เบื้องหลังความสำเร็จอันเกรียงไกรของ SWISS MADE ปฏิบัติการสร้างแบรนด์ “สวิสเซอร์แลนด์” อันลือลั่น

หากถามถึงประเทศที่ประสบความสำเร็จระดับสูงในแง่ของเศรษฐกิจ จากการพัฒนาผลิตภัณฑ์และสร้างสรรค์แบรนด์ระดับโลกจนได้รับการยอมรับในคุณภาพแบบไร้ข้อโต้แย้งแล้ว หนึ่งในนั้นต้องมีชื่อของประเทศ “สวิสเซอร์แลนด์” (Switzerland) อย่างแน่นอน SWISS MADE ไม่ได้มาเพราะโชคช่วย หรือบุญบันดาล แต่หลายสิ่งหลายอย่างเป็นการส่งต่อองค์ความรู้ และความเชี่ยวชาญในระดับ Craftsmanship จากรุ่นสู่รุ่น แบบไม่ตกหล่น ตลอดจนพลังแห่งดีเอ็นเอของชนชาติสวิสฯ ที่นิยมสร้างสรรค์นวัตกรรมในด้านต่างๆ

กล่าวได้ว่าเศรษฐกิจของสวิสเซอร์แลนด์ที่มีจีดีพีติดอันดับ Top 20 ของโลกได้นั้น เกิดจากการขับเคลื่อนทั้งจากภาคการผลิตและภาคบริการอย่างครบครัน ด้วยความโดดเด่นทั้งสองด้านนี้ จึงเป็นรากฐานแข็งแกร่งที่ทำให้สวิสเซอร์แลนด์ต่อยอดได้ไม่มีที่สิ้นสุด


en.wikipedia.org/wiki/Switzerland

เล็กแล้วไง ปั้นแบรนด์ได้เปรี้ยงปร้างก็แล้วกัน

“สวิสเซอร์แลนด์” หรือชื่ออย่างเป็นทางการว่า “สมาพันธรัฐสวิส” (Swiss Confederation) เป็นประเทศที่มีขนาดเล็ก มีพื้นที่เพียง 41,290 ตารางกิโลเมตร เล็กกว่าประเทศไทย 12 เท่า มีประชากรเพียง 8.55 ล้านคน ทั้งยังเป็นประเทศที่ไม่มีทางออกทะเล ล้อมรอบด้วยเทือกเขาแอลป์ ทิศเหนือจรดเยอรมนี ทิศตะวันออกจรดออสเตรียและลิกเตนสไตน์ ทิศใต้จรดอิตาลี และทิศตะวันตกจรดฝรั่งเศส ซึ่งนั่นไม่ใช่อุปสรรคหรือข้อจำกัดในการที่จะพัฒนาประเทศ แต่ทว่าใช้พลังแห่ง SWISS MADE สร้างเอกลักษณ์ให้กับสินค้าของประเทศจนยืนหยัดในเวทีการค้าโลกได้ไม่น้อยหน้าประเทศใหญ่ สินค้าใดพะยี่ห้อนี้การันตีคุณภาพได้ดีนัก

SWISS MADE มีจุดร่วมเหมือนกันคือ คุณภาพ (Quality) และเชื่อถือได้ (Reliability) ขณะที่ยังโดดเด่นด้านความหรูหรา (Luxury) และสไตล์ที่สมบูรณ์แบบ (Impeccable Style) ไม่ใช่แค่เฉพาะสินค้าและแบรนด์ที่เรารู้จักมักคุ้นกันเป็นอย่างดีเท่านั้น หากแต่รวมถึงสินค้าอื่นๆ ของสวิสเซอร์แลนด์ที่มีดีเอ็นเอนี้เช่นเดียวกัน

ที่หลายคนอาจจะยังไม่รู้ว่าหนึ่งใน SWISS MADE ที่ได้รับความนิยมและใช้กันอย่างแพร่หลายทั่วโลกคือฟอนท์ Helvetica ที่ออกแบบโดย Max Miedinger เมื่อปี 1957 นับเป็นหนึ่งในฟอนท์มาตรฐานที่ครองใจผู้ใช้งานมาอย่างยาวนาน

