“…ญี่ปุ่นขยายเขตอิทธิพลแผ่ไพศาลหลังเหตุการณ์เพิร์ลฮาเบอร์ ด้วยการบุกโจมตีฐานที่มั่นสำคัญของเจ้าอาณานิคมตะวันตก หมู่เกาะฟิลิปปินส์ที่สหรัฐฯ ยึดครองอยู่ได้ตกเป็นของญี่ปุ่นตั้งแต่ ปี ค.ศ. 1942 รายงานเกี่ยวกับความโหดร้ายทารุณของทหารญี่ปุ่นในช่วงสงคราม รวมถึงที่กระทำกับเชลยศึกชาวอเมริกันในฟิลิปปินส์จากเหตุการณ์ “การเดินแถวมรณะบาตาอาน (Bataan Death March) ยิ่งเพิ่มความเกลียดชังต่อศัตรูชาติเอเชียนี้ การรบของอเมริกาจึงเป็นศึกต่อเนื่องจากเกาะสู่เกาะ (Island-hopping campaign) ย้อนศรสวนทางที่ญี่ปุ่นขยายอิทธิพลมา กองทหารอเมริกันทวงคืนเกาะกัวดัลคาแนล (Guadalcanal) ในหมู่เกาะโซโลมอนได้ในเดือนกุมภาพันธ์ ปี ค.ศ. 1943 ต่อด้วยฐานที่มั่นในหมู่เกาะกิลเบิร์ต มาร์แชล และมาเรียนา ท่ามกลางการต้านทานอย่างหนักจากญี่ปุ่น เมื่อถึงเดือนกุมภาพันธ์ ปี ค.ศ. 1945 กองทหารอเมริกันก็ยึดฟิลิปปินส์กลับคืนได้สำเร็จ ภาพถ่ายทหารอเมริกันกำลังปักธงชาติเหนือยอดเขาซูริบาชิ หลังการศึกที่อิโวจิมา (Iwo Jima) หมู่เกาะมาเรียนาในเดือนมีนาคม ปี ค.ศ. 1945 กลายเป็นภาพจำให้กับเหตุการณ์ครั้งนั้น ต่อด้วยการพิชิตเกาะโอกินาวา ประตูสู่หมู่เกาะญี่ปุ่นในเดือนมิถุนายน ปี ค.ศ. 1945 กองทัพเรืออเมริกันจึงมีชัยอย่างต่อเนื่องในสงครามทางทะเล ตั้งแต่ยุทธนาวีที่ทะเลคอรัล และเกาะมิดเวย์ ปี ค.ศ. 1942 และที่อ่าวเลเต (Leyte Gulf) ในเดือนตุลาคม ปี ค.ศ. 1944 นอกจากนี้ กองทัพอเมริกันยังสร้างลานบินตามหมู่เกาะที่ยึดได้ เพื่อจัดส่งฝูงบินไปปูพรมทิ้งระเบิดตามเมืองต่างๆ ในญี่ปุ่น การโจมตีกรุงโตเกียวครั้งหนึ่งในเดือนมีนาคม ปี ค.ศ. 1945 โดยเครื่องบินทิ้งระเบิด B29 จำนวน 375 ลำ สร้างทะเลเพลิงที่คร่าชีวิตผู้คนทั้งชายหญิงและเด็กกว่า 100,000 คน…”
(สำนวนแปล กีรตยาจารย์และธรรมศาสตราภิชาน ดร.ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ และ ดร.อาวุธ ธีระเอก จากหนังสือ ประวัติศาสตร์อเมริกา: ความรู้ฉบับพกพา แปลจาก AMERICAN HISTORY: A VERY SHORT INTRODUCTION ผลงานการเขียนของศาสตราจารย์กิตติคุณเมิร์ลเคอร์ติแห่งมหาวิทยาลัยวิสคอนซิน แมดิสัน ดร.PAUL S. BOYER)

“…วันที่ 6 สิงหาคม และ 9 สิงหาคม ปี ค.ศ. 1945 ระเบิดปรมาณู 2 ลูกของสหรัฐฯ ทำลายล้างเมืองฮิโรชิมาและนางาซากิ ตามลำดับ สังหารชีวิตผู้คนนับพันทันทีจากแรงระเบิดและกองเพลิง และอีกหลายพันจากกัมมันตภาพรังสีที่กระจายตัว ระเบิดปรมาณูมีที่มาจากทฤษฎีของนักฟิสิกส์ชาวยุโรปจำนวนหนึ่งซึ่งอพยพมาอเมริกาในฐานะผู้ลี้ภัยจากลัทธินาซี และเป็นผลผลิตจากโครงการลับช่วงสงครามที่มีชื่อรหัสว่า “โครงการแมนฮัตตัน”
