ความเดิมตอนที่แล้ว ผมได้แตะๆ ความรู้พื้นฐาน หรือองค์ประกอบเบื้องต้นของ A.I.K.M. ที่ย่อมาจาก Artificial Intelligence Knowledge Management กันไปแล้วคร่าวๆ
ก่อนที่ในตอนนี้ เราจะได้มาลงรายละเอียด A.I.K.M. กันอย่าง “ลึกสุดใจ” ซึ่งถือเป็นตอนจบของบทความกันแล้ว
อย่างไรก็ดี ขออนุญาตนำเสนอรายละเอียดในองค์ประกอบของ A.I.K.M. กันอีกสักหน เพื่อเป็นการทบทวนความทรงจำเล็กๆ น้อยๆ นะครับ
องค์ประกอบพื้นฐานทั้ง 4 ของ A.I.K.M. มีดังนี้ครับ
- 1. Collaborative Culture หรือ “วัฒนธรรมความร่วมมือ”
- 2. Knowledge Creation หรือ “การสร้างองค์ความรู้ที่ใหม่กว่า”
- 3. Knowledge Innovation หรือ “การนวัตกรรมที่ใหม่กว่า”
- 4. Collaborative Digital หรือ “สร้างความร่วมมือด้วยเทคโนโลยีดิจิตอล”
ซึ่งประกอบไปด้วย
- 4.1 ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence หรือ AI)
- 4.2 เทคโนโลยีสื่อสารคุณภาพสูง (New Communications Technology)
- 4.3 การเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต 24/7/365 (Mobile/ Wearable Computing) หรือ “24 ชั่วโมงต่อวัน, 7 วันต่อหนึ่งสัปดาห์, 365 วันต่อปี”
- 4.4 การประมวลผลบนกลุ่มเมฆ (Cloud Computing)
- 4.5 การวิเคราะห์ฐานข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data Analytics)
- 4.6 การเชื่อมต่อของสรรพสิ่ง (Internet of Things)
โดยทั่วไป หากเอ่ยถึง A.I.K.M. ซึ่งถือเป็น KM ยุคที่ 4 หรือ KM ในทศวรรษ 2020 ที่แวดวง KM ในยุคปัจจุบันกำลังให้ความสนใจแล้ว
ต้องกล่าวว่า ในยุคนี้ KM ได้ผนึกเอา Artificial Intelligence หรือ AI เข้ามาในตัวของ KM เอง กลายเป็น Artificial Intelligence Knowledge Management นั่นเองครับ
โดย A.I.K.M. เป็นการต่อยอดจากแนวคิด Appreciative Knowledge Management หรือ A.K.M.
A.K.M. หมายถึง “การจัดการความรู้ทรงคุณค่า” ที่คนในวงการ KM มองว่า เป็น “การจัดการความรู้” ยุค “หลัง KM 3.0”

ซึ่งหากเราแทนที่ทศวรรษ 1990 ด้วย KM 1.0 ก็จะพบว่า KM 1.0 นั้นไปที่การแสวงหา “ความรู้แบบชัดแจ้ง” หรือ Explicit knowledge
ขณะที่ KM 2.0 หรือ KM ยุคทศวรรษ 2000 ที่วงการ KM พากันหันไปให้ความสนใจในเรื่องของ “ความรู้ในตัวบุคคล” (Tacit knowledge)
เช่นเดียวกับ ทศวรรษ 2010 หรือ KM 3.0 ที่มักพูดกันถึงแนวคิด Dynamic KM
หรือการโฟกัสไปที่ “ความร่วมมือ” (Collaboration) เพื่อนำ “ความรู้ไปใช้ประโยชน์” (Knowledge Utilization) เพื่อให้เกิด “ผลลัพธ์” (Outcome)
ตามแนวคิดของบรมครู Peter Drucker
ส่วน A.I.K.M. หรือ KM 4.0 ในยุคทศวรรษ 2020 นี้ แวดวง “นักจัดการความรู้” กำลังหันเหทิศทางไปเล่นในประเด็นเกี่ยวกับ Collaborative Digital
Collaborative Digital หมายถึง “สร้างความร่วมมือด้วยเทคโนโลยีดิจิตอล”
ซึ่งประกอบไปด้วย 6 ตัวแปรสำคัญนั่นคือ
- 1. ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence หรือ AI)
- 2. เทคโนโลยีสื่อสารคุณภาพสูง (New Communications Technology)
- 3. การเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต 24/7/365 (Mobile/ Wearable Computing) หรือ “24 ชั่วโมงต่อวัน, 7 วันต่อหนึ่งสัปดาห์, 365 วันต่อปี”
- 4. การประมวลผลบนกลุ่มเมฆ (Cloud Computing)
- 5. การวิเคราะห์ฐานข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data Analytics)
- 6. การเชื่อมต่อของสรรพสิ่ง (Internet of Things)

