โลกวันนี้เปลี่ยนแปลงไปมากในทุกมิติ ตั้งแต่ 1) ความสัมพันธ์ที่ปรากฏขึ้นในภูมิรัฐศาสตร์โลก 2) ความเคลื่อนไหวของภูมิเศรษฐกิจของโลก รวมถึง 3) การปฏิวัติอุตสาหกรรมยุค 4.0 ซึ่งมีผลต่อการดำเนินชีวิตของประชากรทั่วโลก


การเปลี่ยนจากโลกใบเก่าไปสู่โลกใบใหม่เป็นไปอย่างรวดเร็วและเหลือเชื่อ เห็นได้ชัดในมิติของ ‘Analog สู่ Digital’ ซึ่งทุกคนสัมผัสได้ในชีวิตประจำวัน เช่น จากการนัดประชุมงานกับลูกทีมซึ่งเป็นการนัดเจอทางกายภาพ เปลี่ยนไปเป็นการนัดเจอผ่านอุปกรณ์ IoT พูดคุยกันทาง Conference Call กับทีมที่อยู่ประเทศอื่นได้ โดยมีโครงข่ายระบบและอุปกรณ์ดิจิทัลเชื่อมโยงและหลอมรวมอยู่ใน การสื่อสาร การคมนาคม การศึกษา การทำงาน การจัดการคุณภาพชีวิต การอยู่ร่วมกันในสังคม ไปจนถึงระบบเศรษฐกิจ ผู้เขียนจึงสรุปเป็นประเด็นที่น่าคิดจากการเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัลไว้หลายข้อด้วยกัน ดังนี้

ประเด็นที่ 1 การเปลี่ยนแปลงของโลกในศตวรรษที่ 21 และยุคอุตสาหกรรม 4.0 เป็นการเปลี่ยนแปลงแบบพลิกผัน ก่อให้เกิดกิจกรรมทางเศรษฐกิจและสังคม 2 ทิศทาง นั่นคือ ทิศทางแรก ‘โอกาสใหม่’ ส่วนอีกทิศทางหนึ่งคือ ‘การถูก disruption’

ประเด็นที่ 2 พื้นฐานสำคัญของสังคมเศรษฐกิจศตวรรษที่ 21 คือ การเปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐกิจจาก เศรษฐกิจฐานทรัพยากรและแรงงาน มาสู่ เศรษฐกิจฐานความรู้และนวัตกรรม ดังนั้น ทรัพยากรและแรงงานจึงถูกลดความสำคัญลง ส่วนนวัตกรรม ความรู้ เทคโนโลยี เข้ามามีบทบาทมากขึ้น ส่งผลให้ชีวิตของผู้คนดีขึ้น ทั้งยังช่วยนำพาผู้คนก้าวข้ามขีดจำกัดทางกายภาพ จากการประสานและผสาน กายภาพ – ชีวภาพ – ดิจิทัล เข้าด้วยกันในกระบวนระบบของเทคโนโลยีต่างๆ

ประเด็นที่ 3 ในกระแสความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ ต้องการความร่วมมือและการมีส่วนร่วมจากผู้คนและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลายกลุ่ม เพื่อเอาชนะความท้าทายสำคัญ 3 ประการ ได้แก่

1) จะต้องพิจารณา – จัดสรรประโยชน์จากการพัฒนาเทคโนโลยีให้เกิดขึ้นและเป็นไปอย่างยุติธรรม
2) ต้องเปิดพื้นที่และสร้างการมีส่วนรวม เพื่อช่วยควบคุมผลกระทบที่อาจเกิดจากเทคโนโลยีซึ่งไม่อาจหลีกเลี่ยงได้
3) ต้องช่วยกันผลักดันให้เทคโนโลยีมีบทบาทมากขึ้น โดยใช้เสริมพลังความก้าวหน้าและการพัฒนา ไม่ใช่ให้เทคโนโลยีมาเป็นตัวกำหนดชะตาชีวิต 

ประเด็นที่ 4 เทคโนโลยีในอุตสาหกรรม 4.0 มีศักยภาพเชื่อมโยงถึงกันได้หลายทิศทาง โดยมีทั้งที่สามารถขยายขีดความสามารถทางดิจิทัลเองได้ จนถึงการฝังอยู่ในตัวเรา ซึ่งต้องช่วยกันปกป้องไม่ให้เกิดสิทธิพิเศษ ด้วยการติดตามและกำกับดูแลอย่างต่อเนื่อง

ประเด็นที่ 5 การดูแลผลประโยชน์จากความเปลี่ยนแปลงยุค 4.0 จะต้องไม่มองว่า ‘ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี’ เป็นเพียงเครื่องมือที่เราสามารถควบคุมได้แบบเบ็ดเสร็จ ขณะเดียวกันจะต้องไม่มองว่า มันเป็นพลังภายนอกที่เราไม่อาจทำอะไรได้ โดยแนวปฏิบัติที่พึงกระทำคือ ร่วมกันปลูกฝัง ‘คุณค่าความเป็นมนุษย์’ ลงในเทคโนโลยีใหม่ๆ เพื่อก่อเกิดประโยชน์แก่ส่วนรวม สิ่งแวดล้อม รวมถึงตอกย้ำศักดิ์ศรีและความสำคัญของการเป็นมนุษย์

ประเด็นที่ 6 ต้องไม่ลืมว่าศักยภาพในยุค 4.0 นั้น มีหุ่นยนต์ขึ้นมาแทนแรงงานมนุษย์ และนับวัน…หุ่นยนต์ก็มีความคล้ายคลึงกับมนุษย์มากยิ่งขึ้น ขณะเดียวกัน มนุษย์ก็ผลิตหุ่นยนต์เพื่อจำหน่ายในตลาด กิจกรรมที่เกิดขึ้นนี้จึงส่งผลต่อภาคการผลิตสินค้าและบริการ โดยต้องมีประสิทธิภาพและศักยภาพมากกว่าการผลิตในยุคที่ผ่านมาอย่างมาก

