ที่ผ่านมา ประเทศไทยยังคงครองแชมป์ประเทศที่มีสถิติการเสียชีวิตบนท้องถนนสูงสุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยวิกฤตนี้ไม่ได้แค่นำมาซึ่งความสูญเสียเฉพาะบุคคลเท่านั้น หากแต่ในระดับประเทศชาติ ยังส่งผลกระทบต่อการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศเป็นมูลค่าปีละไม่ต่ำกว่า 5 แสนล้านบาท หรือ 3% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ทีเดียว ดังนั้น ภารกิจลดการตายและบาดเจ็บสาหัสบนถนนให้เป็นศูนย์ หรือ ‘Thailand Towards Zero’ จึงเป็นพันธกิจระดับชาติที่ทุกฝ่ายจะต้องร่วมมือกันเพื่อลดจำนวนคนตายและบาดเจ็บสาหัสให้ลดลงให้ได้
เวทีเสวนาระดมความคิดเห็น เรื่อง “ลดการตายและบาดเจ็บสาหัสบนถนนเป็นศูนย์…ด้วยวิศวกรรมศาสตร์” จึงเกิดขึ้นเพื่อคอบสนองพันธกิจนี้ โดยในเวทีเสวนาครั้งนี้ วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (วสท.) ร่วมกับ สมาคมวิทยาการจราจรและขนส่งแห่งประเทศไทย ได้นำเสนอแนวคิด Thailand Towards Zero ที่สามารถนำไปปรับใช้ในการลดการสูญเสียจากการตายและบาดเจ็บสาหัสบนถนนให้เป็นศูนย์ ด้วยหลักสากล “วิถีแห่งระบบที่ปลอดภัย (The Safe System Approach)” โดยหลักนี้ได้นำไปปรับใช้แล้วประสบความสำเร็จใน 35 ประเทศทั่วโลกแล้ว
อัปเดต สถานการณ์การตายและบาดเจ็บสาหัสบนถนนไทย ก่อนเดินหน้า Thailand Towards Zero
“เพราะที่ผ่านมาประเทศไทยแก้ปัญหาอุบัติเหตุจราจรเป็นแบบ “ค่อยเป็นค่อยไป” ทำให้อัตราการเสียชีวิตบนถนนยังคงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง”
ดร.ธเนศ วีระศิริ นายก วสท. เริ่มพูดเปิดเวทีเสวนาครั้งนี้ด้วยการชี้ให้เห็นถึงหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้ปัญหาการตายและบาดเจ็บสาหัสบนท้องถนนยังคงเป็นปัญหาเรื้อรัง แก้ไขไม่ได้เสียที ซึ่งเมื่อสถานการณ์เป็นเช่นนี้ จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องเปลี่ยนแนวคิดรูปแบบใหม่ เพื่อเข้ามาจัดการแก้ไขปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ด้าน ศ.ดร.