New Normal ที่ต้องรู้ พฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงไป-โอกาสสินค้าไทยในตลาดจีน หลัง COVID-19

สำหรับนักธุรกิจและผู้ประกอบการไทยที่ทำธุรกิจค้าขายกับจีนอยู่แล้ว หรือกำลังคิดจะเริ่มต้นที่จะเจาะตลาดแผ่นดินใหญ่ สิ่งที่พึงทราบก็คือ New Normal ที่จะเกิดขึ้นกับพฤติกรรมผู้บริโภคชาวจีน ตลอดจนโอกาสของสินค้าไทยในตลาดแผ่นดินใหญ่ ในยุคหลัง COVID-19 ที่ทำให้ปัจจัยและเงื่อนไขหลายสิ่งหลายอย่างเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม การรู้เท่าทัน เพื่อเตรียมความพร้อมที่จะเดินหน้าต่อ จึงเป็นสิ่งสำคัญมาก

สำหรับสถานการณ์ในจีน ณ ขณะนี้ Ipsos รายงานว่า บริษัทจีนกลับมาทำงานแล้ว 98% โดยหากแบ่งเป็นแต่ละภาคธุรกิจ/อุตสาหกรรม พบว่าเปิดให้พนักงานกลับมาทำงานแล้วดังนี้ โรงแรม 80% สถานที่ท่องเที่ยว 65% ธุรกิจรับจัดเลี้ยง 85% ค้าปลีก 99% และศูนย์การค้า 96%

ขณะที่รัฐบาลจีน มีนโยบายรักษารากฐานทางเศรษฐกิจให้มีเสถียรภาพ และเร่งสร้างความมั่นคงใน 6 ด้าน ได้แก่ 1.การจ้างงาน 2.การเงิน 3.การค้าต่างประเทศ 4.การลงทุนจากต่างประเทศ 5.การลงทุนในประเทศ 6.การคาดการณ์ด้านการตลาด
แม้ในขณะนี้สถานการณ์ COVID-19 ในจีน ยังคลี่คลายไปในทางที่ดีขึ้นมาก แต่จีนยังคงมาตรการห้ามชาวต่างชาติเดินทางเข้าประเทศอยู่ ล่าสุด สถิติ ณ  วันที่ 9 มิถุนายน 2563 จีนมีผู้ติดเชื้อรายใหม่เพียง 3 รายเท่านัี้น รวมแล้วมีผู้ติดเชื้อ 83,043 ราย มากที่สุดอันดับที่ 18 ของโลก เสียชีวิต 4,634 ราย และรักษาหาย 78,351 ราย

สำหรับพฤติกรรมผู้บริโภคชาวจีนที่เกิดขึ้นในช่วง COVID-19 คือ ใช้ชีวิตออนไลน์มากขึ้น โดยแจกแจงได้เป็น สั่งซื้อสินค้าและบริการผ่านช่องทางออนไลน์เพิ่มขึ้น การใช้สื่อออนไลน์ในการเรียน การทำงาน ความบันเทิง การสันทนาการ การออกกำลังกาย ตลอดจนการขอรับคำปรึกษาด้านสุขภาพเพิ่มขึ้น การบริโภคสื่อเปลี่ยนไปจากสื่อรูปแบบเดิม เช่น ทีวี วิทยุ หนังสือพิมพ์ เป็นสือออนไลน์ หรือ โปรแกรมสนทนา เช่น Wechat และ ทำอาหารที่บ้านรับประทานเองเพิ่มขึ้น
ส่วนพฤติกรรมผู้บริโภคชาวจีนที่คาดว่าจะเกิดขึ้นหลัง COVID-19 คือ ยังใช้ชีวิตออนไลน์มากขึ้น

ทำอาหารที่บ้านรับประทานเองเพิ่มขึ้น ให้ความสำคัญกับการดูแลสุขอนามัยและสุขภาพเพิ่มขึ้น ให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของอาหารเพิ่มขึ้น (Food Safety) มีแนวโน้มเลือกซื้อสินค้าและบริการจากสถานประกอบการที่ช่วยเหลือสังคมช่วง COVID – 19 มากขึ้น ให้ความสำคัญกับความสงบสุขในชีวิตตนเอง ครอบครัว สิ่งแวดล้อม และธรรมชาติมากขึ้น ดังนัั้นผู้ประกอบการไทยจึงควรนำเสนอสินค้าและบริการ ตลอดจนกลยุทธ์การสื่อสารและการตลาดที่ตอบโจทย์ความต้องการที่เปลี่ยนแปลงไปนี้ จึงจะมีโอกาสในตลาดจีน