หากพิจารณากันอย่างถ่องแท้แล้ว ทั้ง 6 องค์ประกอบของ A.I.K.M. ยังคงเกาะเกี่ยวอยู่กับ “ประเภทของความรู้” อันประกอบไปด้วย
1. แกนความรู้หลัก (Core Knowledge) หรือ ความรู้ระดับพื้นฐาน ที่ทุกคน “ต้องการ” และ “ต้องรู้” ไม่ว่าจะเป็น Organization Chart, Work Flow, Job Description เป็นต้นครับ
2. ความรู้เชิงต่อยอด (Advanced Knowledge) หรือ “องค์ความรู้ที่ใหม่กว่า” ที่ได้รับการกลั่นกรองมาจาก “แกนความรู้หลัก” ซึ่ง “ความรู้เชิงต่อยอด” นี้ เป็น “ความรู้เฉพาะทาง” ที่มีความเฉพาะเจาะจง ในอันที่จะทำให้เรามีความแตกต่างจากผู้อื่นนั่นเองครับ
3. ความรู้เชิงนวัตกรรม (Innovative Knowledge) หรือ “นวัตกรรมที่ใหม่กว่า” เป็นการสร้าง “องค์ความรู้ใหม่” ในระดับ “นวัตกรรม” หรือ “สิ่งที่ไม่เคยมีใครรู้มาก่อน” เมื่อทำได้หรือเดินมาถึงจุดนี้ได้ ก็จะทำให้เราเป็นผู้นำ และกลายเป็น “ผู้สร้างการเปลี่ยนแปลง” นั่นเองครับ
ทั้งหมดนี้ เกิดจากการต่อยอดแนวคิดของ “มหาคุรุ KM” นั่นคือ Ikujiro Nonaka และ Hirotaka Takeuchi
ที่เป็นการประยุกต์เอา The Theory of Organizational Knowledge Creation ของ Ikujiro Nonaka และ Hirotaka Takeuchi หรือการนำเอา KM เชื่อมโยงกับ AI นั่นเองครับ
ดังนั้น เราจึงควรสรรค์สร้าง ส่งเสริม สนับสนุน และพัฒนา “กระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้” (Knowledge Sharing) ผ่านรูปแบบ “การจัดการความรู้” (Knowledge Management) หรือ KM แบบ “ดั้งเดิม” ให้สมบูรณ์พูนสุข

จากนั้นนำ KM มาต่อยอดด้วย Artificial Intelligence หรือ AI ซึ่งถือเป็นองค์ประกอบสำคัญ 1 ใน 6 ตัวแปรของ A.I.K.M. กล่าวคือ
- 1. ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence หรือ AI)
- 2. เทคโนโลยีสื่อสารคุณภาพสูง (New Communications Technology)
- 3. การเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต 24/7/365 (Mobile/ Wearable Computing) หรือ “24 ชั่วโมงต่อวัน, 7 วันต่อหนึ่งสัปดาห์, 365 วันต่อปี”
- 4. การประมวลผลบนกลุ่มเมฆ (Cloud Computing)
- 5. การวิเคราะห์ฐานข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data Analytics)
- 6. การเชื่อมต่อของสรรพสิ่ง (Internet of Things)










