โลกวันนี้เปลี่ยนแปลงไปมากในทุกมิติ ตั้งแต่ 1) ความสัมพันธ์ที่ปรากฏขึ้นในภูมิรัฐศาสตร์โลก 2) ความเคลื่อนไหวของภูมิเศรษฐกิจของโลก รวมถึง 3) การปฏิวัติอุตสาหกรรมยุค 4.0 ซึ่งมีผลต่อการดำเนินชีวิตของประชากรทั่วโลก
การเปลี่ยนจากโลกใบเก่าไปสู่โลกใบใหม่เป็นไปอย่างรวดเร็วและเหลือเชื่อ เห็นได้ชัดในมิติของ ‘Analog สู่ Digital’ ซึ่งทุกคนสัมผัสได้ในชีวิตประจำวัน เช่น จากการนัดประชุมงานกับลูกทีมซึ่งเป็นการนัดเจอทางกายภาพ เปลี่ยนไปเป็นการนัดเจอผ่านอุปกรณ์ IoT พูดคุยกันทาง Conference Call กับทีมที่อยู่ประเทศอื่นได้ โดยมีโครงข่ายระบบและอุปกรณ์ดิจิทัลเชื่อมโยงและหลอมรวมอยู่ใน การสื่อสาร การคมนาคม การศึกษา การทำงาน การจัดการคุณภาพชีวิต การอยู่ร่วมกันในสังคม ไปจนถึงระบบเศรษฐกิจ ผู้เขียนจึงสรุปเป็นประเด็นที่น่าคิดจากการเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัลไว้หลายข้อด้วยกัน ดังนี้
ประเด็นที่ 1 การเปลี่ยนแปลงของโลกในศตวรรษที่ 21 และยุคอุตสาหกรรม 4.0 เป็นการเปลี่ยนแปลงแบบพลิกผัน ก่อให้เกิดกิจกรรมทางเศรษฐกิจและสังคม 2 ทิศทาง นั่นคือ ทิศทางแรก ‘โอกาสใหม่’ ส่วนอีกทิศทางหนึ่งคือ ‘การถูก disruption’
ประเด็นที่ 2 พื้นฐานสำคัญของสังคมเศรษฐกิจศตวรรษที่ 21 คือ การเปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐกิจจาก เศรษฐกิจฐานทรัพยากรและแรงงาน มาสู่ เศรษฐกิจฐานความรู้และนวัตกรรม ดังนั้น ทรัพยากรและแรงงานจึงถูกลดความสำคัญลง ส่วนนวัตกรรม ความรู้ เทคโนโลยี เข้ามามีบทบาทมากขึ้น ส่งผลให้ชีวิตของผู้คนดีขึ้น ทั้งยังช่วยนำพาผู้คนก้าวข้ามขีดจำกัดทางกายภาพ จากการประสานและผสาน กายภาพ – ชีวภาพ – ดิจิทัล เข้าด้วยกันในกระบวนระบบของเทคโนโลยีต่างๆ
ประเด็นที่ 3 ในกระแสความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ ต้องการความร่วมมือและการมีส่วนร่วมจากผู้คนและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลายกลุ่ม เพื่อเอาชนะความท้าทายสำคัญ 3 ประการ ได้แก่
1) จะต้องพิจารณา – จัดสรรประโยชน์จากการพัฒนาเทคโนโลยีให้เกิดขึ้นและเป็นไปอย่างยุติธรรม
2) ต้องเปิดพื้นที่และสร้างการมีส่วนรวม เพื่อช่วยควบคุมผลกระทบที่อาจเกิดจากเทคโนโลยีซึ่งไม่อาจหลีกเลี่ยงได้
3) ต้องช่วยกันผลักดันให้เทคโนโลยีมีบทบาทมากขึ้น โดยใช้เสริมพลังความก้าวหน้าและการพัฒนา ไม่ใช่ให้เทคโนโลยีมาเป็นตัวกำหนดชะตาชีวิต
ประเด็นที่ 4 เทคโนโลยีในอุตสาหกรรม 4.0 มีศักยภาพเชื่อมโยงถึงกันได้หลายทิศทาง โดยมีทั้งที่สามารถขยายขีดความสามารถทางดิจิทัลเองได้ จนถึงการฝังอยู่ในตัวเรา ซึ่งต้องช่วยกันปกป้องไม่ให้เกิดสิทธิพิเศษ ด้วยการติดตามและกำกับดูแลอย่างต่อเนื่อง
ประเด็นที่ 5 การดูแลผลประโยชน์จากความเปลี่ยนแปลงยุค 4.0 จะต้องไม่มองว่า ‘ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี’ เป็นเพียงเครื่องมือที่เราสามารถควบคุมได้แบบเบ็ดเสร็จ ขณะเดียวกันจะต้องไม่มองว่า มันเป็นพลังภายนอกที่เราไม่อาจทำอะไรได้ โดยแนวปฏิบัติที่พึงกระทำคือ ร่วมกันปลูกฝัง ‘คุณค่าความเป็นมนุษย์’ ลงในเทคโนโลยีใหม่ๆ เพื่อก่อเกิดประโยชน์แก่ส่วนรวม สิ่งแวดล้อม รวมถึงตอกย้ำศักดิ์ศรีและความสำคัญของการเป็นมนุษย์