“…ด้วยการสนับสนุนเงินทุนจากประธานาธิบดีรุสเวลต์ในปี ค.ศ. 1942 ชิ้นส่วนระเบิดประกอบขึ้นจากโรงงานหลายแห่ง ทั้งที่เมืองแฮนฟอร์ด รัฐวอชิงตัน เมืองโอ๊กริดจ์ รัฐเทนเนสซี มหาวิทยาลัยชิคาโก และเมืองลอสอลามอส รัฐนิวเม็กซิโก หลังการทดสอบระเบิดปรมาณูที่รัฐนิวเม็กซิโกในเดือนกรกฎาคมประสบผลสำเร็จ ประธานาธิบดีทรูแมน ซึ่งอยู่ระหว่างการหารือกับผู้นำฝ่ายสัมพันธมิตรที่เมืองปอตสดัม นอกกรุงเบอร์ลิน ก็อนุมัติให้ใช้อาวุธชนิดใหม่นี้กับญี่ปุ่น สหรัฐฯ ทิ้งระเบิดปรมาณูที่ฮิโรชิมาในวันที่ 6 สิงหาคม ปี ค.ศ. 1945 สองวันต่อมาสหภาพโซเวียตประกาศสงครามกับญี่ปุ่นตามที่สตาลินเคยสัญญาไว้ตั้งแต่การประชุมที่ยัลตา ห้าวันหลังการทิ้งระเบิดปรมาณูที่นางาซากิ ญี่ปุ่นก็ประกาศยอมแพ้ ผลจากวิทยาการฟิสิกส์นิวเคลียร์และ “โครงการแมนฮัตตัน” ทำให้การสังหารหมู่พลเรือนซึ่งเป็นลักษณะของสงครามทางอากาศบรรลุผลเฉียบพลันได้ด้วยระเบิดเพียงลูกเดียว…”

มีภาพยนตร์แอนิเมชั่นเรื่องหนึ่งซึ่งแสดงถึงผลพวงจากสงครามโลกครั้งที่ 2 อันแสนทารุณโหดร้าย แม้จะเป็นหนังการ์ตูนที่สร้างโดยบริษัทแอนิเมชั่นสัญชาติญี่ปุ่นคือ Studio Ghibli ทว่า เนื้อหาของภาพยนตร์การ์ตูนเรื่องดังกล่าว ไม่ได้กล่าวโทษสหรัฐอเมริกาในฐานะผู้ทิ้งระเบิดปรมาณูใส่ประเทศญี่ปุ่น หากแต่เป็นการนำเสนอความหดหู่ของสงคราม ที่ไม่เฉพาะแต่สงครามโลกครั้งที่ 2 เท่านั้น ทว่า หนังแอนิเมชั่นเรื่องนี้ยังวิพากษ์วิจารณ์ผลพวงของสงครามทั้งหมดทั้งมวลที่เกิดขึ้นบนโลกใบนี้ ภาพยนตร์การ์ตูนเรื่องดังกล่าวมีชื่อว่า “สุสานหิ่งห้อย”
ฉากสำคัญของ “สุสานหิ่งห้อย” คือการที่ “เซตะ” และ “เซซึโกะ” ออกเดินทางตามหาแม่ที่พลัดหลงในช่วงที่สหรัฐอเมริกาทิ้งระเบิดใส่ญี่ปุ่น สองพี่น้องระเหเร่ร่อนจนได้พบกับเหมืองเก่าแห่งหนึ่ง ภายในเหมืองมีแสงสว่างน้อยมากทำให้ “เซซึโกะ” กลัวมาก เมื่อเป็นเช่นนั้น “เซตะ” จึงไปหา “หิ่งห้อย” มาปล่อยไว้มากมาย ทำให้มีแสงสว่างมากพอเพื่อ “เซซึโกะ” จะได้ไม่กลัว
