เมื่อวันหยุดสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา ผมได้มีโอกาสนอนชมภาพยนตร์เรื่อง Computer Chess
ดูจบแล้ว ก็ทำให้คิดอะไรต่อมิอะไรไปเรื่อยๆ เปื่อยๆ
Computer Chess เป็นหนังสารคดีครับ นำเสนอเรื่องราวของ David Levy

หาก “แฟนพันธุ์แท้สาลิกา” แอบเข้าไปค้นชื่อ David Levy ในเว็บไซต์ขายนังสือ Amazon.com ก็จะพบหนังสือเกือบ 40 เล่มที่เขาเขียนเกี่ยวกับ “หมากรุก” ล้วนๆ
เพราะ David Levy มีฉายาว่า Master of Chess หรือ “ปรมาจารย์หมากรุก” นั่นเองครับ
หนังสือของ David Levy มีตั้งแต่ “คู่มือเล่นหมากรุกขั้นพื้นฐาน” ไปจนถึง “สารานุกรมหมากรุก” และ “เบื้องหลังการเขียนโปรแกรมเกมหมากรุก” กระทั่ง “เคล็ดลับการแข่งหมากรุกให้ชนะคอมพิวเตอร์” ก็มี
พูดถึง “หมากรุก” แล้ว นอกจาก David Levy คนใน “วงการหมากรุกโลก” ต้องรู้จัก Garry Kasparov แชมป์โลกหมากรุก เจ้าของฉายา Chess Grandmaster หรือ “บรมครูหมากรุก”
Garry Kasparov นั้น นอกจากจะสร้างชื่อเสียงในฐานะแชมป์หมากรุกโลกแล้ว แต่ที่ดังกว่าก็คือ การที่เขาลงแข่งขันหมากรุกกับคอมพิวเตอร์ Deep Blue ของ IBM เมื่อปี 1996 ด้วยชัยชนะ 6 เกมรวด!

เขียนมาถึงตรงนี้แล้ว ถ้าเราจะไล่เรียง Timeline ของ “การแข่งขันหมากรุกระหว่างมนุษย์กับคอมพิวเตอร์” ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ก็คงต้องเริ่มต้นตอนที่คุณปู่ Wolfgang von Kempelen สร้างเครื่องเล่นหมากรุกอัตโนมัติ The Turk เครื่องแรกของโลกเมื่อ ค.ศ. 1769 มาจนถึงยุคทศวรรษที่ 1950 ที่ถือเป็นช่วงเวลาที่คอมพิวเตอร์ก้าวเข้ามามีบทบาทกับชีวิตของเรา
โดยเฉพาะในปี 1956 อันเป็น ค.ศ. ที่ Los Alamos Chess โปรแกรมเกมหมากรุก 6X6 ได้ถือกำเนิดขึ้นบนเครื่องคอมพิวเตอร์ MANIAC มาจนกระทั่งปี 2011 ที่ Rybka หมากรุก “ปัญญาประดิษฐ์” โด่งดังถึงขีดสุด
“เกมหมากรุก” ที่คนแข่งกับคอมพิวเตอร์ ไม่ว่าจะเป็น Deep Blue หรือ Los Alamos Chess หรือ Rybka ก็ล้วนแต่เป็น “ปัญญาประดิษฐ์” ที่สามารถ “คิด-วิเคราะห์-แยกแยะ” เกี่ยวกับ “ตาเดิน” ใน “ตารางหมากรุก” ได้ด้วยตนเอง
ส่วนหนังเรื่อง Computer Chess ของผู้กำกับ Andrew Bujalski ได้จับความเอาใน ค.ศ. 1980 อันเป็นปีที่มีการจัดการแข่งขัน World Microcomputer Chess Championship หรือ “การแข่งขันหมากรุกคอมพิวเตอร์ชิงแชมป์โลก” ขึ้นเป็นครั้งแรก