ประเด็นที่ 6 ต้องไม่ลืมว่าศักยภาพในยุค 4.0 นั้น มีหุ่นยนต์ขึ้นมาแทนแรงงานมนุษย์ และนับวัน…หุ่นยนต์ก็มีความคล้ายคลึงกับมนุษย์มากยิ่งขึ้น ขณะเดียวกัน มนุษย์ก็ผลิตหุ่นยนต์เพื่อจำหน่ายในตลาด กิจกรรมที่เกิดขึ้นนี้จึงส่งผลต่อภาคการผลิตสินค้าและบริการ โดยต้องมีประสิทธิภาพและศักยภาพมากกว่าการผลิตในยุคที่ผ่านมาอย่างมาก
ประเด็นที่ 7 ระบบการศึกษาไทยที่ไม่ได้จัดปรับให้ทันต่อความเปลี่ยนแปลงของโลกยุคใหม่ นำมาสู่การวางแผนสร้างงาน พัฒนาบุคลากรและการศึกษาเพื่อก้าวผ่านช่วง Digital Transformation ไปสู่ความก้าวหน้าใหม่ โดยมี EEC HDC หรือ คณะทำงานพัฒนาบุคลากรและการศึกษาเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก เป็นแกนกลางในการขับเคลื่อนและเดินหน้าสร้างความร่วมมือกับภาคส่วนต่างๆ ซึ่งผู้เข้าร่วมคณะทำงานต่างต้องตระหนักว่า การปฏิบัติงานในแต่ละ S-Curve นั้น ไม่ได้เป็นการทำงานเพียงลำพัง แต่เป็นการรวมตัวของกลุ่มผู้ประสานงานเพื่อขับเคลื่อน – สร้างสรรค์ – พัฒนาบุคลากรและการศึกษาตามกลุ่มอุตสาหกรรมที่รับผิดชอบ ให้มีศักยภาพและมาตรฐานตามเป้าหมายของแต่ละอุตสาหกรรม เพื่อสร้างอนาคตและความก้าวหน้าขึ้นในพื้นที่อีอีซี ตลอดจนการช่วยจัดปรับระบบระเบียบที่ล้าหลัง – อะไรที่เป็นอุปสรรคต่างๆ เอาออกให้หมดไป ทั้งในทางบริหารและการปฏิบัติ ก่อเกิดการศึกษาและการพัฒนาบุคลากรอย่างมีคุณภาพในทิศทางใหม่ ซึ่งสอดคล้องกับโลกและสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไป

สรุปแนวคิดและบทบาทของ EEC HDC ที่สอดรับกับ ‘การเปลี่ยนแปลงในศตวรรษที่ 21’
หนึ่ง มีภารกิจการประสานเชื่อมโยงภาคส่วนที่เกี่ยวข้องแต่ละอุตสาหกรรม ทั้งภาครัฐ เอกชน สถาบันการศึกษา และการพัฒนาท้องถิ่น ให้ร่วมกันปรับสร้างการพัฒนาบุคลากรการศึกษายุคใหม่ และช่วยขจัดระบบระเบียบที่ล้าหลังเทอะทะให้หมดไป…เท่าที่จะทำได้
สอง บทบาทการสร้างสรรค์และพัฒนากระบวนการสร้างบุคลากรและการศึกษา ซึ่งผ่านการศึกษาความต้องการและการพัฒนาคุณภาพตามกรอบความร่วมมือที่มีอยู่ รวมถึงการผลิตสร้างหลักสูตรระยะสั้นที่จะตอบโจทย์ความต้องการของสังคมและภาคการผลิตในพื้นที่อีอีซี
สาม บทบาทในการสนับสนุนและติดตามผลของกระบวนการพัฒนาบุคลากรและการศึกษาทั้งในและนอกระบบ ในแบบเน้นผลลัพธ์ (output oriented) ที่มีคุณภาพ มีประสิทธิภาพ และเป็นไปตามเป้าหมายของการพัฒนาพื้นที่ เพื่อหมุดหมายด้านการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน
ทั้ง 3 ส่วนนี้ คือบทบาทสำคัญของคณะทำงาน EEC HDC เพื่อการพัฒนาบุคลากรและการศึกษาในพื้นที่อีอีซี ซึ่งมุ่งตอบโจทย์อุตสาหกรรมเป้าหมายทั้ง 10 S-Curve รับกระแสการเปลี่ยนแปลงในยุค 4.0 เป็นสำคัญ
เรื่อง : Apichartology
(ประมวลจากบทสัมภาษณ์ ดร.อภิชาต ทองอยู่ ประธานคณะทำงาน EEC HDC)
.
.
.
.
ตามอ่านบทความที่บอกเล่าความเคลื่อนไหวและการทำงานของ EEC HDC
EEC HDC Wokshop ร่วมกับบุคลากรภาคการศึกษาในพื้นที่ ชี้ ‘หลักการ Demand Driven’ ช่วยการศึกษาไทยรอด
EEC HDC โมเดลการศึกษายุคใหม่ สร้างคน 10 กลุ่ม ตอบโจทย์อุตสาหกรรม 4.0
เด็กไทยไฮเทคแน่ ‘มิตซู-ม.บูรพา’ จับมือกับ EEC HDC ตั้ง ‘Automation Park’ นำร่องหลักสูตร e-Factory
เหตุและผลที่เริ่มต้นรื้อสร้าง ‘การศึกษาไทย’ ในพื้นที่ EEC ปิดทางชะตากรรมเก่า เปิดอนาคตสู่โลกใบใหม่