พิชัย ธานีรณานนท์ นายกสมาคมวิทยาการจราจรและขนส่งแห่งประเทศไทย และประธานคณะอนุกรรมการสาขาป้องกันอุบัติเหตุทางถนนและการเสียชีวิต วสท. ได้ให้ความเห็นว่าอุบัติเหตุบนถนนในประเทศไทย ที่มีผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บสาหัสบนถนนปีละ 220,000 คน ส่วนใหญ่เกิดขึ้นจากรถจักรยานยนต์สูงถึง 74% และแม้ว่ากระทรวงคมนาคมได้พยายามรณรงค์ให้ผู้ขับขี่มอเตอร์ไซค์สวมหมวกกันน็อกมาอย่างต่อเนื่อง แต่ยังมีผู้ขับขี่มากเกินกว่า 50% ยังไม่ปฏิบัติตาม ทั้งที่ในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานครมีจำนวนรถจักรยานยนต์มากถึง 3 ล้านคันใช้ถนนร่วมกับรถยนต์ และมีข้อเท็จจริงเกิดขึ้นว่าการสวมหมวกกันน็อกเพียงอย่างเดียวไม่สามารถช่วยรักษาชีวิตได้
นอกจากนั้น ด้าน ดร.กุลธน แย้มพลาย อุปนายก สมาคมวิทยาการจราจรและขนส่งแห่งประเทศไทย ยังชี้ให้เห็นถึงประเด็นเรื่องสภาพถนนบ้านเราและริมทาง ที่แตกต่างจากถนนในประเทศที่พัฒนาแล้วอย่างสิ้นเชิง เช่น การจอดรถสองข้างทาง และการค้าขายบางประเภทที่ยื่นออกมานอกพื้นที่ทางเดินเท้า บดบังทัศนวิสัยในการมองเห็น จนเป็นสาเหตุให้เกิดอุบัติเหตุขึ้นบ่อยนั่นเอง
และยังมีอีกหนึ่งมุมมองที่น่าสนใจจาก นายกสมาคมยานยนต์ไทย ธิบดี หาญประเสริฐ ที่ให้ข้อคิดเห็นว่า ปัญหาการเกิดอุบัติเหตุบนถนนของประเทศไทยเกิดขึ้นจากหลากหลายมิติ ทั้ง ยานพาหนะ คน ถนน และสิ่งแวดล้อม เพราะตอนนี้ประเทศไทยมีจำนวนรถบรรทุก 1 ล้านคัน รถบัส 1.6 แสนคัน และจำนวนรถจักรยานยนต์อีกกว่า 21 ล้านคัน ซึ่งต้องการการบำรุงรักษาพาหนะและเครื่องยนต์ แต่กลับปรากฎข้อเท็จจริงว่าประเทศไทยผลิตชิ้นส่วนอะไหล่ปลอมในท้องตลาดเป็นจำนวนมาก ส่งผลกระทบโดยตรงด้านความปลอดภัยต่อผู้ใช้รถ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเลือกใช้ชิ้นส่วนอะไหล่ปลอมในส่วนที่เกี่ยวกับความปลอดภัย หรือ Safe Part เช่น ผ้าเบรก ลูกยางเบรก น้ำมันเบรก และโช้คอัพ ซึ่งมีความแตกต่างกันทั้งด้านคุณภาพและความคงทน จึงเป็นสาเหตุหนึ่งของการเกิดอุบัติเหตุรุนแรง
ไม่ใช่แค่นั้น หากพิจารณาในเรื่องทักษะและคุณภาพของคนขับโดยเฉพาะรถบรรทุกและรถโดยสาร ส่วนใหญ่มักจะเป็นการถ่ายทอดกันเอง พ่อสอนลูก ไม่ได้ผ่านการฝึกอบรมการขับที่ถูกต้อง และไม่ได้เรียนรู้เรื่องการบำรุงรักษาที่ถูกต้องตามคู่มือและมาตรฐานของรถชนิดนั้นๆ ทั้งหมดนี้จึงเป็นสาเหตุให้คนทำงานในวิชาชีพนี้ส่วนใหญ่ขาดความภาคภูมิใจในอาชีพและความรับผิดชอบ นำมาซึ่งเหตุในการเกิดอุบัติเหตุร้ายแรงได้ในที่สุด

เสนอมาตรการ Thailand Towards Zero ลดอัตราการตายและบาดเจ็บสาหัสอย่างได้ผล
