ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ ปั้นแรงงานไทยสู่ยุค Digital Worker รองรับอุตสาหกรรมเทคโนโลยีชั้นสูง

การรับมือกับปัญหาแรงงานในประเทศไทยหลังจากนี้ ที่มีตัวเลขจากหลายหน่วยงานบอกว่าเป็นปัญหาที่น่าเป็นห่วง เพราะจะมีการเลิกจ้าง มีคนตกงานหลายล้านคนจากพิษโควิด-19

หลัง หม่อมเต่า-ม.ร.ว.จัตุมงคล โสณกุล รมว.แรงงาน ลาออกจากการเป็นสมาชิกพรรครวมพลังประชาชาติไทย (รปช.) เมื่อ 16 มิ.ย.ที่ผ่านมา โดยพรรคได้มีมติเสนอชื่อ ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ แกนนำพรรคเป็น รมว.แรงงานคนใหม่ในโควตาพรรครปช.หากมีการปรับครม.เกิดขึ้น
ลองมาดูวิสัยทัศน์ทิศทางการพัฒนาแรงงานยุคใหม่ที่จะเปลี่ยนแปลงจากเดิมอย่างสิ้นเชิง

ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์
ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ // facebook.com/AnekLaothamatas

มุมมองต่อการพัฒนาแรงงานยุคใหม่

ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ แกนนำพรรคและรักษาการกรรมการบริหารพรรครวมพลังประชาชาติไทย (รปช.) นักวิชาการด้านรัฐศาสตร์การเมืองชื่อดัง ได้พูดถึงทิศทางการพัฒนาฝีมือแรงงานเพื่อให้สอดรับกับเศรษฐกิจโลก โดยเฉพาะระบบ Supply Chain หรือห่วงโซ่อุปทานที่กำลังเปลี่ยนแปลงหลังโควิด-19 จำเป็นต้องเร่งพัฒนาฝีมือทักษะแรงงานไทยให้ทันกับยุคสมัย Digital Worker
ดร.เอนกกล่าวว่ากระทรวงแรงงานเป็นกระทรวงเศรษฐกิจที่สำคัญ เนื่องจากก่อให้เกิดรายได้จากการทำงานนำไปขับเคลื่อนเศรษฐกิจ โดยเมื่อดูจากตัวเลขผู้ประกันตนที่เป็นแรงงานในระบบมีร่วมสิบกว่าล้านคน  หากรวมถึงแรงงานที่ไม่มีนายจ้างด้วยก็ร่วมๆ 16 ล้านคน แต่สามารถขยายได้ถึง 40 ล้านคน ก็เป็นเป้าหมายของเราที่ต้องการให้คนอีกร่วม 24 ล้านคนเข้ามาอยู่ในระบบ เพื่อจะได้เข้าไปส่งเสริม สนับสนุน ฝึกฝนทักษะเขา ให้เป็นอาวุธที่ทรงพลังในทางเศรษฐกิจได้ เพราะในโลกที่เป็นดิจิทัลมากขึ้น ผู้ใช้แรงงานของเราต้องเป็น digital worker ได้ในด้านที่เชื่อมโยงกับเทคโนโลยีชั้นสูง แรงงานของเราต้องมีความรู้ความสามารถ จนทำให้คำว่า “แรงงาน” กับ “นักวิชาชีพ” แทบจะไม่ต่างกัน เป็นอะไรที่ท้าทายมาก

“ประเทศไทยถือว่าเป็นประเทศที่ไม่ค่อยมีปัญหาเรื่องการว่างงาน แต่ว่ามาถึงตอนนี้ปัญหาการว่างงานมันรออยู่ข้างหน้าแล้ว กระทรวงแรงงานจึงต้องปรับตัวเองให้สามารถหางานให้คนได้ปีละเป็นแสนๆ หรือเป็นล้าน จึงเป็นงานที่ต้องการสติปัญญา ความทุ่มเท ความเข้าใจในปัญหาแรงงานมาก ซึ่งเรามีความเชื่อว่าเรามีประสบการณ์จากที่เราได้ทำงานมาหนึ่งปี โดยเราได้เชื่อมกับธุรกิจทันสมัย ธุรกิจที่อยู่ในแนวหน้าของประเทศ ของโลกที่จะทำอย่างไรให้ถือโอกาสอันนี้สร้างแรงงานขึ้นมา เป็นแรงงานที่เหมาะกับยุคสมัยใหม่เพิ่มขึ้นอีกเยอะ โดยการฝึกฝีมือแรงงานต้องทำโดยใช้ภาคเอกชนมาช่วย เพราะกรมหรือกระทรวงของเราความรู้ ทักษะยังมีข้อจำกัด แต่เรามีความชอบธรรม มีงบประมาณสนับสนุน เช่นเราจะฝึกคนให้มีทักษะการเชื่อมโลหะใต้น้ำ คือดำน้ำลงไปเชื่อมที่ใช้ในการทำท่อส่งแก๊ส ส่งน้ำมัน การซ่อมฐานขุดน้ำมันที่ต้องใช้งานเชื่อมที่อยู่ใต้น้ำ คนที่ทำงานแบบนี้ได้จะได้เงินเดือนเป็นหลักแสน ซึ่งไทยเราไม่มีเลย ต้องไปยืมตัวไปขอมาจากประเทศเพื่อนบ้าน จ้างมาเป็นครั้งคราว เราจึงต้องฝึกคนให้มีทักษะทำงานแบบนี้ให้ได้ปีละหลายหมื่นคน เพื่อให้เกิดแรงงานที่มีทักษะแบบนี้ขึ้นมา” ดร.เอนก กล่าว