ทั้งนี้การที่จะได้รับการตีตราว่าเป็น SWISS MADE ได้นั้น จำเป็นจะต้องผ่านหลักเกณฑ์ต่อไปนี้

  • ผลิตภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่ม 80% ของน้ำหนักวัตถุดิบและกระบวนการผลิตและแปรรูปที่สำคัญต้องเกิดขึ้นที่สวิสเซอร์แลนด์
  • ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม 60% ของต้นทุนการผลิตและกระบวนการผลิตในโรงงานอุตสาหกรรมต้องเกิดขึ้นที่สวิสเซอร์แลนด์
  • อุตสาหกรรมบริการ สำนักงานใหญ่และการบริหารจัดการต้องอยู่ในสวิสเซอร์แลนด์

Historic city center of Lucerne with famous Chapel Bridge and lake Lucerne (Vierwaldstattersee), Canton of Luzern, Switzerland

ท่องเที่ยวไม่ปรุงแต่ง ไฉไลด้วยธรรมชาติเหนือระดับ

“สวิสเซอร์แลนด์” ดินแดนในฝันที่เปรียบเปรยว่างดงามราวเมืองในเทพนิยาย ด้วยความงดงามของธรรมชาติ แลนด์สเคปที่ตระการตา ทำให้สวิสเซอร์แลนด์เป็นหมุดหมายปลายทางที่นักท่องเที่ยวสายโรแมนติกต่างปรารถนาจะมาเยือนสักครั้งหนึ่งในชีวิต แม้จะไม่ได้มียอดนักท่องเที่ยวติดอันดับ Top 3 เพราะค่าใช้จ่ายสูง แต่ก็มีนักท่องเที่ยวกระเป๋าหนักหอบเงินมาใช้จ่ายที่นี่ จนเดือนกรกฎาคม 2019 ที่ผ่านมา ทำสถิติยอดนักท่องเที่ยวสูงสุดเป็นประวัติการณ์ถึง 2,278,000 คน ขณะเดียวกันเมื่อปี 2018 ก็โกยรายได้จากการท่องเที่ยวเป็นกอบเป็นกำด้วยเม็ดเงินสูงถึง 44.7 พันล้านฟรังก์ (ราว 1,373 พันล้านบาท) โดยเป็นรายได้จากนักท่องเที่ยวต่างประเทศราว 16.6 พันล้านฟรังก์ (ราว 511 พันล้านบาท) เกินกว่าครึ่งมาจากค่าที่พัก อาหาร และค่าโดยสาร ด้วยจำนวนแรงงานในอุตสาหกรรมท่องเที่ยวและบริการ 261,070 คน นับเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมของสวิสเซอร์แลนด์ที่มีตัวเลขจ้างงานสูงที่สุด

อย่างไรก็ตามสวิสเซอร์แลนด์ไม่ได้พึ่งใบบุญจากธรรมชาติอันบริสุทธ์และงดงามราวภาพฝันเท่านั้น เพราะยังสร้างโครงสร้างพื้นฐานไว้รองรับอุตสาหกรรมท่องเที่ยวด้วย ปัจจุบันมีเครือข่ายการขนส่งสาธารณะรวมระยะทางกว่า 28,555 กม. มีสถานีและจุดจอดราว 25,497 แห่ง ขณะที่เส้นทางรถไฟมีความยาว 5,443 กม. กว่าครึ่งเป็นเส้นทางระยาวทั้งภายในและเชื่อมโยงระหว่างประเทศ รวมถึงรถไฟด่วน รองรับผู้โดยสาร 1.25 ล้านคนต่อวัน ด้านการเดินทางทางอากาศมีผู้โดยสาร 57.6 ล้านคนในปี 2018 โดย 3 จุดหมายปลายทางหลักที่รองรับผู้โดยสารมากที่สุด คือ สนามบิน Zurich Kloten, Geneva Contrin และ Basel Mulhouse นอกจากนี้ยังมีโรงแรมและร้านอาหาร 28,985 แห่ง


