มีความเคลื่อนไหวของโลก 4 มิติ ที่คงต้องใส่ใจให้มากคือ
1.
มิติการเกิดขึ้นและการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยี ตั้งแต่หุ่นยนต์ ออโตเมชั่น ปัญญาประดิษฐ์ การสื่อสารไอที ระบบข้อมูลบิ๊กดาต้า พัฒนาการของอินเทอร์เน็ตออฟติงค์ ฯลฯ เทคโนโลยีที่เปลี่ยนโลกไปอย่างรุดหน้าทรงประสิทธิภาพขณะนี้ ได้เคลื่อนเปลี่ยนผู้คนออกจากยุคสมัยเดิมและความทรงจำเก่าๆ อย่างมีนัยสำคัญ ความเคลื่อนไหวของเทคโนโลยีเหล่านี้เป็นตัวสร้างความเปลี่ยนแปลงในสังคมโลก ตั้งแต่ชีวิตปัจเจกชน ไปจนถึงวัฒนธรรมทางสังคม เศรษฐกิจ การเข้าสู่อนาคตของผู้คน รัฐฯ รวมถึงการจัดการรากฐานความคิดขึ้นใหม่อย่างมีพลัง!

เพียงเวลากว่า 2 ทศวรรษที่ผ่านมา กลุ่มพ่อมดไอทีของโลกอย่าง กูเกิล แอปเปิ้ล เฟซบุ๊ก อเมซอน รวมถึง อาลีบาบา ได้เปลี่ยนโลกสู่ทิศทางใหม่อย่างไม่เคยมีมาก่อนในประวัติศาสตร์ ตั้งแต่การดำรงชีวิต สังคม ความสัมพันธ์ ไปจนถึงแบบแผนธุรกิจการค้าใหม่ ฯลฯ พ่อมดไอทีฝูงนี้กลืนกินทุกอย่างที่ขวางหน้า เชื่อมสินค้าทุกถิ่นย่านจากทุกมุมโลกให้ผู้คนเข้าถึงได้ง่ายดาย ไร้พรมแดน ย่อส่วนซูเปอร์คอมพิวเตอร์ให้เหลือเล็กจนถืออยู่ในมือได้ สร้างการติดต่อสื่อสาร การค้า การทำงานแบบใหม่ ที่ก้าวข้ามข้อจำกัดที่เคยมีในอดีต มาอยู่ในโลกเสมือนจริง ที่สามารถตอบโจทย์ความต้องการข้อสงสัยแทบทุกโจทย์อย่างสิ้นเชิง!

จำนวนคนค่อนโลกที่มีทั้งหมดเกือบแปดพันล้าน ปรับตัวกลายเป็นพลเมืองดิจิทัลไปเรียบร้อยแล้ว มีการศึกษาวิจัยพบว่า แต่ละคนจะใช้เวลากับโซเชียลมีเดียอย่างน้อยคนละกว่า 50 นาที ในสารพัดเป้าหมายตั้งแต่เล่นเกม ช็อปปิง สนทนา ทำงาน การค้นคว้าหาความรู้ ไปจนถึงเรียกแท็กซี่ จองโรงแรม ฯลฯ
นี่คือเหตุผลที่ทำไมบรรดาพ่อมดไอทีทั้งหลาย จึงกลายเป็นผู้มั่งคั่งขึ้นได้ในช่วงเวลาสั้นๆ ต่างไปจากการสั่งสมความมั่งคั่งร่ำรวยของตระกูลธุรกิจการค้าในยุคก่อน หลายหมื่น หลายแสนเท่า! นี่เป็นมิติเปลี่ยนโลกที่สัมผัสจับต้องได้
2.
มิติของการเปลี่ยนแปลงระบบการผลิตและมาตรฐานผลผลิตจนถึงการบริโภคยุคใหม่ แน่นอนว่า อุตสาหกรรม 4.0 มีข้อกำหนดที่ตั้งขึ้นมาเป็นกฎบัตร ฉันทามติของสังคมโลก กำหนดมาตรฐานเป็นอุตสาหกรรมสะอาด เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม มีทิศทางสู่การสร้างการพัฒนาที่ยั่งยืน

การเปลี่ยนไปของอุตสาหกรรมและระบบการผลิตใหม่ ได้มุ่งลดต้นทุนในกระบวนการผลิตด้วยระบบออโตเมชั่น ที่อาศัยหุ่นยนต์ แขนกล และการจัดการอัจฉริยะ ที่มีมนุษย์ทำงานอย่างจำกัด! ที่เรียกกันว่ากลไกการผลิตแบบฐานความรู้ มีมาตรฐานกำกับทั้งกระบวนระบบ โดยเฉพาะกลุ่มอุตสาหกรรมคมนาคมทั้งการบิน รถไฟ การเดินทะเล การขนส่ง โลจิสติกส์ทุกภาคพื้น ไปจนถึงกลุ่มบริโภค-บริการ ที่มีผลต่อความปลอดภัยของชีวิต ซึ่งการสร้างเศรษฐกิจ-การลงทุน และการพัฒนาบุคลากรของประเทศ ต้องตอบโจทย์การพัฒนาคนให้ตรงเป้าหมายของอุตสาหกรรม การผลิต และการบริการยุคใหม่อย่างปฏิเสธไม่ได้!
3.
มิติความเคลื่อนไหวของภูมิรัฐศาสตร์และภูมิเศรษฐกิจโลก สาระของทั้งสองภาคส่วนมีปฏิสัมพันธ์ส่งผลต่อกันอย่างมีนัยสำคัญ ความเคลื่อนไหวทั้งสองส่วนจะช่วยบอกทิศทาง “การรุกหรือการตั้งรับ” ของประเทศที่มีอำนาจทางรัฐศาสตร์และเศรษฐกิจจำกัดอย่างประเทศไทย ที่จะกำหนดตำแหน่งแห่งที่ของตัวเอง เพื่อปรับสร้างความมั่งคั่งไปจนถึงการเอาตัวรอดที่จะต้องสูญเสียน้อยที่สุด! ตามพลวัตของสงครามเศรษฐกิจ การค้า และการเงินที่เกิดขึ้น!

