ในตอนที่แล้ว ผมได้ปูพื้นฐานเกี่ยวกับ “ทฤษฎีเกี่ยวกับการคิด” โดยเฉพาะ “กระบวนการคิดขั้นสูง”
ที่ผมให้ความสำคัญกับ “กระบวนการคิดขั้นสูง” หรือ High-Level Cognitive Functions ก็เนื่องมาจากว่า “กระบวนการคิดขั้นสูง” นั้น ได้ส่งผลให้เกิดแนวคิดใหม่ “เกี่ยวกับการคิด” เพิ่มขึ้นอีกมากมายนั่นเองครับ
อีกทั้งปัจจุบัน ได้มีการพูดถึง “กระบวนการคิดขั้นสูง” กันอย่างกว้างขวาง ในแง่ของการเป็น “กระบวนทัศน์ใหม่ด้านทักษะการคิด”
หนึ่งในกระบวนทัศน์ใหม่ด้านทักษะการคิด ในกลุ่ม “กระบวนการคิดขั้นสูง” ที่เกี่ยวข้องและสัมพันธ์กับการทำงานของสมองก็คือ Executive Function
Executive Function เป็นกระบวนการสร้างเสริมศักยภาพสมองของมนุษย์ที่ “สามารถพัฒนาเป็นทักษะ” สอดคล้องกับแนวคิด “การศึกษาในศตวรรษที่ 21”
Executive Function จึงถือเป็น “กระบวนทัศน์ใหม่” ด้าน “ทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21” และ “ยุค Education 4.0” นั่นเอง
โดยในตอนที่แล้ว ผมได้อธิบายถึงส่วนประกอบต่างๆ ของสมอง ว่ามี 3 ส่วนด้วยกันคือ “สมองส่วนหน้า” “สมองส่วนกลาง” และ “สมองส่วนท้าย”
เพราะส่วนประกอบทั้ง 3 ของสมองนั้น เกี่ยวข้องโดยตรงกับประเด็นที่เรากำลังพูดถึงก็คือ Executive Function ที่เป็นกระบวนการสร้างเสริมศักยภาพ “สมองส่วนหน้า”

อันดับต่อไปเราจะมีพูดถึงตัวแปรทั้ง 9 ที่เกี่ยวข้องกับ Executive Function ที่ถือเป็น “กระบวนทัศน์ใหม่” ด้าน “ทักษะการคิด”
นั่นก็คือองค์ประกอบทั้ง 9 ประการของ Executive Functions ซึ่งประกอบไปด้วย
1. Working Memory หรือความจำที่นำมาใช้งาน หมายถึง ความสามารถในการจัดเก็บข้อมูล การประมวล และดูดดึงข้อมูลที่จัดเก็บไว้ดังกล่าว ออกมาใช้งานในสถานการณ์ที่ต้องการ
2. Inhibitory Control หรือการยับยั้งชั่งใจ หมายถึง ความสามารถในการควบคุมแรงปรารถนาของมนุษย์ให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม จนสามารถหยุดยั้งพฤติกรรมที่ไม่เหมาะควรได้ในเวลาที่สมควร
3. Shift และ Cognitive Flexibility หรือความยืดหยุ่นในการคิด หมายถึง ความสามารถในการยืดหยุ่นความคิด เปลี่ยนจุดสนใจ เปลี่ยนโฟกัส หรือเปลี่ยนทิศทางให้เหมาะสมกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้น
4. Focus และ Attention หรือความใจจดใจจ่อ หมายถึง ความสามารถในการเอาใจใส่ และจดจ่อ รวมถึงการมุ่งความสนใจอยู่กับสิ่งที่ทำอย่างต่อเนื่องในช่วงเวลาหนึ่งๆ โดยไม่วอกแวกไปตามปัจจัยที่เข้ามารบกวน ทั้งปัจจัยภายใน และปัจจัยภายนอก
5. Emotional Control หรือการควบคุมอารมณ์ หมายถึง ความสามารถในการควบคุมอารมณ์ให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม สามารถจัดการกับความเครียด อาการหงุดหงิด และการแสดงออกต่อผู้อื่น

6. Planning และ Organizing คือการวางแผนและการจัดระบบ หมายถึง การวางแผนและวางระบบการดำเนินงานต่างๆ เริ่มตั้งแต่วิสัยทัศน์ การกำหนดเป้าหมาย การวาดภาพรวม การจัดลำดับความสำคัญ การจัดระบบโครงสร้าง ไปจนกระทั่งถึง การดำเนินการ หรือการแยกเป้าหมายข้างต้นออกเป็นขั้นตอน และเป็นกระบวนการ ที่สำคัญก็คือต้องมีระบบการประเมินผลที่ถูกต้อง แม่นยำ และเป็นธรรม
7. Self-Monitoring หรือ การเพ่งพินิจตนเอง หมายถึง การตรวจสอบตนเอง การรู้จักตนเอง รวมถึงการตรวจสอบผลลัพธ์ทั้งผลลัพธ์จากกระบวนการทำงาน และผลลัพธ์จากการทำงาน เพื่อค้นหาจุดบกพร่อง อีกทั้งต้องมีการประเมินว่าการทำงานดังกล่าวได้บรรลุเป้าหมายหรือไม่-อย่างไร-ในเวลาที่กำหนด รวมถึงความสามารถในกำกับ ควบคุม ดูแล และติดตามปฏิกิริยาของตนเอง ปิดท้ายด้วยการพิจารณาผลกระทบทางพฤติกรรมของตนเองที่จะไปเกี่ยวข้องกับผู้อื่น
8. Initiating หรือความริเริ่ม หมายถึง ความสามารถในการสร้างสรรค์ความคิดริเริ่มใหม่ๆ ผนวกด้วยการลงมือประกอบกิจการงานตามให้ตรงตามที่ได้คิดเอาไว้ข้างต้น ความริเริ่มยังหมายถึงทักษะในการริเริ่ม ทักษะในทางสร้างสรรค์ หรือทักษะในการวางแนวทางในการทำสิ่งต่างๆ โดยเฉพาะการที่เมื่อได้คิดแล้ว จะต้องสามารรถลงมือกระทำ ให้ความคิดนั้นๆ ปรากฏขึ้นเป็นจริง
และ 9. Goal-Directed Persistence คือความมุมานะ บากบั่น เพื่อไปให้ถึงจุดมุ่งหมาย หมายถึง ความวิริยะ อุตสาหะ พากเพียร พยายาม ในการมุ่งไปสู่เป้าหมาย ที่เมื่อได้ตั้งใจ และเริ่มลงมือกระทำสิ่งใดแล้ว ก็จะต้องมีความมุ่งมั่น อดทน เพื่อเดินไปไปให้บรรลุถึงเป้าหมายปลายทาง ไม่ว่าจะมีอุปสรรคใดๆ ขวางกั้น ก็พร้อมจะฝ่าฟันภยันตราย และผองภัยนานัปการ จนกระทั่งประสบผลสำเร็จได้ในท้ายที่สุดนั่นเอง