การนำ “หิ่งห้อย” มาใช้เป็นสัญลักษณ์ในภาพยนตร์เพื่อต้องการสื่อว่า “หิ่งห้อย” เป็นแมลงที่มีชีวิตอยู่ได้ไม่กี่วัน เปรียบเสมือนชีวิตของเด็กๆ ยามสงครามที่อดอยากไม่มีกิน และแม้จะไม่ใช่ยามสงครามก็ตาม “สุสานหิ่งห้อย” ยังเปรียบเทียบ “แสงของหิ่งห้อย” คล้ายความหวังอันริบหรี่ของเด็กๆ ที่สุดท้ายความหวังดังกล่าว ก็ดับสูญไปพร้อมกับ “แสงของหิ่งห้อย” ยามเมื่อมันเสียชีวิตลงในเวลาอันสั้น
“สุสานหิ่งห้อย” ดัดแปลงมาจากหนังสืออัตชีวประวัติของ “อะคิยูกิ โนซากะ” ผู้สูญเสียน้องสาวด้วยสาเหตุจากการขาดอาหารระหว่างสงคราม “สุสานหิ่งห้อย” ออกฉายในปี ค.ศ. 1988 กำกับโดย “อิซะโอะ ทะคะฮะตะ”

“…ชาวอเมริกันเสียชีวิตในสงครามโลกครั้งที่ 2 กว่า 400,000 คน บาดเจ็บอีก 672,000 คน ตัวเลขข้างต้นไม่ต่างจากสมัยสงครามโลกครั้งที่ 1 ซึ่งสหรัฐฯ สูญเสียน้อยมาก เทียบกับทั่วโลกที่มีทหารเสียชีวิต 17 ล้านคน พลเรือน 20 ล้านคน รวมถึงชาวยิวและคนชาติต่างๆ ที่ถูกสังหารในค่ายมรณะของนาซี รวมไปถึงความสูญเสียด้านวัตถุอีกมหาศาล คนอเมริกันส่วนมากเห็นว่า สงครามครั้งนี้มีความชอบธรรม เพราะญี่ปุ่นขยายจักรวรรดิรุกราน และเข้าโจมตีอเมริกาโดยไม่ให้ตั้งตัว อีกทั้งเยอรมนีก็ยึดถืออุดมการณ์ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ด้วย หลายปีต่อมา ภายหลังสงครามเวียดนาม และการแทรกแซงทางการทหารอื่นๆ ที่น่ากังขา คนอเมริกันจะระลึกถึงสงครามโลกครั้งที่ 2 ในฐานะ “สงครามที่ดี” และทหารผ่านศึกผู้ร่วมรบในสงครามครั้งนั้นนับเป็น “คนรุ่นที่ดีที่สุด” (Greatest Generation) ที่นับวันจะเหลือน้อยลงทุกที…”
“…สงครามครั้งนี้เปลี่ยนแปลงภูมิศาสตร์โลกในเชิงอำนาจ ส่งผลกระทบลึกซึ้งต่ออนาคตของอเมริกา เนื่องจากเยอรมนีและญี่ปุ่นอยู่ในสภาพพินาศย่อยยับ ยุโรปก็ล้มพังพาบ ส่วนสหภาพโซเวียตก็บอบช้ำเพราะสูญเสียอย่างหนัก มีแต่สหรัฐฯ เท่านั้นที่ไม่ระคายเคืองหรือสูญเสียใดๆ ในเชิงพื้นที่ จึงโดดเด่นในฐานะ “ประเทศมหาอำนาจโลก” สมดังคำประกาศของ “เฮนรี ลูซ” ในบทบรรณาธิการนิตยสาร Life เมื่อปี ค.ศ. 1941 ที่กล่าวว่า “นี่คือ “ศตวรรษของอเมริกา”
ประวัติศาสตร์สหรัฐอเมริกาและชนวนสงครามยังปรากฏในภาพยนตร์หลายเรื่อง ดังที่ผู้เขียนนำเสนอไปแล้ว
สำรวจ GLORYLAND ในวันที่อำนาจสั่นคลอน (ตอนที่ 12) : “เศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่” (The Great Depression)
สำรวจ GLORYLAND ในวันที่อำนาจสั่นคลอน (ตอนที่ 11) : ชัยชนะในสงครามโลกครั้งที่ 1
สำรวจ GLORYLAND ในวันที่อำนาจสั่นคลอน (ตอนที่ 10) : “แนวรบด้านตะวันตก เหตุการณ์ไม่เปลี่ยนแปลง”