เปลี่ยนแรงงานสู่ digital worker

นอกจากนี้ กระทรวงแรงงานก็จะต้องคิดในเรื่องของแรงงานที่เขามีรายได้เกินกว่าเกณฑ์ความยากจนไม่มาก เราก็ต้องเข้าไปดูแลเพราะก็มีจำนวนไม่น้อย ที่ส่วนใหญ่จะทำงานอยู่ในอุตสาหกรรมทั่วไป ไม่ใช่อุตสาหกรรมแนวหน้า แต่หลังจากนี้เราต้องเปลี่ยนคนไทยให้เป็นแรงงานที่มีความรู้ มีวิชาชีพ ให้เป็น digital worker เป็นแรงงานไทยที่ทำงานกับโรบอตได้ ซึ่งเป็นอะไรที่เร่งด่วนมาก กระทรวงแรงงานต้องทันสมัย ต้องทันโลก ก็เป็นเรื่องที่เราต้องพยายามทำซึ่งเราก็มีแผนงานที่จะทำกันอยู่แล้ว
ดร.เอนก กล่าวต่อไปว่า นอกจากนี้เราต้องมาคิดว่าผู้ใช้แรงงานที่มีนายจ้างมันจะลดจำนวนไปเรื่อยๆ จะมีผู้ใช้แรงงานอิสระหรือ freelancer ที่เป็นกลุ่มที่ทำงานจากบ้าน นักวิชาชีพอิสระ เราก็พยายามเข้าไปช่วยสนับสนุนให้เขาทำงานอย่างมีอิสระ สร้างสรรค์ เพราะเขาจะเป็นกำลังสำคัญสำหรับภูมิรัฐศาสตร์ที่ดีขึ้นสำหรับเรา

“กระทรวงแรงงานที่ผ่านมา คนเขาไปคิดกันแต่เรื่องที่ว่าจะมีคนที่เข้ามาหาประโยชน์จากแรงงานต่างประเทศ หรือแรงงานไทยที่ไปทำงานต่างประเทศ อันนั้นมันเป็นกระทรวงแรงงานในยุคก่อนๆ เราไม่ควรทำให้กระทรวงแรงงานเป็นอย่างนั้นต่อไป กระทรวงแรงงานต่อไปต้องทำให้เป็นทั้งกระทรวงด้านแรงงาน กระทรวงนักวิชาชีพ เป็นกระทรวงที่ทันสมัย กระทรวงที่เปลี่ยนยุคเปลี่ยนสมัย ทำงานทันโลก การทำงานต้องมีทักษะ มีคุณภาพและทำงานเร็ว ต้องมีการสร้างความร่วมมือกับนักวิชาชีพ นักวิชาการ นักธุรกิจ ซึ่งนักธุรกิจเขาเห็นโอกาสในเรื่องที่ผมพูดข้างต้นเร็วกว่าผมอีก เขาก็อยากจะทำและเขาต้องการคนที่จะมาทำงานที่เป็น modern worker เป็นคนทำงานในระดับ 4.0 เราก็ต้องเข้าไปช่วยเขา

“เราคิดถึงขนาดที่ว่าจะทำสถาบันฝึกบินโดรน เพราะเวลานี้โดรนมันช่วยได้หลายอย่าง เช่น ช่วยดับเพลิง ช่วยดับไฟป่า โดยให้โดรนขนอุปกรณ์ดับเพลิงลงไปทิ้งบอมบ์เพื่อไปปกคลุมไฟไว้ทั้งหมด  ทำให้อากาศกับไฟไม่มาต่อกัน ไฟก็จะดับอย่างรวดเร็ว นอกจากนี้โดรนยังทำเกษตรได้ด้วย เช่น การพ่นปุ๋ย พ่นยาฆ่าเชื้อ เราก็คิดว่ามันควรต้องมีนักบินโดรน เราต้องฝึกนักบินโดรนขึ้นมา เมื่อเรามีนักบินโดรนก็จะมีคนนำโดรนมาใช้มากขึ้น ทำให้ต่อไปก็ต้องฝึกคนซ่อมโดรน เพราะจากเดิมที่อาชีพช่างซ่อมรถเป็นอาชีพที่รายได้ดีมาก แต่ต่อไปคนก็จะไม่ซื้อรถอย่างเดียว แต่เขาจะซื้อโดรนด้วย จึงทำให้ต้องมีคนซ่อมโดรนได้ ก็จะเป็นอาชีพใหม่อีกอาชีพหนึ่ง”


ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์

รับมือวิกฤตคนว่างงาน

เราคิดกันมาตั้งแต่เริ่มมีโควิดเข้ามาแล้ว เราก็เริ่มคิดกันเรื่องนี้ มีแผนงานอะไรเยอะแยะ อย่างเรื่องแรงงานดิจิทัลที่ผ่านมาเราก็ทำงานร่วมกับสภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศไทยที่มีนายศุภชัย เจียรวนนท์ เป็นประธาน ก็มาช่วยกันคิด เพราะภาคธุรกิจก็ต้องการแรงงานที่จะมาทำงานแบบใหม่ ส่วนเราก็พร้อมสนับสนุนเขาเต็มที่ โดยผลที่เราจะได้ก็คือแรงงานของเราจะตกงานน้อยลง และถ้าเป็นไปได้ก็จะได้ไม่ต้องกลับไปทำงานแบบเดิมที่ค่าจ้างต่ำ คนจำนวนหนึ่งก็จะถูกฝึกให้เป็นแรงงานวิชาชีพ เขาก็จะมีรายได้เพิ่มขึ้น และส่งผลให้เศรษฐกิจประเทศไทยก้าวกระโดดอย่างรวดเร็ว จากยุคที่เป็นอุตสาหกรรมหนัก-อุตสาหกรรมเบา ก็จะเข้าไปสู่ยุคอุตสาหกรรมเทคโนโลยีชั้นสูง เนื่องจากโควิด-19 มาเร่งเรา
“การทำงานของกระทรวงแรงงานจะต้องไม่ใช่มีแต่ข้าราชการ เพราะมันไม่พอ และทักษะอะไรต่างๆ ก็เติบโตไม่ทันกับโลก กระทรวงแรงงานต้องทำตัวเราให้เป็นเหมือนคณะกรรมการร่วมภาครัฐและเอกชนเพื่อแก้ไขปัญหาทางเศรษฐกิจ หรือ ก.ร.อ. สมัยรัฐบาลพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ คือร่วมมือกับภาคธุรกิจ ภาคแรงงาน สหภาพแรงงาน คือร่วมกันคิดว่าจะทำอย่างไรที่จะสร้างคนให้เป็นพลังใหม่ให้ได้มากที่สุด”

EEC Industry 4.0

เพิ่มทักษะแรงงานรับ supply chain ของโลก

ดร.เอนก ยังกล่าวถึงทิศทางและการฟื้นตัวของเศรษฐกิจประเทศไทยหลังโควิด-19 ว่าน่าจะดี  แต่ระยะแรกก็ต้องปรับตัวกว่าจะฟื้นขึ้นมา ก็เหมือนเครื่องจักร กว่าจะกลับมาเดินได้เต็มสตรีมอีกครั้งก็ต้องใช้เวลา อาจจะมีปัญหาเรื่องการว่างงาน การหางานทำชนิดใหม่ที่ไม่เหมือนเดิม ต้องปรับตัวรับอุตสาหกรรมยุคใหม่ เช่น โครงการอีอีซีเป็นอุตสาหกรรมที่รองรับการเปลี่ยน supply chain ของโลก คือต่อไปหลายประเทศโดยเฉพาะจีน ญี่ปุ่นจะใช้ไทยเป็นฐานการผลิตมากขึ้น เพราะไทยมีความพร้อมในด้านสาธารณสุข อย่างพวกอุตสาหกรรมระดับสูงที่จีนกำลังจะนำโลก ก็จะแบ่งส่วนหนึ่งมาทำการผลิตในไทย เราก็ต้องร่วมมือกับจีน ญี่ปุ่น เกาหลี และอาจรวมถึงอินเดียที่จะทำให้อุตสาหกรรมด้านยา การต่อสู้กับโรคระบาด การทำวัคซีน การผลิตยารักษาโรคต่างๆ ที่จะทำอย่างไรให้ไทยพึ่งตนเองทางด้านยา รวมถึงอุปกรณ์ทางการแพทย์อื่นๆ เช่น หน้ากากอนามัยที่มีคุณภาพสูงที่เรายังต้องนำเข้าจากต่างประเทศ ทั้งหมดต้องใช้เวลาในการดำเนินการผลิต ซึ่งเวลานี้เรายังขาดวัสดุ เทคนิคการผลิตและองค์ความรู้ เราก็ต้องเลือกบางประเทศมาเป็นพันธมิตรในการผลิตกับไทย เพื่อให้ประเทศไทยมีความมั่นคงทางสาธารณสุขยิ่งขึ้น
ระบบสาธารณสุขของไทยตอนนี้เป็นที่ประจักษ์แล้วว่าอยู่ในระดับนำของโลก ก็ต้องพยายามใช้ตรงนี้ให้เกิดประโยชน์ อย่างพวกอุตสาหกรรมด้านสาธารณสุข ด้านโรงพยาบาล การดูแลผู้สูงวัย งานเหล่านี้ต้องทำให้เป็นงานหลักของประเทศ ถือเป็นโอกาสที่เราต้องประเมินกันใหม่หมด เพื่อสร้างแรงงานยุคใหม่ให้ตรงกับความต้องการของโลกยุคใหม่อย่างแท้จริง

ข้อมูล :

  • thaipost.net
  • วรพล กิตติรัตวรางกูร