พ.ร.บ. อากาศสะอาด อาวุธหยุดฝุ่นพิษ

การสัมมนาหอการค้า ทั่วประเทศ ครั้งที่ 37 ระหว่างวันที่ 29 พ.ย. – 1 ธ.ค. 62 ที่ผ่านมา ณ หอประชุมใหญ่ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปางจังหวัดลำปาง หนึ่งในประเด็นที่ถูกจับตามองอย่างมากคือ การนำเสนอให้ออก พ.ร.บ. อากาศสะอาด ของหอการค้าไทย

โดยที่ประชุมหอการค้าทั่วประเทศเห็นพ้องกันที่จะผลักดัน พ.ร.บ. อากาศสะอาด เพื่อให้ไทยมีอากาศที่สะอาด เพราะหากยังมีฝุ่นจิ๋ว ควันพิษ หรือมลภาวะทางอากาศอยู่จะกระทบต่อการจับจ่ายใช้สอยของประชาชน การท่องเที่ยว และเศรษฐกิจได้
ซึ่งหอการค้าไทยได้ยกร่างกฎหมายดังกล่าวแล้ว พร้อมกันนั้นจะเสนอรัฐบาลให้จัดตั้ง ‘หน่วยงานใหม่’ มาดูแลปัญหาทางอากาศโดยเฉพาะเพื่อให้พิจารณากำหนดมาตรการดูแลต่างๆ ได้ทันท่วงที

ตั้งหน่วยงานควบคุมโดยเฉพาะ

นายกลินท์ สารสิน ประธานกรรมการหอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย กล่าวถึงแนวคิดดังกล่าวว่า ภาคเอกชนห่วงใยเรื่องปัญหาอากาศในปัจจุบันเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็กที่ส่งผลกระทบต่อบรรยากาศการท่องเที่ยว รวมทั้งส่งผลเสียต่อสุขภาพอนามัยของประชาชน ทั้งนี้ แม้ว่าจะมีกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการจัดการปัญหาสิ่งแวดล้อมอยู่พอสมควร แต่ก็ยังไม่มีความชัดเจน และไม่มีการบูรณาการกฎหมายต่างๆ เพื่อให้เกิดการบังคับใช้อย่างมีประสิทธิภาพ การแก้ไขปัญหาที่ผ่านมาจึงเป็นเพียงการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าเพื่อบรรเทาให้สถานการณ์เบาบางลงเท่านั้น
“หอการค้าไทยได้หยิบยกประเด็นปัญหาอากาศมาหารือกันในหลายเวที ทั้งในการสัมมนาหอการค้า
ทั่วประเทศครั้งที่ผ่านมา และการประชุมคณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.) ต่างเห็นพ้องต้องกันว่าทุกภาคส่วนต้องเข้ามามีส่วนร่วมขับเคลื่อนในเรื่องดังกล่าวอย่างจริงจัง โดยเสนอให้รัฐบาลและภาคส่วนที่เกี่ยวข้องเร่งรัดผลักดันให้เกิดพระราชบัญญัติการบริหารจัดการเพื่อความสะอาดของอากาศ”

