ต่อจากบทความ ‘การตลาดสีดอกเลา’ พลิกมุมคิด ตอบโจทย์ชีวิตผู้สูงวัย ‘Anadiggy’ ที่กล่าวถึงการทำตลาดกับเจเนอเรชัน Anadiggy อยู่ในกระแสความสนใจของนักการตลาดทั่วโลก และดูเหมือนว่า รัฐบาลไทยจะให้ความสำคัญกับตลาดกลุ่มนี้เช่นกัน
โดยกรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ จัดทำ เกณฑ์คุณภาพ 5 ด้านสำหรับผู้ประกอบการตลาดผู้สูงวัย ได้แก่
- การบริหารจัดการ การตลาด
- การพัฒนาบุคลากร
- การบริการ
- ผลการประกอบการ
- สุขอนามัยของผู้รับบริการ
พิกุล ทักษิณวราจาร รองอธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้า กล่าวว่า กรมพัฒนาธุรกิจการค้าเล็งเห็นถึงศักยภาพ ความสำคัญของธุรกิจบริการผู้สูงอายุของคนไทยจากโอกาสทางการตลาดของธุรกิจประเภทนี้
“…มองจากสถานการณ์ภายในประเทศ โครงสร้างประชากรผู้สูงอายุของประเทศไทยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น จากอัตราการเกิดและอัตราการตายของประชากรที่ลดลง เพราะวิวัฒนาการทางการแพทย์ที่พัฒนาขึ้น ประชากรใส่ใจในสุขภาพมากขึ้น สังคมไทยเปลี่ยนจากครอบครัวขยายมาเป็นครอบครัวเดี่ยวมากขึ้น
และจากสภาพเศรษฐกิจที่มีการแข่งขันที่สูง ทำให้ผู้สูงอายุหรือผู้ใหญ่ในครอบครัวที่เคยได้รับการดูแลจากลูก หลาน ได้รับการดูแลน้อยลง ธุรกิจบริการผู้สูงอายุจึงได้รับความสนใจใช้บริการมากขึ้น ขณะที่ธุรกิจบริการผู้สูงอายุที่สนใจใช้ของไทยมีสัดส่วนน้อยมากเมื่อเทียบกับจำนวนผู้สูงอายุ และยังไม่มีการทำตลาดอย่างจริงจัง…” (หนังสือพิมพ์ผู้จัดการรายวัน)
อย่างที่กล่าวไปแล้ว โครงสร้างประชากรผู้สูงอายุของโลกที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเช่นกัน อีกทั้งประเทศไทยเป็นส่วนหนึ่งของประชาคมอาเซียน แน่นอนว่า รูปแบบการค้าย่อมไร้พรมแดน การขายสินค้าและบริการจะขยายจากประชากรในประเทศ 60 ล้านคน เป็นประชากรอาเซียน 600 ล้านคน
ธุรกิจไทย ต้องรับมือกับสภาพการแข่งขันที่เข้มข้นมากขึ้น ขณะเดียวกันธุรกิจบริการผู้สูงอายุกำลังได้รับความนิยมจากชาวต่างชาติที่เข้ามาท่องเที่ยวในประเทศไทยมากขึ้นโดยลำดับ
นักธุรกิจไทยที่จับตลาดกลุ่มลูกค้าสูงอายุชาวญี่ปุ่น ทราบความข้อนี้ดีมาสิบกว่าปีแล้ว เราจึงเห็นธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ ห้างสรรพสินค้า และบริการอื่นๆ ที่เกี่ยวกับข้องกับคนญี่ปุ่นมานับทศวรรษ
มีงานวิจัยมากมายที่ศึกษาเกี่ยวกับการตลาดกลุ่มผู้สูงอายุ โดย New Demand ใหม่ในทางการตลาดที่ควรจะเป็นคือกลุ่ม Aging มากกว่ากลุ่ม New Middle Class การผลิตสินค้าและบริการเพื่อตอบสนองผู้สูงอายุจะเพิ่มขึ้นอย่างแน่นอน
เนื่องจาก แต่เดิมสังคมไทยเป็นครอบครัวใหญ่ มีผู้สูงอายุอยู่ในครอบครัว และมีการดูแลผู้สูงอายุโดยบุคคลในครอบครัวด้วยตนเอง ต่อมาเมื่อเวลาผ่านไปขนาดของครอบครัวมี ขนาดเล็กลง และบุตรหลานก็ไม่ได้อยู่ดูแลผู้สูงอายุอย่างเช่นแต่ก่อน