สิ่งหนึ่งซึ่งผมจับสังเกตได้ นอกจากทศวรรษที่ 1980 จะถือเสมือนเป็นกึ่งกลางของวิวัฒนาการจากยุค 1950 ถึงยุค 2010 แล้ว ห้วงเวลาดังกล่าวยังเป็นยุคที่เครื่อง PC (Personnel Computer) หรือ Microcomputer เครื่องคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคลเฟื่องฟูที่สุด
เพราะใน ค.ศ. 1985 บริษัท IBM ได้เปิดตัว IBM Personnel Computer ให้ทุกครอบครัวสามารถเป็นเจ้าของเครื่องคอมพิวเตอร์ได้ และในทศวรรษที่ 1980 เป็นยุคทองของ Video Game ที่แพร่หลายเป็นอย่างมาก
ทศวรรษที่ 1980 จึงเป็นช่วงเวลาสำคัญของการกระจายอำนาจให้คนเล็กคนน้อยสามารถเข้าถึงเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ได้มากที่สุดในประวัติศาสตร์
ทศวรรษที่ 1980 ถือเป็นการเปิดศักราชการใช้คอมพิวเตอร์ในบ้านคนอย่างแท้จริง เพราะก่อนหน้านี้ เครื่องคอมพิวเตอร์จะมีอยู่ที่องค์กรระดับยักษ์ใหญ่ ไม่บริษัทขนาดยักษ์ก็มหาวิทยาลัยขนาดใหญ่
และ Video Game ก็มีให้เล่นอยู่แค่ใน Arcade ในห้างสรรพสินค้า หรือศูนย์เกมเท่านั้น
ปี 1980 เป็นปีแรกที่เกม Pac-Man ย้ายออกจากตู้เกมขนาดใหญ่ไปอยู่ในบ้านคนจนฮิตติดลมบน ตามมาด้วยการถือกำเนิดของเครื่องเล่นเกม ATARI และ NINTENDO ที่จะมาพลิกโฉมหน้าวงการเกมโลกในเวลาต่อมา

ความนิยมที่คอเกมมีต่อ Pac-Man นอกจากความตื่นเต้นที่ Pac-Man ย้ายจากห้างสรรพสินค้า หรือศูนย์เกม เข้ามาอยู่ในบ้านด้วยกัน ก็คือความตื่นตาตื่นใจที่ Pac-Man มี “ความลื่นไหลที่คาดเดาไม่ได้”
เหตุผลสำคัญก็คือ ประสบการณ์ของแฟนพันธุ์แท้ Video Game ก่อนยุค 1980 นั้น เป็นที่รู้กันดีในหมู่คอเกมว่า Video Game นี้คือโปรแกรมคอมพิวเตอร์ชนิดหนึ่ง ซึ่งถูกสร้างขึ้นมาด้วยชุดคำสั่งซ้ำๆ
เมื่อคำสั่งมีความซ้ำ ความหลากหลายของศัตรูในเกมที่ปรากฏออกมาจึงคาดเดาได้ เพราะศัตรูจะโผล่ออกมาที่เก่า-เวลาเดิมเสมอ
แต่เกม Pac-Man หาได้เป็นเช่นนั้นไม่
เนื่องจาก Pac-Man ถือเป็นเกมแรกๆ ในกลุ่ม Video Game ชนิด Artificial Intelligence หรือ A.I. ที่เกมสามารถคิด-วิเคราะห์-แยกแยะ ด้วยตนเองได้

“ผี” หรือ “ศัตรู” ในเกม Pac-Man นั้น มี “ความลื่นไหลที่คาดเดาไม่ได้” เพราะพวกมันสามารถโผล่ตรงโน้นตรงนี้ได้อย่างอิสระ
และใน Video Game ชนิด A.I. อื่นๆ ในยุคหลังทศวรรษที่ 1980 เป็นต้นมา ก็มีลักษณะเดียวกันกับ เกม Pac-Man ทุกประการ
หากจะยกตัวอย่างให้ท่านผู้อ่านที่ไม่ใช่คอเกมเข้าใจถึงการทำงานของ Video Game ชนิด A.I. หรือเกมแบบ “ปัญญาประดิษฐ์” ถ้าท่านไม่ชอบเล่นเกม ก็เชื่อว่าท่านต้องเคยเล่น Facebook
Facebook คือตัวอย่างที่ดีกรณีหนึ่งของ Video Game แบบ “ปัญญาประดิษฐ์” กล่าวคือ หากท่านผู้อ่านสังเกตให้ดี โมเดลการ Tag รูปใน Facebook นั้นก็คือ A.I. รูปแบบหนึ่ง
โปรดติดตามตอนต่อไป
อ่านเสริมความรู้เกี่ยวกับพัฒนาการของคอมพิวเตอร์และความก้าวหน้าของเทคโนโลยี AI
Robotics Leadership ภาวะผู้นำตัวใหม่ ยุค A.I. ครองโลก (ตอนแรก)