ประเด็นที่ 7 ระบบการศึกษาไทยที่ไม่ได้จัดปรับให้ทันต่อความเปลี่ยนแปลงของโลกยุคใหม่ นำมาสู่การวางแผนสร้างงาน พัฒนาบุคลากรและการศึกษาเพื่อก้าวผ่านช่วง Digital Transformation ไปสู่ความก้าวหน้าใหม่ โดยมี EEC HDC หรือ คณะทำงานพัฒนาบุคลากรและการศึกษาเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก เป็นแกนกลางในการขับเคลื่อนและเดินหน้าสร้างความร่วมมือกับภาคส่วนต่างๆ ซึ่งผู้เข้าร่วมคณะทำงานต่างต้องตระหนักว่า การปฏิบัติงานในแต่ละ S-Curve นั้น ไม่ได้เป็นการทำงานเพียงลำพัง แต่เป็นการรวมตัวของกลุ่มผู้ประสานงานเพื่อขับเคลื่อน – สร้างสรรค์ – พัฒนาบุคลากรและการศึกษาตามกลุ่มอุตสาหกรรมที่รับผิดชอบ ให้มีศักยภาพและมาตรฐานตามเป้าหมายของแต่ละอุตสาหกรรม เพื่อสร้างอนาคตและความก้าวหน้าขึ้นในพื้นที่อีอีซี ตลอดจนการช่วยจัดปรับระบบระเบียบที่ล้าหลัง – อะไรที่เป็นอุปสรรคต่างๆ เอาออกให้หมดไป ทั้งในทางบริหารและการปฏิบัติ ก่อเกิดการศึกษาและการพัฒนาบุคลากรอย่างมีคุณภาพในทิศทางใหม่ ซึ่งสอดคล้องกับโลกและสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไป


EEC HDC
ดร.อภิชาต ทองอยู่ ประธานคณะทำงาน EEC HDC

สรุปแนวคิดและบทบาทของ EEC HDC ที่สอดรับกับ ‘การเปลี่ยนแปลงในศตวรรษที่ 21’

หนึ่ง มีภารกิจการประสานเชื่อมโยงภาคส่วนที่เกี่ยวข้องแต่ละอุตสาหกรรม ทั้งภาครัฐ เอกชน สถาบันการศึกษา และการพัฒนาท้องถิ่น ให้ร่วมกันปรับสร้างการพัฒนาบุคลากรการศึกษายุคใหม่ และช่วยขจัดระบบระเบียบที่ล้าหลังเทอะทะให้หมดไป…เท่าที่จะทำได้

สอง บทบาทการสร้างสรรค์และพัฒนากระบวนการสร้างบุคลากรและการศึกษา ซึ่งผ่านการศึกษาความต้องการและการพัฒนาคุณภาพตามกรอบความร่วมมือที่มีอยู่ รวมถึงการผลิตสร้างหลักสูตรระยะสั้นที่จะตอบโจทย์ความต้องการของสังคมและภาคการผลิตในพื้นที่อีอีซี

สาม บทบาทในการสนับสนุนและติดตามผลของกระบวนการพัฒนาบุคลากรและการศึกษาทั้งในและนอกระบบ ในแบบเน้นผลลัพธ์ (output oriented) ที่มีคุณภาพ มีประสิทธิภาพ และเป็นไปตามเป้าหมายของการพัฒนาพื้นที่ เพื่อหมุดหมายด้านการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน

ทั้ง 3 ส่วนนี้ คือบทบาทสำคัญของคณะทำงาน EEC HDC เพื่อการพัฒนาบุคลากรและการศึกษาในพื้นที่อีอีซี ซึ่งมุ่งตอบโจทย์อุตสาหกรรมเป้าหมายทั้ง 10 S-Curve รับกระแสการเปลี่ยนแปลงในยุค 4.0 เป็นสำคัญ


เรื่อง : Apichartology
(ประมวลจากบทสัมภาษณ์ ดร.อภิชาต ทองอยู่ ประธานคณะทำงาน EEC HDC)
.

.

.

.


ตามอ่านบทความที่บอกเล่าความเคลื่อนไหวและการทำงานของ EEC HDC 

EEC HDC Wokshop ร่วมกับบุคลากรภาคการศึกษาในพื้นที่ ชี้ ‘หลักการ Demand Driven’ ช่วยการศึกษาไทยรอด

EEC HDC ปรับสร้างการศึกษาไทย ปั้นอนาคตใหม่ให้ประเทศ

ก่อนไปถึง ‘ไทยแลนด์ เมดิคัล ฮับ’ ไทยมีความพร้อมทางการแพทย์แล้วหรือ? คำถามที่การประชุมขับเคลื่อน EEC HDC มีคำตอบให้

EEC HDC โมเดลการศึกษายุคใหม่ สร้างคน 10 กลุ่ม ตอบโจทย์อุตสาหกรรม 4.0

เด็กไทยไฮเทคแน่ ‘มิตซู-ม.บูรพา’ จับมือกับ EEC HDC ตั้ง ‘Automation Park’ นำร่องหลักสูตร e-Factory

เหตุและผลที่เริ่มต้นรื้อสร้าง ‘การศึกษาไทย’ ในพื้นที่ EEC ปิดทางชะตากรรมเก่า เปิดอนาคตสู่โลกใบใหม่