำได้จริง
ประการที่ 4 คือ ต้องทำให้สำเร็จสมบูรณ์ได้ในเวลาที่เหมาะสม อันหมายถึงพระเมรุมาศ ต้องไม่ทำเสร็จก่อนวันถวายพระเพลิงเนิ่นนานเกินไป

อัตลักษณ์อันเป็นเอกลักษณ์งามสง่าสมพระเกียรติของพระเมรุมาศ ซึ่งสื่อถึงความเป็นเลิศแห่งงานสถาปัตยกรรมไทย และสรรพศิลปะวิทยาการของไทยที่ไม่เป็นสองรองใครในโลก คือสัญลักษณ์แทนความอาลัย และความจงรักภักดีของพสกนิกรไทย ที่ผูกพันแนบแน่นลึกซึ้งกับสถาบันพระมหากษัตริย์….คือ อนุสรณ์แห่งความทรงจำตราบนิจนิรันดร












