‘สหกรณ์’ คือองค์กรทางเศรษฐกิจและสังคมที่สมาชิกร่วมกันจัดตั้งขึ้นด้วยการลงหุ้นร่วมกัน จัดการร่วมกันในการผลิต การจำหน่ายสินค้า หรือบริการตามความต้องการหรือผลประโยชน์อย่างเดียวกันของบรรดาสมาชิก ร่วมกันดำเนินกิจการเพื่อประโยชน์ทางเศรษฐกิจและสังคม โดยช่วยตนเองและช่วยเหลือซึ่งกันและกัน
ที่ผ่านมาเราได้ประโยชน์ด้านการผลิตและจำหน่ายสินค้าจากสหกรณ์กว่า 6,000 แห่งทั่วประเทศดีพอหรือยัง นอกเหนือจากการออมเงินและปล่อยสินเชื่อในกลุ่มสมาชิก
วันนี้เข้าสู่ยุค 4.0 สหกรณ์ของไทยจะก้าวเดินอย่างไร?
โดยเฉพาะการเป็นช่องทางค้าขายให้กับสินค้ากลุ่มสมาชิกในชุมชน
ปฏิเสธไม่ได้ว่าในช่วงที่ผ่านมา หากใครสักคนมีความคิดอยากเป็นผู้ประกอบการผลิตสินค้าออกมาขาย ก็มักจะนึกถึงการนำสินค้าไปฝากขายในโมเดิร์นเทรดหรือร้านโชห่วย เพราะเป็นช่องทางการขายสินค้าที่เข้าถึงกลุ่มผู้บริโภคที่ทรงอานุภาพที่สุดช่องทางหนึ่ง แต่ก็ไม่ใช่ทุกคนจะมีโอกาสขายสินค้าผ่านช่องทางดังกล่าว
แม้ในยุคนี้ ‘โซเชียลมีเดีย’ อาจเป็นอีกหนึ่งช่องทางในการนำสินค้าเข้าหาผู้บริโภค แต่ใช่ว่าทุกคนจะประสบความสำเร็จในการขายสินค้าผ่านระบบออนไลน์ โดยเฉพาะสินค้าจากผู้ผลิตตามชุมชนต่างๆ ที่ยังมีข้อจำกัดในการใช้ออนไลน์
“สหกรณ์” จึงกลายเป็นความหวังของพวกเขา

กระนั้นก็ตาม การจะทำให้สินค้าจากสมาชิกที่ผลิตและไปฝากขายผ่านระบบสหกรณ์ได้อย่างเป็นกอบเป็นกำ สหกรณ์นั้นก็ต้องมีช่องทางการระบายสินค้าที่มีประสิทธิภาพเช่นเดียวกัน
ทำอย่างไรให้คนรู้สึกอยากเดินเข้าไปซื้อสินค้าในสหกรณ์เหมือนเดินเข้าไปในโมเดิร์นเทรด
ไม่เช่นนั้นสหกรณ์ก็เป็นได้เพียงหน้าร้านที่นำสินค้าของสมาชิกมาวางขาย รอนักท่องเที่ยวมาแวะชม ซื้อกันคนละชิ้นสองชิ้น โดยไม่สามารถสร้างรายได้ให้กับสมาชิกยืนอยู่ได้อย่างมั่นคง
ซึ่งโมเดลนี้ กรมส่งเสริมสหกรณ์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ก็พยายามพัฒนาระบบการค้าของสหกรณ์มาอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นการเปิดเว็บไซต์ C0-OP shop เพื่อให้เป็นช่องทางในการโปรโมทสินค้าสหกรณ์ให้ประชาชนสามารถเข้ามาใช้บริการและเลือกซื้อสินค้าจากสหกรณ์ต่างๆ ได้ การผลักดันให้เกิดตลาดเกษตรกรในสหกรณ์ตามพื้นที่ต่างๆ รวมถึงจัดตั้งซุปเปอร์มาเก็ตสหกรณ์ในเขตกรุงเทพมหานครและจังหวัดใหญ่ๆ เพื่อเป็นแหล่งจำหน่ายพืชผักผลไม้ สินค้า และผลผลิตต่างๆ จากสหกรณ์ทั่วประเทศมารวมไว้ให้ผู้บริโภคได้ไปเลือกซื้อได้อย่างสะดวก เพื่อเพิ่มช่องทางตลาดจำหน่ายผลผลิตและสินค้าของสมาชิกสหกรณ์
ทว่า! กรมส่งเสริมสหกรณ์หน่วยงานเดียวไม่อาจสร้างผลสัมฤทธิ์ได้อย่างเบ็ดเสร็จ
นำมาสู่การจัดทำโครงการ “พลิกสหกรณ์ไทยสู่สหกรณ์ 4.0” ที่มี สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม หรือ สสว. เป็นเจ้าภาพ คัดเลือกสหกรณ์ภาคการเกษตรที่มีศักยภาพในการแปรรูปสินค้าเกษตรเข้าร่วมโครงการ


