แม้จะมีตัวชี้วัดมากมายในทั่วทุกมุมโลก สำหรับการตีพิมพ์ “บทความวิชาการ” และ “บทความวิจัย” ลงใน “วารสารวิชาการ”
แต่ “มาตรฐานสำคัญ” ของ “ตัวชี้วัดคุณภาพบทความ” และโดยเฉพาะอย่างยิ่งก็คือ “คุณภาพวารสารวิชาการ” ก็คือ Impact Factor
Impact Factor หรือ I.F. เป็นการวัดค่าความถี่ของการอ้างอิง (Citations หรือที่เรียกย่อๆ ว่า “ไซท์”) บทความจาก “วารสารวิชาการ” เล่มต่างๆ ในแต่ละปี
พูดอีกแบบก็คือ การคำนวณค่า Impact Factor หมายถึง การสรุป “ค่าความถี่” ที่บทความใน “วารสารวิชาการ” นั้นๆ “ได้รับการอ้างถึง” หรือ “ถูกนำไปใช้”
Impact Factor จึงเป็นเครื่องมือที่ช่วยในการประเมินคุณภาพ เปรียบเทียบ และจัดอันดับ “วารสารวิชาการ” เพื่อช่วยประกอบในการพิจารณาตัดสินใจจัดหาและบอกรับวารสารของห้องสมุด
ที่สำคัญยิ่งไปกว่านั้นก็คือ ยังสามารถใช้ Impact Factor ในการประเมินคุณภาพสถาบันการศึกษาที่เป็นเจ้าของ “วารสารวิชาการ” ได้อีกด้วย
เหตุผลก็คือ ค่า Impact Factor บ่งบอกได้ถึงคุณภาพของ “บทความวิชาการ” และ “บทความวิจัย” ที่เขียนโดยบรรดานักวิจัยภายใน และฝีไม้ลายมือ “การพิจารณาบทความ” และ “การทำวารสาร” ของ “กองบรรณาธิการวารสารวิชาการ” ในสถาบันการศึกษาต่างๆ ได้เป็นอย่างดีนั่นเอง

โดยการจัดอันดับ “วารสารวิชาการ” (Journal Rankings) นั้น เป็น “การนำสถิติการอ้างอิงบทความ” จาก “วารสารวิชาการ” จากทั่วทุกมุมโลก มาผ่านการนำมาคำนวณค่า Impact Factor
รวมทั้ง นำค่าอื่นๆ เช่น Cited Half-Life และ Immediacy Index มาพิจารณาประกอบกัน โดยได้มีการรวบรวมและสรุปไว้ในคู่มือ Journal Citation Report (JCR) ซึ่งจัดทำโดย Institute Scientific Information (ISI) มาตั้งแต่ปี 1975 จนถึงปัจจุบัน เป็นประจำทุกปี
สำหรับแวดวง “วารสารวิชาการ” ในบ้านเรา เพื่อการก้าวให้ทันวงการ “วารสารวิชาการ” ระดับสากล จึงได้มีการสร้างมาตรฐาน “วารสารวิชาการ” ของตนเองขึ้นมา
เพื่อให้สอดรับกับมาตรฐาน I.F. ในแวดวง “วารสารวิชาการ” ระดับโลก และเพื่อใช้เป็นมาตรฐานสำหรับวงการ “วารสารวิชาการ” ของไทย
ที่นอกจากเหตุผลในด้านของ “การใช้ภาษาไทย” ในการเขียนบทความวิชาการและบทความวิจัย ซึ่งแน่นอนว่า ย่อมมีการอ้างอิง “บทความภาษาไทย” ในปริมาณที่น้อยถึงน้อยมาก
เหตุผลต่อมาก็คือการสร้างเครือข่าย หรือประชาคม “วารสารวิชาการ” ของไทย เพื่อยกระดับเทียบเท่ามาตรฐานของ “วารสารวิชาการ” ในระดับสากลนั่นเอง
อันนำมาสู่การจัดตั้ง ศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย หรือ Thai-Journal Citation Index Centre หรือที่เรียกย่อๆ และเป็นที่ติดปากกันในปัจจุบันว่า TCI

ที่นำเรื่องราวของ I.F. มาเขียนถึงก็เนื่องมาจากว่า ทุกวันนี้ “โลกวิชาการ” เขาสู้กันด้วย I.F. ของ “วารสารวิชาการ” ว่า “วารสารวิชาการ” ของใครจะมี I.F. สูงกว่ากัน
เพราะค่า I.F. ที่สูง หรือที่ต่ำ ของ “วารสารวิชาการ” คือ “ตัวชี้วัด” คุณภาพของ “วารสารวิชาการ” แต่ละเล่ม
และ I.F. ก็คือ “ข้อตกลงกลาง” ในแวดวง “วารสารวิชาการ” ระดับสากล
ความเป็น “ข้อตกลงกลาง” ของ I.F. ได้นำไปสู่การจัดอันดับ “ค่าอิทธิพล” ของ “วารสารวิชาการ” หรือ Journal Impact Factor และนำไปสู่การสร้าง “ฐานข้อมูลวารสารวิชาการ” ระดับโลก ซึ่งมีมากมาย
ตัวเด่นๆ ก็เช่น ฐานข้อมูลวารสารวิชาการ Scopus, Thomson Reuter, ERIC, ACI และ ISI ส่วนฐานข้อมูลวารสารวิชาการของไทยนั้น นักวิชาการทุกคนต้องรู้จักคำว่า TCI

TCI หรือ Thai-Journal Citation Index Centre (ศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย) เป็นหน่วยงานที่มีอิทธิพลมากที่สุดใน “วงการวิชาการไทย”
TCI เป็นหน่วยงานผู้กำหนดมาตรฐาน “วารสารวิชาการไทย” ซึ่งได้จัดแบ่ง “วารสารวิชาการ TCI” ออกเป็น 3 กลุ่ม คือ TCI1, TCI2 และ TCI3
แต่กลุ่มซึ่งเป็นงานที่ “ชี้เป็นชี้ตาย” ของนักวิชาการทั้งประเทศ โดยเฉพาะนักวิจัยระดับ Junior ซึ่งหมายถึง นิสิต นักศึกษา ก็คือ “วารสารวิชาการ” ที่เรียกกันว่า “TCI กลุ่ม 1”
สภาวะ “ชี้เป็นชี้ตาย” ของ “วารสารวิชาการ” ที่เรียกกันว่า “TCI กลุ่ม 1” ก็คือ “การผ่านด่านหิน” ของ Peer Review ผู้มีหน้าที่พิจารณา “บทความวิชาการ” ของประเทศ
ส่วนในต่างประเทศ มีการจัดแบ่ง Ranking “วารสารวิชาการ” ออกเป็น 4 กลุ่ม คือ Quartile 1, Quartile 2, Quartile 3 และ Quartile 4
Quartile 1 ก็เหมือน TCI กลุ่ม 1 คือมีหน้าที่และบทบาท ซึ่งสามารถ “ชี้เป็นชี้ตาย” นักวิชาการ และนักวิจัย ในระดับสากล ไม่ต่างจากนักวิชาการ และนักวิจัยไทย
(โปรดติดตามตอนจบ)