ด้วยสาเหตุของการตายและบาดเจ็บสาหัสตามที่เกริ่นมาข้างต้น จึงได้เวลาแล้วที่ประเทศไทยจะต้องเปลี่ยนแนวคิดใหม่ เพื่อเข้ามาจัดการแก้ไขปัญหานี้อย่างเป็นรูปธรรม วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทยฯ จึงร่วมกับสมาคมวิทยาการจราจรและขนส่งแห่งประเทศไทย นำเสนอแนวทาง “Thailand Towards Zero” หรือ แนวทางลดการตายและผู้บาดเจ็บสาหัสบนถนนให้เป็นศูนย์
โดยแนวทางนี้จะสำเร็จได้อย่างที่หลายประเทศได้ทำกันมาแล้วนั้น ดร.ธเนศ ย้ำว่าต้องอาศัยทุกหน่วยงานรัฐและภาคประชาชนเดินหน้ารณรงค์และจัดสัมมนาในกลุ่มผู้ขับขี่และผู้เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่อง พร้อมจัดตั้งคณะทำงานติดตามผลจำนวนอุบัติเหตุและผู้เสียชีวิต เพื่อนำเสนอแนวทางแก้ปัญหาต่อภาครัฐ
ส่วนทาง สมาคมวิทยาการจราจรและขนส่งแห่งประเทศไทย ศ.ดร.พิชัย ชี้ให้เห็นว่า ในบริบทของประเทศไทยมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องจัดให้มีเลนมอเตอร์ไซค์ หรือ “ช่องจราจรสำหรับรถจักรยานยนต์” แยกออกจากรถยนต์ ซึ่งในต่างประเทศอย่างมาเลเซียและไต้หวันได้ดำเนินการแล้วพบว่าสามารถสร้างความปลอดภัยให้ผู้ขับขี่จักรยานยนต์ได้ถึง 83% โดยการทำช่องทางเฉพาะเลนมอเตอร์ไซค์นี้ไม่จำเป็นต้องทำยาวหลายกิโลเมตร แค่เริ่มในจุดที่เป็นโรงเรียน ชุมชน วัด และทำในระยะสั้นๆ ประมาณ 1 – 2 กิโลเมตร ก็เห็นผลแล้ว
“สิ่งท้าทายที่สุดสำหรับประเทศไทยที่จะทำให้ผู้ขับรถและจักรยานยนต์ปลอดภัยได้คือ การทำให้ผู้ขับรถอย่างถูกกฎหมาย (Safe Driver) อยู่ในรถที่ปลอดภัย (Safe Car) และวิ่งบนถนนที่ปลอดภัย (Safe Road)”

ประโยคทองจากปากของ ศ.ดร.พิชัย ทำให้เห็นภาพเป้าหมายของภารกิจ Thailand Towards Zero ได้ชัดเจนขึ้นมาก เพราะคนไทยส่วนใหญ่มักมองว่าอุบัติเหตุบนถนนเกิดจากความผิดพลาดของผู้ขับขี่ที่ขับรถด้วยความประมาท ขับรถเร็ว หรือขับรถย้อนศร แต่ด้วยแนวคิด “วิถีแห่งระบบที่ปลอดภัย” หรือ “The Safe System Approach” กลับมองว่าสิ่งเหล่านี้เป็นความรับผิดชอบร่วมกันระหว่างผู้ใช้ถนนและผู้ออกแบบ เพื่อรักษาชีวิตของผู้ใช้รถใช้ถนน ทุกคนไม่ว่าจะเป็นวิศวกร ผู้ผลิต บริษัทต่างๆ โดยผู้ที่เกี่ยวข้องที่กล่าวมานี้ต้องคำนึงถึงหลักสำคัญ 4 ประการ
- การตระหนักและยอมรับว่าทุกคนจะทำผิดพลาดในขณะที่ใช้ถนน อุบัติเหตุเล็กน้อยจึงเกิดขึ้นได้เป็นประจำ
- ร่างกายของมนุษย์เราสามารถทนแรงกระแทกได้เพียงระดับหนึ่ง หากมากกว่านั้นจะเกิดการบาดเจ็บสาหัส หรือเสียชีวิตได้
