แผนยุทธศาสตร์ชาติที่รัฐบาลภายใต้คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) กำลังหมายมั่นปั้นมือจัดทำขึ้นเพื่อใช้เป็นแม่แบบการพัฒนาประเทศต่อเนื่องกันไปเป็นระยะเวลายาวนานถึง 20 ปีนั้น ส่อเค้า ”เป็นหมัน” ด้วยเหตุแห่งหลักประกันความมีเสถียรภาพระยะยาว


เสถียรภาพระยะยาว นับเป็นปัจจัยสำคัญในการสนับสนุนการเดินหน้าแผนยุทธศาสตร์ชาติให้เป็นไปตามเจตนารมย์รัฐบาล คสช. ควรจะได้ศึกษาบทเรียนจากประสบการณ์ด้านยุทธศาสตร์ชาติในระดับโลกซึ่งมีความน่าสนใจอย่างยิ่ง 2 กรณีด้วยกัน

 กรณีที่ 1 คือตัวอย่างของเศรษฐกิจแบบการวางแผนส่วนกลางและมีพรรคเดียวอย่างที่เกิดขึ้นในประวัติศาสตร์ของสตาลิน อดีตผู้นำของอดีตสหภาพโซเวียต ซึ่งถือครองอำนาจเบ็ดเสร็จยาวนานเกือบ 30 ปี  

รูปแบบนี้ค่อนข้างประสบความสำเร็จในสภาพที่โดดเดี่ยวกับโลกภายนอก (ม่านเหล็ก) และเร่งกระบวนการอุตสาหกรรมภายในประเทศ ทำให้เศรษฐกิจเติบโตระยะยาว โดยเพิ่มกำลังซื้อของประชาชนหลายเท่า การเมืองมั่นคง โดยที่ตัวขับเคลื่อนหลักคือบรรษัทของรัฐ

 กรณีที่ 2  คือ ปูติโนมิกส์ ภายใต้บังเหียน วลาดิมีร์ ปูติน ผู้นำสูงสุดของรัสเซีย ซึ่งครองอำนาจมากว่า 17 ปี แต่อยู่ในระบบที่แตกต่างจากสตาลิน คือผ่านการเลือกตั้งโดยประชาชนและมีเศรษฐกิจตั้งอยู่บนฐานของกลไกตลาด


กลยุทธ์ทางเศรษฐกิจของปูตินซึ่งทำให้เขาสามารถรักษาอำนาจได้อยู่บนยุทธศาสตร์ที่ถูกขนานนามว่า ”ปลาวาฬสามตัว”

ปลาวาฬตัวแรก คือปูตินพร้อมที่จะ “สนับสนุนความมั่นคงทางเศรษฐกิจมหภาคด้วยค่าใช้จ่ายที่ประเมินมิได้”  

ปลาวาฬตัวที่สอง คือระบบการคุ้มครองความมั่นคงทางสังคมของปูติน ซึ่งใช้กลยุทธดึงดูดฐานสนับสนุนจากกลุ่มผู้มีอิทธิพลทางการเมือง (โดยเฉพาะผู้รับบำนาญ)

ปลาวาฬตัวที่สาม คือปูตินต้องอดทนกับการปกป้องธุรกิจส่วนตัวโดยปล่อยให้ดำเนินการอย่างเสรีที่ไม่ส่งผลกระทบต่อยุทธศาสตร์ชาติ โดยรัฐบาลจะควบคุมในธุรกิจและการเมืองที่ซ้อนทับกัน    

ตัวอย่างเช่นการควบคุมในภาคพลังงานหรือสื่อ ทำให้บรรษัทของรัฐมีอำนาจครอบงำเหนือภาคธุรกิจอื่นๆ และมีเป้าหมายในการจ้างงานและสนับสนุนทางการเมืองในการเลือกตั้ง

การรักษานโยบายในปัจจุบันจะทำให้รัสเซียมีเสถียรภาพ แต่ความมั่นคงนี้ จะหมายถึงความเมื่อยล้า ความซบเซา อันเนื่องมาจากการลงทุนในทุนมนุษย์และธุรกิจเอกชนไม่เพียงพอ อีกทั้งการใช้จ่ายเงินทุนที่มากเกินไปให้กับบริษัทรัฐและการทุจริต…นี้คือตัวปัญหา!

เป้าหมายของนโยบายเศรษฐกิจของรัฐบาลกลาง ไม่ใช่เพื่อเพิ่มรายได้ของจีดีพี หรืองบประมาณ แต่เป็นไปเพื่อการรักษาอำนาจภายในประเทศและรักษาความยืดหยุ่น สำหรับการนำอำนาจไปประยุกต์ใช้ในต่างประเทศ…ตรงนี้น่าจะโดนใจ คสช.

หากดูเรื่องราวของการพัฒนาแบบการเติบโตระยะยาวด้วยความมั่งคั่ง-มั่นคงของการวางยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปีนั้นในสถานการณ์ของไทยน่าจะเป็นแบบปูติโนมิกส์มากกว่า 

อย่างไรก็ตามปัญหาใหญ่ในการผลักดันแผนยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี คือการทำให้เศรษฐกิจมหภาคของไทยมีเสถียรภาพ โดยปราศจากบทบาทของทหารในการแทรกแซงทางการเมืองที่กำลังดำเนินอยู่ และการหารายได้จำนวนมหาศาลที่จะมาชำระหนี้สินที่ต้องรักษาเสถียรภาพทางเศรษฐกิจและการเมือง

ยิ่งไปกว่านั้นการพัฒนาอุตสาหกรรมการเกษตรให้ทันสมัย ก็ดูจะเป็นปัญหาด้านภูมิเศรษฐกิจ ที่ยังต้องรอคอยแผนงานที่มีอนาคต..มีคุณภาพ…มีประสิทธิภาพเพื่อให้ตลาดแรงงานมีเสถียรภาพ ควบคู่ไปกับการผสมผสานของทุนทางธุรกิจสื่อและพลังงาน

ถึงตรงนี้ คสช.ไม่บรรลุข้อใดๆ ของปูติโนมิกส์ในลักษณะสภาวะที่อดทนแบบถดถอย หากประเมินสถานการณ์แล้ว โอกาสความสำเร็จของแผนยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี น่าจะเกิดขึ้นได้ยาก เนื่องจากไม่สามารถประสานผลประโยชน์ของเจ้าภาพเศรษฐกิจไปสู่การรักษาเสถียรภาพระยะยาวได้ และไม่สามารถเปลี่ยนความไว้ใจกันระหว่างผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสียในสังคมไปสู่การปกป้องคุ้มครองผลประโยชน์ของรัฐ 

เพราะฉะนั้นรัฐบาล คสช.ควรมุ่งเน้นผลักดันแผนง่ายๆ นำร่องไปก่อน คือเอาแค่ 4 ปี จะทำอย่างไรให้ผู้คนเชื่อถือว่าสามารถปกป้องคุ้มครองผลประโยชน์ของรัฐและรักษาเศรษฐกิจมหภาคให้มีเสถียรภาพเอาไว้ให้ได้


เรื่อง : ชินสัคค สุวรรณอัจฉริย // เรียบเรียง : ตะวันฉาย