ด้านโอกาสของกลุ่มสินค้าที่จะทำรายได้ดีในจีนหลัง COVID-19 ได้แก่ 1.กลุ่มสินค้าอาหารและเครื่องดื่ม สินค้าจำเป็นในชีวิตประจำวัน 2.ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดและรักษาสุขภาพ 3.ผลิตภัณฑ์บำรุงผิวและดูแลส่วนบุคคล 4.กลุ่มสินค้าเพื่อความบันเทิงออนไลน์ เช่น ละคร ภาพยนตร์ เกม และ 5.ผลิตภัณฑ์ด้านโภชนาการและเสริมภูมิคุ้มกันร่างกาย
แม้เศรษฐกิจจะหยุดชะงักไปในช่วงที่มีการแพร่ระบาดของ COVID-19 แต่ก็มีการคาดการณ์การใช้จ่ายของผู้บริโภคชาวจีนหลัง COVID-19 ดังนี้ 42% จะยังคงใช้จ่ายปกติ เพื่อรักษาการใช้ชีวิตรูปแบบเดิม 41% จะระมัดระวัง ลดการใช้จ่าย และเพิ่มการออม ส่วน 17% จะใช้จ่ายมากขึ้น เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิต

โดยหากจะเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายผู้บริโภคชาวจีนนั้น จำเป็นจะต้องเลือกช่องทางการสื่อสารที่ตรงใจและมีประสิทธิภาพ รูปแบบสื่อที่ได้รับความนิยม คือ วิดีโอสั้น (Short Clip) เนื้อหาที่ได้รับความนิยม ได้แก่ ตลกขำขัน เกี่ยวกับอาหาร ให้ความรู้ ความยาว 1 – 3 นาที และLive streaming หรือ ถ่ายทอดสดผ่านโทรศัพท์มือถือ ที่หากมีเนื้อหาและวิธีการนำเสนอที่น่าสนใจ ก็จะสร้าง engagement ได้ดี และนำไปสู่การตัดสินใจซื้อสินค้าและบริการได้ในที่สุด

ทั้งนี้ จีน ถือเป็นประเทศคู่ค้าอันดับ 1 ของไทย โดยสถิติล่าสุด ณ เดือนมกราคม-เมษายน 2563 มีมูลค่าการค้าระหว่างกันอยู่ที่ 786,231.4 ล้านบาท คิดเป็นสัดส่วน 16.2% อันดับ 2-10 ได้แก่ สหรัฐอเมริกา578,104.5 ล้านบาท (11.9 %) ญี่ปุ่น 563,544.4 ล้านบาท (11.6%)  สิงคโปร์ 212,257.8 ล้านบาท (4.4%) มาเลเซีย  187,504.7 ล้านบาท (3.9%) อินโดนีเซีย 187,074.7 ล้านบาท(3.8%) เวียดนาม 172,120.4  ล้านบาท (3.5%) ฮ่องกง 150,871.3 ล้านบาท (3.1%) ออสเตรเลีย 133,867.4  ล้านบาท (2.8%) เกาหลีใต้ 131,333.3 ล้านบาท (2.7%) ส่วนอันดับที่ 11-15 ได้แก่ ไต้หวัน สวิตเซอร์แลนด์ อินเดีย เยอรมนี และกัมพูชา รวมถึงประเทศอื่น ๆ 1,763,935.7 ล้านบาท (36.2%) รวมทั้งสิ้น  4,886,845.6 ล้านบาท

โดยสินค้าส่งออกของไทยไปยังจีน 5 อันดับแรก ได้แก่ 1.ยางและของที่ทำด้วยยาง 2.เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ บอยเลอร์ เครื่องจักร เครื่องใช้กล และส่วนประกอบของเครื่องดังกล่าว 3.พลาสติกและของที่ทำด้วยพลาสติก 4.ผลไม้และลูกนัตที่บริโภคได้เปลือกผลไม้ประเภทส้มหรือเปลือกแตง และ 5.เครื่องจักร เครื่องอุปกรณ์ไฟฟ้า และส่วนประกอบของเครื่องดังกล่าวเครื่องบันทึกและเครื่องถอดภาพและเสียงทางโทรทัศน์ รวมทั้งส่วนประกอบและอุปกรณ์ประกอบของเครื่องดังกล่าว
ส่วนมูลค่าการค้าระหว่างไทย-จีน ในปี 2562 อยู่ที่ 2,482,252.04  ล้านบาท แบ่งเป็นส่งออก 902,273.75 ล้านบาท นำเข้า 1,579,978.28 ล้านบาท ไทยขาดดุลการค้าจีน 677,704.53 ล้านบาท

ที่มา