Demand ในปัจจุบัน และแนวโน้มการตลาดในอนาคตจะพุ่งเป้าเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้สูงอายุซึ่งส่วนใหญ่ต้องดูแลตนเอง เช่น การมีโปรแกรมออมเงินหลังเกษียณอายุ ประกันชีวิต การมีสถานดูแลคนชรา เช่น สวางคนิเวศ ของสภากาชาดไทย หรือของเอกชนที่มีการเติบโตขึ้นอย่างมาก นักการตลาดก็จะวิเคราะห์ว่า จะเกิดอะไรขึ้นกับโครงสร้างประชากรและ Lifestyle ที่เป็นอยู่ตรงนั้น เพื่อผลิตและขายสินค้าบริการได้ตรงกับ New Demand ที่มี (ศิริอร เศรษฐมานิต)
New Demand ในแง่การตลาดน่าจะมาจากคนสองกลุ่ม คือ จากจำนวนผู้สูงอายุที่เพิ่มขึ้น และจำนวนเด็กในครอบครัวที่มีจำนวนน้อยลง ซึ่งพ่อแม่จะทุ่มค่าใช้จ่ายเป็นจำนวนเงินต่อคนมากขึ้น เช่น ใช้จ่ายในด้านการศึกษา กิจกรรมพิเศษ งานอดิเรก
สำหรับกลุ่มแรก จำนวนผู้สูงอายุที่เพิ่มขึ้น คนในรุ่นปัจจุบันที่มีอายุระหว่าง 40-50 ปี ที่จะเป็นผู้สูงอายุต่อไป เป็นกลุ่มที่มีความรู้ มีกำลังทรัพย์ และมีความเป็นตัวของตัวเอง จะพึ่งพาลูกหลานน้อยลง เหมือนประเทศในแถบตะวันตกมากขึ้น จึงต้องพยายามสร้างความแข็งแรง และสุขภาพที่ดีให้กับตนเอง
ตลาดดังกล่าว นำไปสู่การสร้างที่พักอาศัยแก่ผู้สูงอายุ กิจกรรม งานอดิเรก การท่องเที่ยว ผลิตภัณฑ์อาหารเสริมเพื่อบำรุงสุขภาพ เป็นต้น ตอบสนอง Lifestyle และการใช้ชีวิตสำหรับกลุ่ม New Middle Class ไม่ใช่กลุ่มที่เกิดใหม่ หรือมองแค่เป็นกลุ่มผู้บริโภคเปลี่ยนแปลงหรือเพิ่มขึ้นหลากหลายไปตามยุคสมัยเท่านั้น
เพราะ Anadiggy ไม่ใช่กลุ่มการตลาดใหม่อย่างแน่นอน (ณัฐพล อัสสะรัตน์)
ขณะเดียวกัน งานวิจัยของนักศึกษามหาบัณฑิตสาขาการตลาด เกี่ยวกับการใช้ชีวิต หรือ Lifestyle ของคนในกลุ่ม 3B ในไทย พบว่า ประชากรรุ่นผู้ใหญ่ที่มีช่วงอายุอยู่ระหว่าง 45-63 ปี เป็นกลุ่มคนมีประสบการณ์ชีวิตสูง และมีเงินเก็บสะสมมาก (บุริม โอทกานนท์) โดยแบ่ง 3B ออกเป็น 3 กลุ่ม คือ
- Best มีช่วงอายุ 45-50 ปี
ชอบความล้ำสมัย ก้าวทันเทคโนโลยี ติดตามข่าวสารเกี่ยวกับเทคโนโลยีอยู่เสมอ ให้ความสำคัญในการดูแลสุขภาพ วิถีการใช้ชีวิต มีการพบปะปฏิสัมพันธ์กับผู้คนค่อนข้างมากจากการทำงานหรือเครือข่ายของการทำงาน จึงมักที่จะดูแลภาพลักษณ์ทั้งภายนอกและภายในของตัวเองให้ดูดีอยู่เสมอ
เช่น การใช้สินค้าคุณภาพดีที่เสริมบุคลิก ชอบทานอาหารเสริม และไปสถานออกกำลังกาย อาทิ Fitness Center ตามห้างสรรพสินค้า หรือนิยมท่องเที่ยวทั้งในและนอกประเทศ มีพฤติกรรมการใช้บัตรเครดิตเพื่อจับจ่ายใช้สอย และจากการศึกษาพบว่า มักจะมีจำนวนบัตรเครดิตคนละ 2-3 ใบ