สวรรรค์แห่งนมเนยและช็อกโกแลตยั่วๆ 

แบรนด์ช็อกโกแลตที่ขายกันทั่วไปตามซูเปอร์มาร์เก็ต Frey, Lindt, Callier หรือจะเป็นแบรนด์ท้องถิ่นอย่าง Läderach และ Stettler กระทั่งแบรนด์ที่คนไทยรู้จักมักคุ้นกันดีอย่าง Troblelone ตลอดจนแบรนด์อื่นๆ ที่เป็นขวัญใจคอช็อกโกแลตอีกมากมาย อาทิ Frey, Godiva Chocolatier, Milka, Ragusa, Teuscher, Movenpick, Giandor ก็ล้วนแต่เป็นตัวจริงในเรื่องช็อกโกแลต ถึงกับได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในตองอู ทั้งในเรื่องของคุณภาพและรสชาติที่เป็นเอกลักษณ์ แม้หลายแบรนด์จะนำเข้าเมล็ดโกโก้และน้ำตาลจากประเทศอื่น ขณะเดียวกันธุรกิจอาหารและเครื่องดื่มยักษ์ใหญ่ของโลกอย่าง Nestle ก็สัญชาติสวิสฯ เช่นเดียวกัน

ทั้งนี้ ช็อกโกแลตเป็นธุรกิจที่ทำรายได้ให้สวิสเซอร์แลนด์สูงถึง 17 พันล้านฟรังก์ (523 พันล้านบาท) ในปี 2018 ตลาดส่งออกใหญ่คือ เยอรมนี สหราชอาณาจักร ฝรั่งเศส และแคนาดา


Swiss-Made Watch ตัวจริง บนสังเวียนนาฬิกาโลก

ความเป็นเลิศด้านทักษะฝีมือที่ละเอียดลออและพิถีพิถันในการผลิตงานหัตถศิลป์ กอปรกับกลไกที่รังสรรค์โดยช่างฝีมือเปี่ยมทักษะ ทำให้ SWISS MADE โดยเฉพาะนาฬิกา มีภาพลักษณ์ของการผลิตสินค้าที่มีคุณภาพสูง ไว้ใจได้เช่นเดียวกับที่เยอรมนีมีภาพลักษณ์ด้านนี้ในแง่ของการผลิตยนตรกรรมชั้นเลิศ

งานแสดงสินค้าเรือนเวลารวมถึงเครื่องประดับที่ไหนก็ไม่อาจเทียบเคียง Baselworld ซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำทุกปีตั้งแต่ปี 1917 ณ เมืองบาเซิล สวิสเซอร์แลนด์ ถือเป็นงานแสดงนาฬิกาที่ใหญ่และมีชื่อเสียงที่สุดในโลก และมีทัพนาฬิกาสวิสฯ 76 แบรนด์ พร้อมอวดโฉม

Swiss-Made Watch ที่มีชื่อเสียงในฐานะของตำนานก็มีไม่น้อย อย่างแบรนด์ Blancpain ก็ยืนหยัดอย่างทรนงในฐานะแบรนด์นาฬิกาที่เก่าแก่ที่สุดในโลกมาตั้งแต่ปี 1735 หรือมีอายุกว่า 284 ปี แต่ละแบรนด์ล้วนดังระดับโลกด้วยกันทั้งสิ้น ไม่ว่าจะเป็น Rolex, Cartier, Omega, Longines, Tissot, TAG Heuer, Swatch, Brequet, Breitling, Chopard, Corum, Roger Dubuis, Frédérique Constant, Hublot, Hamilton, Luminox, Maurice Lacroix, Baume & Mercier, Mido, Oris, Piaget, Rado, Richard Mille, IWC, Jaeger-LeCoultre, Tudor, Ulysse Nardin, Victorinox , Vacheron Constantin และ Zenith ซึ่งหลายแบรนด์อยู่ภายใต้บริษัทเดียวกัน ส่วนในแง่แฟชั่นและไลฟ์สไตล์ก็เป็นแบรนด์ยอดนิยมที่มาแรงต่อเนื่องอย่าง Freitag รวมถึงแบรนด์เก่าแก่อย่าง Bally