- ผู้ออกแบบ ผู้สร้าง ผู้ควบคุมการใช้ถนน ผู้ผลิตยานพาหนะ และผู้รักษาพยาบาล ต้องรับผิดชอบร่วมกับผู้ใช้ถนนในการป้องกันอุบัติเหตุที่รุนแรง ที่นำไปสู่การตายหรือการบาดเจ็บสาหัส
- การสร้างความแข็งแกร่งให้ระบบ หากส่วนหนึ่งของระบบล้มเหลว ส่วนอื่นๆ ต้องสามารถทำหน้าที่ปกป้องชีวิตของผู้ใช้ถนนได้
ดังนั้น หากอ้างอิงจากหลัก The Safe System Approach ทำให้เห็นได้ชัดเจนว่าหลักวิศวกรรมศาสตร์สามารถเข้ามามีส่วนช่วยลดความรุนแรงที่เกิดจากอุบัติเหตุอันมาจากความผิดพลาดของคนได้ อย่างน้อยก็ 2 ใน 4 ข้อ ข้างต้นนี้ นั่นคือ การออกแบบถนน การติดตั้งราวกันชน การบำรุงรักษาถนน การจัดการทางแยก-ทางกลับรถที่เหมาะสม
และในประเด็นนี้ ดร.กุลธน ได้อัปเดตว่า ในปัจจุบันกรมทางหลวงและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้นำหลักวิศวกรรมศาสตร์ เช่น “Traffic Calming” หรือ “การลดความเร็ว” ของรถก่อนเข้าพื้นที่เมือง แนวทางการแก้ไข ควรพัฒนาถนนบ้านเราเป็น Complete Street แบบในต่างประเทศ ซึ่งให้ความเสมอภาค (Equilibrium) แก่ผู้เดินทางทุกโหมด โดยแยกช่องจราจร รถจักรยานยนต์ รถยนต์ และรถขนาดใหญ่อย่างชัดเจน เพื่อสร้างความปลอดภัยในการเดินทางของทุกคนแล้ว

มาถึงประเด็นสุดท้ายที่ นายกสมาคมยานยนต์ไทย ได้หยิบยกมาพูดไว้บนเวทีเสวนา ซึ่งมีความน่าสนใจไม่น้อย
“ทุกวันนี้ต้องยอมรับว่าการบันทึกข้อมูลอุบัติเหตุที่ไม่เชื่อมโยงกัน ทำให้ยากต่อการนำข้อมูลมาศึกษาวิเคราะห์ถึงสาเหตุที่แท้จริงของอุบัติเหตุแต่ละครั้ง”
ด้วยเหตุนี้ ธิบดี จึงอยากให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องมาร่วมกำหนดระบบการบันทึกข้อมูลอุบัติเหตุที่เป็นแบบฟอร์มและรูปแบบแพทเทิร์นเดียวกัน สามารถเชื่อมโยงข้อมูลถึงกันได้อย่างรวดเร็ว เพื่อเป็นประโยชน์ต่อหน่วยงานต่างๆ ที่จะเข้าถึงอุบัติเหตุได้อย่างทันที เช่น มูลนิธิ หน่วยกู้ภัย ที่สามารถเดินทางเข้าถึงจุดเกิดเหตุก่อนใคร พร้อมทั้งทำการบันทึกสาเหตุลักษณะของอุบัติเหตุ เพื่อนำมาใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงในการวิเคราะห์และหาแนวทางป้องกันอุบัติเหตุในระยะยาวได้ด้วย
มีประเด็นสังคม ส่งเสริมคุณภาพชีวิตที่ดีของคนไทย ให้อ่านต่อ
‘ประชานิยม’ ทำลายชีวิตคนจนอย่างไร หากใช้ระบบภาษี NIT ช่วยได้จริงหรือ?
นักวิชาการไทยชี้ สูงวัย ไร้ปัญหา ต้องมีงานทำ พร้อมแนะ ‘งานที่เหมาะกับผู้สูงวัย’
อยู่รอดปลอดภัยจากการเสพ & แชร์ ‘ข่าวปลอม (Fake News)’ บนโลกออนไลน์ ด้วยเคล็ดลับรู้ก่อนแชร์