การตัดสินใจเลือกซื้อสินค้าและบริการ จะพิจารณาที่คุณภาพและประโยชน์ที่ได้รับจากสินค้า ส่วนใหญ่จะจับจ่ายตามห้างสรรพสินค้าใหญ่ใจกลางเมือง นอกจากนี้ ยังมีการเลือกซื้อสินค้าหรือบริการทาง Online เนื่องจากเป็นกลุ่มที่เกาะติด ICT และนวัตกรรม ดังนั้น การติดต่อสื่อสารกับคนกลุ่มนี้จึงต้องใช้ช่องทางสื่อสมัยใหม่ เช่น Social Media
- Bright มีอายุตั้งแต่ 49-57 ปี
รูปแบบและทัศนคติที่โดดเด่นที่สุดของคนในกลุ่มนี้ คือ การดูแลสุขภาพทั้งทางกายและใจ โดยวิถีของธรรมชาติ เช่น การปฏิบัติธรรมตามสถานปฏิบัติธรรม ออกกำลังกายตามแหล่งธรรมชาติ นิยมอาหารชีวจิต ทานวิตามินหรืออาหารเสริมเพื่อเสริมสร้างสุขภาพ เวลาว่างกิจกรรมหลักจะดูทีวี อ่านนิตยสาร หรือพบปะกับกลุ่มเพื่อนสนิทเป็นกลุ่มเล็กๆ
สินค้าที่สนใจมักจะอิงธรรมชาติ เช่น การบริโภคผักปลอดสารพิษ หรือสมุนไพรไทย เก้าอี้นวดเพื่อการผ่อนคลาย ใช้บัตรเครดิตเพียงใบเดียว ทัศนคติในการเลือกซื้อสินค้าและบริการจะให้ความสำคัญในเรื่องของความคุ้มค่า สถานที่จับจ่ายใช้สอยมักจะเป็นห้างสรรพสินค้าขนาดกลางและเล็กที่คนไม่พลุกพล่าน เช่น Community Mall
การจะเข้าถึงคนกลุ่มนี้ควรสื่อสารผ่านหลายช่องทาง เช่น โทรทัศน์ สื่อสิ่งพิมพ์ หรือสื่อ Online โดยเฉพาะการใช้ Word-Of-Mouth ผ่าน LINE เพราะคนกลุ่มนี้มักจะพบปะพูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดกับกลุ่มเพื่อนสนิทอยู่เสมอ และมักจะชอบการสื่อสารแบบ Personal Selling โดยมีผู้เชี่ยวชาญให้ความรู้เกี่ยวกับการใช้งานสินค้านั้นๆ
- Basic อายุระหว่าง 55-63 ปี
ส่วนใหญ่เกษียณแล้ว กิจกรรมหลัก คือ ดูทีวี ฟังวิทยุ อ่านนิตยสารหรือหนังสือพิมพ์ ให้ความสนใจกับสินค้าที่ใช้งานง่าย ไม่ซับซ้อน มองเห็นง่าย สินค้าและบริการที่ถูกใจ คือ สินค้าขายตรงต่างๆ ที่มี Catalog หรือพนักงานขายบริการจัดส่งถึงบ้าน โดยเฉพาะการซื้อสินค้าผ่านรายการโทรทัศน์ กลุ่มนี้ชอบเดินเลือกซื้ออุปกรณ์เครื่องใช้ภายในบ้านด้วยตนเอง โดยมองที่ราคาซึ่งต้องสมเหตุสมผล ห้างสรรพสินค้าของคนกลุ่มนี้มักจะเป็น Hypermart เช่น Big C Tesco Lotus Tops Supermarket (หนังสือพิมพ์ผู้จัดการรายวัน)
กล่าวโดยสรุป Anadiggy Marketing หรือ การตลาดสำหรับผู้สูงวัย เป็นช่องทางใหม่สำหรับนักการตลาด ที่มีผลการวิจัยและฐานข้อมูลมากมายรองรับ รวมถึงกรณีศึกษาจากผลิตภัณฑ์ที่วางจำหน่ายอยู่ในปัจจุบันจำนวนมาก
แม้จะมีผลิตภัณฑ์เข้ามาทำตลาดในกลุ่มนี้ค่อนข้างมาก ทว่า ยังมีโอกาสสำหรับนักการตลาดที่จะเจาะกลุ่มลูกค้าผู้สูงอายุอีกไม่น้อย
โดยเฉพาะนักวิชาการด้านการตลาดหรือบริหารธุรกิจที่จะมีกรณีศึกษามากมายสำหรับใช้ในการวิจัยและการสอนในสถาบันการศึกษา
Anadiggy จึงเป็นตลาดที่น่าสนใจสำหรับนักการตลาดรุ่นใหม่อย่างแท้จริงนั่นเอง (จบ)
อ่านทวนบทความภาคแรก
‘การตลาดสีดอกเลา’ พลิกมุมคิด ตอบโจทย์ชีวิตผู้สูงวัย Anadiggy