เมื่อดูสถิติผลประกอบการของนาฬิกาหรูทั่วโลกปี 2018 ที่รายงานโดย Statista พบว่า Rolex รั้งอันดับ 1 กวาดไป 5,128.88 ล้านดอลลาร์สหรัฐ อันดับ 2 Omega 2,376.55 ล้านดอลลาร์สหรัฐ อันดับ 3 Cartier 1,685.93 ล้านดอลลาร์สหรัฐ อันดับ 4 Longines 1,675.77 ล้านดอลลาร์สหรัฐ อันดับ 5 Patek Philippes 1,371.09 ล้านดอลลาร์สหรัฐ อันดับ 6 Tissot 1,066.4 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และอันดับ 7 Audemars Piguet 1,046.09  ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งทั้ง 7 อันดับนี้ล้วนเป็น Swiss-Made Watch ทั้งสิ้น


นอกจากนี้เมื่อดูส่วนแบ่งการตลาด Swiss-Made Watch ด้วยกันเอง พบว่า 10 อันดับแรก มีรายละเอียด ดังนี้  Rolex 22.2% Omega 9% Longines 6.4% Patek Philippe 5.7% Catier 4.9% Tissot 4.1% Audemars Piguet 4% TAG Heuer 3.9% IWC 3.4% Hublot 2.5%

ขณะที่ตัวเลขส่งออก Swiss-Made Watch ในปี 2018 อยู่ที่ 21.2 พันล้านฟรังก์ (ราว 652 พันล้านบาท) เพิ่มขึ้น 6.3% จากปี 2017


ไม่ใช่แค่ร่ำรวยเงินทอง แต่ยังอุดมไปด้วยนวัตกรรม

กระนั้น สวิสเซอร์แลนด์ ไม่ได้เป็นดินแดนที่ผลิตสินค้าคุณภาพสูง และขึ้นชื่อในเรื่องของความคงทนจนทำให้สินค้าต่างๆ ขายดิบขายดี เศรษฐกิจรุ่งเรืองกระทั่งส่งผลให้ประเทศร่ำรวยเท่านั้น หากแต่ยังเป็นประเทศที่มีอัจฉริยะอยู่เป็นจำนวนมาก ผู้คนมีดีเอ็นเอของการนิยมสร้างสรรค์นวัตกรรม โดยประเทศที่มีจีดีพีอันดับที่ 20 ของโลกนี้ มีผู้ได้รับรางวัลโนเบลด้วยกันทั้งสิ้นถึง 28 คน เท่ากันกับญี่ปุ่น เป็นรองเพียงสหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร เยอรมนี ฝรั่งเศส สวีเดน และรัสเซีย (รวมกับสมัยเป็นสหภาพโซเวียต) แถมส่วนใหญ่ได้รับในสาขาการแพทย์ ฟิสิกส์ และเคมี อีกต่างหาก

Global Competitiveness Index Report โดย World Economic Forum (WEF) ระบุว่า สวิสเซอร์แลนด์อยู่อันดับ 5 ด้านนวัตกรรมของโลก ขณะที่ Global Innovation Index 2018 จาก World Intellectual Property Organization (WIPO) ระบุว่า สวิตเซอร์แลนด์ยืนหนึ่งเหนือประเทศใด ในฐานะประเทศที่มีนวัตกรรมและจดสิทธิบัตรมากที่สุดในโลก เหนือเนเธอร์แลนด์ สวีเดน สหราชอาณาจักร และสิงคโปร์ ที่ได้อันดับ 2-5 ตามลำดับ

CERN, the European Organization for Nuclear Research

รายงานทั้ง 2 ชิ้น ชี้ชัดว่าเบื้องหลังความสำเร็จคือพลังของ “คน” ชนชาติสวิสฯ ที่มีความอดทน มานะ บากบั่น ไม่ชอบพึ่งพาใคร และมีความทะเยอทะยานที่จะประสบความสำเร็จในระดับสูง ภายใต้สภาวะของการขาดแคลนทรัพยากรธรรมชาติ