10,000 รายชื่อลงนามสนับสนุน

ล่าสุดได้มีผู้ร่วมสนับสนุนทั้งจากองค์กรต่างๆ และประชาชนทุกภาคส่วนลงชื่อให้การสนับสนุนแล้วกว่า 10,000 ราย หอการค้าไทยจึงได้ยื่นรายชื่อผู้ร่วมสนับสนุนผ่านประธานรัฐสภา (นายชวน หลีกภัย) เพื่อนำเข้าพิจารณาในการประชุมของรัฐสภาต่อไป
ทั้งนี้ ในระหว่างที่รอขั้นตอนการออกพระราชบัญญัติฯ ภาคเอกชนขอเสนอให้นายกรัฐมนตรีแต่งตั้งคณะกรรมการอากาศสะอาด เพื่อให้มีอำนาจในการบังคับบัญชาสั่งการและบูรณาการการปฏิบัติงานของส่วนราชการต่างๆ ไปก่อน
โดยคณะกรรมการอากาศสะอาด ที่ภาคเอกชนนำเสนอ ประกอบด้วย
  • นายกรัฐมนตรี เป็นประธานกรรมการ
  • รองนายกรัฐมนตรีซึ่งนายกรัฐมนตรีมอบหมาย เป็นรองประธานกรรมการคนที่หนึ่ง
  • รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นรองประธานกรรมการคนที่สอง
  • รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม
  • รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง
  • รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
  • รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม
  • รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
  • รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม
  • รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข
  • รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม
  • รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม
  • เลขาธิการคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ
  • เลขาธิการคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน
  • ผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ
  • กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิเกี่ยวกับการป้องกันหรือแก้ไขคุณภาพอากาศไม่เกิน 8 คน ซึ่งคณะรัฐมนตรีแต่งตั้งเป็นกรรมการ ในจำนวนนี้จะต้องมีผู้แทนภาคเอกชนร่วมอยู่ด้วยไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่ง
  • ปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นกรรมการและเลขานุการ

กำหนดบทลงโทษ ‘จำ–ปรับ’

ภาคเอกชนยังมีความเห็นว่า กฎหมายว่าด้วยการบริหารจัดการเพื่อความสะอาดของอากาศ จะเป็นกฎหมายเพื่อการปฏิรูประบบการบริหารจัดการเพื่อความสะอาดอากาศของประเทศไทย ที่จะต้องเปลี่ยน Mindset ของการมองปัญหาระบบและวิธีการแก้ไขปัญหาให้ชัดเจนรวมทั้งการทำให้เกิดการมีส่วนร่วมของประชาชนในการร่วมรับผิดชอบกับปัญหาฝุ่นควัน
นอกจากนั้น จะต้องมีการจัดองค์กรและออกแบบกลไก เพื่อพัฒนาระบบการจัดการอากาศสะอาด โดยอาจจะตั้ง “คณะกรรมการอากาศสะอาด” ให้เป็นองค์กรและกลไกในการกำหนดนโยบาย ทำหน้าที่พัฒนาระบบการจัดการอากาศของประเทศ และมีกลไกรับผิดชอบลงไปในระดับพื้นที่ จังหวัด กลุ่มจังหวัด อำเภอ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น รวมทั้งมีผู้เชี่ยวชาญมาทำหน้าที่ในการจัดระบบมาตรฐานคุณภาพอากาศ การเฝ้าระวัง การติดตามสถานการณ์ การเตือนภัย และการเข้าไปแก้ไขสถานการณ์มลภาวะทางอากาศ ในกรณีที่เกิดวิกฤตการณ์คุณภาพอากาศ ทั้งนี้ นอกจากระบบบริหารจัดการดังกล่าวข้างต้นแล้ว ยังควรกำหนดมาตรการและวิธีการในกรณีที่เกิดวิกฤตการณ์ทางอากาศ รวมถึงการมีมาตรการลงโทษทั้งในรูปของค่าปรับและโทษทางอาญา

บิ๊กดาต้า หัวใจความสำเร็จ

อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จของระบบการบริหารจัดการอากาศสะอาดต้องมีระบบการตรวจคุณภาพอากาศที่ครอบคลุมทั้งประเทศ มีระบบฐานข้อมูล GIS (Geographic Information System) เกี่ยวกับคุณภาพอากาศครบถ้วนในทุกมิติ และสามารถตรวจสอบสถานการณ์ของพื้นที่ต่างๆ ได้ในทันที นอกจากนั้น ควรมีการจัดทำยุทธศาสตร์และแผนปฏิบัติการเพื่อพัฒนาคุณภาพอากาศ สำหรับเป็นแนวทางและเครื่องมือที่ทำให้เกิดการบูรณาการการทำงานของทุกภาคส่วน โดยมีกลไกติดตามประเมินผลการดำเนินการของแต่ละพื้นที่ ในแต่ละช่วงเวลาอีกด้วย