ซึ่งวันนี้อเมริกาเล่นใหญ่จัดเต็ม ทั้งการเผชิญหน้าโดยตรงและการใช้พื้นที่ประเทศอื่นส่งผ่านสงครามนี้ อาทิ การบ่อนทำลายเศรษฐกิจและค่าเงินของตุรกี การใช้การเจรจาค้าการต่อรอง-กดดันพันธมิตรยุโรป ขณะที่คู่ต่อกรอย่างจีน รัสเซีย อาหรับ และบางส่วนของยุโรป ก็ผนึกกำลังเผชิญหน้าเต็มที่เช่นกัน ความเปลี่ยนแปลง-ความอ่อนไหวทางภูมิรัฐศาสตร์เป็นเรื่องต้องใส่ใจติดตาม เพื่อหยิบใช้ความสัมพันธ์ที่มีอยู่จากโลกรอบตัว มาปรับสร้างฐานเศรษฐกิจ ความสัมพันธ์ การลงทุน มุ่งพัฒนาความก้าวหน้าของประเทศ ร่วมกับมิตรประเทศที่เปิดโอกาสให้ ซึ่งเป็นเรื่องที่ต้องการศักยภาพในการปรับตัวอย่างมาก!
4.
ระบบนิเวศเศรษฐกิจสังคมและวัฒนธรรมที่เปลี่ยนไป จากมูลเหตุหลักข้างต้นที่กล่าว ส่งผลให้การจัดการตัวเองของมนุษย์กับสังคมและโลกแวดล้อมวันนี้ เปลี่ยนผ่านสู่โลกดิจิทัลอย่างมีนัยสำคัญ การเปลี่ยนแปลงแบบเดิมจากวัฒนธรรมสังคมเกษตรกรรม สู่สังคมการค้า สู่สังคมอุตสาหกรรม และหลังอุตสาหกรรม มาถึงวันนี้ได้เปลี่ยนความคิดและการดำรงชีวิตของแต่ละรุ่นคนไปอย่างมีนัยสำคัญแล้ว!

ความรุ่มรวยสุขสบายกับธรรมชาติและการพึ่งตนเองในการดำรงชีพในชนบทได้เลือนจางไป ผู้คนปรับตัวสู่สังคมการค้า-สังคมอุตสาหกรรมโดยลำดับ วัฒนธรรมแบบเดิมจึงมีตำแหน่งแห่งที่เพียงแค่ในความทรงจำและเรื่องเล่าที่สร้างความคิดคำนึงขึ้นในช่วงสั้นๆ เท่านั้น!
พลังการดำรงอยู่วันนี้ วัฒนธรรมของคนยุคดิจิทัล อยู่ในนิเวศเศรษฐกิจใหม่ที่ไร้พรมแดน เข้าถึงความรู้ได้ “เมื่อต้องการ” และเข้าถึงโลกทุกแบบได้ผ่านโลกเสมือนจริง ทั้งยังมีฐานข้อมูลแบบบิ๊กดาต้าช่วยให้การทำงานและชีวิตง่ายขึ้นกว่าเมื่อก่อนมาก ที่สำคัญคืออยู่ใต้กฎเกณฑ์ของรัฐน้อยกว่าคนในอดีต มีอิสระ-การพึ่งพาตัวเองต่างจากคนยุคก่อน มีวัฒนธรรมมองเห็นโลกสามมิติด้วยอินเทอร์เน็ตออฟติงค์ ฯลฯ
4 มิติข้อพิจารณาข้างต้น เป็นโจทย์ที่ถามถึงการศึกษาและการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ว่าการศึกษาที่เป็นผลผลิตของวิธีคิดก่อนยุคอุตสาหกรรม ที่สืบทอดมาถึงยุคหลังอุตสาหกรรมและดิจิทัลวันนี้ การศึกษาไทยได้ปรับตัวไปเพียงใด? เพราะการ “ออกแบบอนาคต” ที่จะสร้างคนรุ่นใหม่เข้าสู่โอกาสและการท้าทายข้างหน้านั้น หลีกเลี่ยงไม่ได้ เราให้ความสำคัญกับเรื่องนี้แค่ไหน? เพียงไร?!?
เรื่องโดย : Apichatology