นอกจากนี้สวิสเซอร์แลนด์ยังมีหลักสูตรที่หลากหลายให้เลือกเรียน การเรียนรู้ที่จะเป็นผู้ประกอบการจะได้รับการปลูกฝังตั้งแต่เด็กๆ ที่สำคัญสวิสเซอร์แลนด์ยังมีรากฐานทางเศรษฐกิจที่แข็งแกร่ง จากฐานของเอ็มเอ็มอีที่แข็งแรง แม้ไม่มีภาษาเป็นของตัวเอง แต่นั่นไม่ใช่ปัญหาเพราะสวิสเซอร์แลนด์มีภาษาราชการถึง 4 ภาษา ได้แก่ เยอรมัน ฝรั่งเศส อิตาเลียน และโรมานซ์ ซึ่งยังสะท้อนถึงการเป็นประเทศที่มีความหลากหลายและเปิดรับวัฒนธรรมที่แตกต่าง

สวิสเซอร์แลนด์ร่ำรวยหรือมั่งคั่งเป็นอันดับ 2 ของโลกรองจากลักเซมเบิร์ก โดยในปี 2019 เฉลี่ยแล้วมีจีดีพีต่อหัวอยู่ที่ 83,717 ดอลลาร์สหรัฐ (ราว 2,541,628 ล้านบาท) และมีขนาดจีดีพีเป็นอันดับ 20 ของโลก ชนชั้นกลางของที่นี่มีเสถียรภาพทางเศรษฐกิจสูง ครอบครองทรัพย์สินทั้งหมด 70% ของประเทศ ความเหลื่อมล้ำจึงต่ำกว่าประเทศส่วนใหญ่ในโลกนี้


เปิดโผแบรนด์สวิสฯ ที่ทรงคุณค่าและแข็งแกร่งที่สุด

“แบรนด์สวิสเซอร์แลนด์มีความหมายเดียวกับคุณภาพที่ไร้กาลเวลา ไลฟ์สไตล์ที่สมบูรณ์แบบ และความหรูหรา จึงไม่ใช่เรื่องน่าแปลกใจแต่อย่างใดว่าทำไม Rolex ถึงติดอันดับ Top 5 ขณะเดียวกันก็ยังคงใช้กลยุทธ์ให้การสนับสนุนการแข่งขันกีฬารายการดังๆ อย่างต่อเนื่อง นักกีฬาระดับซูเปอร์สตาร์หลายคนเป็นแบรนด์ แอมบาสเดอร์ให้กับ Rolex และนั่นทำให้ Brand Visility ของ Rolex อยู่ในระดับสูงสุด โดยเฉพาะเมื่อรายการกีฬายอดนิยมนั้นถูกถ่ายทอดสดไปทั่วโลก”

David Haigh ซีอีโอ Brand Finance

โรเจอร์ เฟเดอเรอร์ นักเทนนิสซูเปอร์สตาร์ชาวสวิสฯ แบรนด์ แอมบาสเดอร์ ของ Rolex // www.rolex.cn

ตัวอย่างของแบรนด์ แอมบาสเดอร์ ของ Rolex ที่ทุกคนรู้จักกันดี คือ โรเจอร์ เฟเดอเรอร์ นักเทนนิสซูเปอร์สตาร์ชาวสวิสฯ รวมถึงไทเกอร์ วู้ด นักกอล์ฟในตำนาน และมาเรีย ชาราโปวา นักเทนนิสชาวรัสเซีย

ข้อมูลจาก Brand Finance Switzerland 50 ประจำปี 2019 ระบุว่า Top 50 Most Valuable Swiss Brands อันดับ 1-10 ได้แก่ 1. Nestle 2. UBS 3. ABB 4. Zurich 5. Rolex 6. Credit Suisse 7. Roche 8. Swisscom 9. Nescafe และ 10. Swiss Re

โดย Nestle มีมูลค่าแบรนด์ 19,050 ล้านฟรังก์ (ราว 586,280 ล้านบาท) เพิ่มขึ้น 0.8% จากปี 2018 ซึ่งมีมูลค่าแบรนด์ 18,890 ล้านฟรังก์


ส่วน 5 อันดับแบรนด์สวิสฯ ที่แข็งแกร่งที่สุด ได้แก่ 1. Rolex 2. Swisscom 3. Nescafe 4. Nestle และ 5. Omega


สายสัมพันธ์อันยาวนานและแน่นแฟ้น ระหว่างไทย-สวิสเซอร์แลนด์

ไทยกับสวิสเซอร์แลนด์สถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตตั้งแต่วันที่ 28 พฤษภาคม 2474 เป็นคู่ค้าอันดับที่ 16 ของไทย และเป็นคู่ค้าอันดับ 1 ในกลุ่ม EFTA (สวิสเซอร์แลนด์ นอร์เวย์ ไอซ์แลนด์ และลิกเตนสไตน์) เมื่อปี 2561 มีมูลค่าการค้ารวม 9,199.18 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 283,125 ล้านบาท) สินค้าส่งออกของไทย ได้แก่ อัญมณีและเครื่องประดับ นาฬิกาและส่วนประกอบ เครื่องคอมพิวเตอร์ อุปกรณ์และส่วนประกอบ เครื่องโทรสาร โทรศัพท์ อุปกรณ์และส่วนประกอบ เครื่องจักรกลและส่วนประกอบ อุปกรณ์กึ่งตัวนำทรานซิสเตอร์และไดโอด อาหารทะเลกระป๋องและแปรรูป เครื่องใช้สำหรับเดินทาง เครื่องสำอาง สบู่และผลิตภัณฑ์รักษาผิวไม้และผลิตภัณฑ์ไม้ และสิ่งทออื่นๆ ส่วนสินค้านำเข้าจากสวิสเซอร์แลนด์ ได้แก่ เครื่องเพชรพลอย อัญมณี เงินแท่งและทองคำ นาฬิกาและส่วนประกอบ เวชภัณฑ์และเภสัชภัณฑ์ เครื่องจักรกลและส่วนประกอบเคมีภัณฑ์ เครื่องจักรไฟฟ้าและส่วนประกอบ เครื่องมือเครื่องใช้เกี่ยวกับวิทยาศาสตร์ การแพทย์ ผลิตภัณฑ์โลหะ แผงวงจรไฟฟ้า สินแร่โลหะอื่นๆ และเศษโลหะและผลิตภัณฑ์

ด้านการลงทุน มีบริษัทสวิสกว่า 150 บริษัท ดำเนินธุรกิจในไทย มูลค่าการลงทุนประมาณ 1,430 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 44,010 ล้านบาท) ในสาขาต่างๆ อาทิ

  • การท่องเที่ยว ได้แก่ Diethelm Keller
  • การผลิต ได้แก่ ETA ผลิตชิ้นส่วนนาฬิกาของ Swatch Group) Holcim ในเครือปูนซีเมนต์นครหลวง และ ABB ผู้ผลิตเครื่องจักรให้การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย 
  • อาหาร ได้แก่ Nestle มีโรงงานในไทยถึง 8 แห่ง
  • ยาและเวชภัณฑ์ ได้แก่ Roche และ Novartis
  • การเงิน ได้แก่ UBS และ Credit Suisse

บริษัทไทยที่ลงทุนในสมาพันธรัฐสวิส ได้แก่ บริษัทคอสโมกรุ๊ป จำกัด (มหาชน) ผลิตบรรจุภัณฑ์สำหรับนาฬิการาคาแพง และกำลังจะลงทุนเพิ่มเติมในเทคโนโลยีด้านการปลูกถ่ายกระดูก บริษัทเอสซีจี เคมิคอลส์ จำกัด เข้าซื้อบริษัท SENFI Swiss Gmbh เพื่อดำเนินงานด้านการตลาดโดยเน้นวัสดุที่มีคุณสมบัติขั้นสูง


ที่มา