วีระพงศ์ มาลัย ผู้อำนวยการ สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) ในฐานะผู้ดำเนินการโครงการนี้ กล่าวถึงแนวคิดดังกล่าวว่า รัฐบาลได้ให้ความสำคัญกับการสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชนท้องถิ่น ด้วยการให้ชุมชนได้เรียนรู้ และเข้าถึงเทคโนโลยีที่จำเป็นต่อการทำธุรกิจ ด้วยนโยบายดังกล่าว สสว. จึงจัดทำโครงการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากยุค 4.0 ภายใต้แนวคิด “พลิกสหกรณ์ไทยสู่สหกรณ์ 4.0” แบบเต็มรูปแบบ ตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ ซึ่งจัดต่อเนื่องเป็นปีที่ 3
โครงการนี้ นอกจากจะได้กรมส่งเสริมสหกรณ์มาเป็นพันธมิตรแล้ว ยังมี สำนักงานส่งเสริมการจัดประชุมและนิทรรศการ (องค์การมหาชน) หรือ ทีเส็บ และ บริษัท บางจาก คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) มาผนึกกำลังทำให้โครงการเข้มแข็งยิ่งขึ้น
“สสว. ได้กำหนดทิศทางการพัฒนาศักยภาพสถาบันเกษตรกรในปีนี้ โดยมีเป้าหมายสหกรณ์ 100 แห่งทั่วประเทศ ได้แก่ สหกรณ์ภาคการเกษตรที่มีความพร้อมพัฒนาตนเอง เตรียมตัวเข้าสู่แพลตฟอร์มใหม่ ในยุค 4.0 อย่างเต็มรูปแบบ และเป็นสหกรณ์ต้นแบบที่จะนำองค์ความรู้ที่ได้ไปเผยแพร่เป็นแหล่งเรียนรู้ระหว่างสมาชิกสหกรณ์ต่อไปในอนาคต” ผอ.สสว. กล่าว

สำหรับหน้าที่ของแต่ละหน่วยงานแบ่งกันทำดังนี้
สสว. ทำหน้าที่เป็นหน่วยงานหลักในการบริหารจัดการ โดยมอบให้สถาบันพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (ISMED) เป็นหน่วยร่วมดำเนินการ โดยมี กรมส่งเสริมสหกรณ์ร่วมคัดเลือกสหกรณ์ที่มีความพร้อมระดับปานกลางและทั่วไปที่มีศักยภาพจำนวนกว่า 100 แห่งเข้าร่วมโครงการ
“ISMED จะเป็นหน่วยร่วมดำเนินการในการพัฒนาสหกรณ์ ด้วยกระบวนการอบรมและเพิ่มเติมองค์ความรู้ผ่านการศึกษาดูงานที่สามารถนำไปปรับใช้กับสหกรณ์ได้ พร้อมการนำอัตลักษณ์ของตนเองมาสร้างหรือปรับเปลี่ยนกระบวนการพัฒนาสินค้าให้มีคุณภาพสอดคล้องกับยุคปัจจุบัน โดยมีทีมที่ปรึกษาให้คำแนะนำเชิงลึก เพื่อให้สหกรณ์สามารถจัดทำแผนธุรกิจหรือโมเดลธุรกิจใหม่ที่ปฎิบัติได้จริง โดยสหกรณ์ที่มีผลงานโดดเด่นจะได้รับการคัดเลือกเป็นสุดยอดสหกรณ์ต้นแบบ หรือ COOP Select ที่พร้อมเข้าสู่การต่อยอดทางการตลาดแพลตฟอร์มต่างๆ จากทาง สสว. และเครือข่ายพันธมิตร” ผอ.สสว.กล่าว
ส่วน ทีเส็บ จะร่วมผลักดันแหล่งผลิตและสินค้าสหกรณ์สู่การออกตลาดทั้งในประเทศและต่างประเทศ
ขณะที่ บมจ.บางจาก จะเข้าไปช่วยพัฒนาทักษะความเป็นผู้ประกอบการผ่านโมเดลธุรกิจใหม่ให้กับสหกรณ์ต่างๆ เพื่อต่อยอดสินค้าเกษตรให้มีนวัตกรรมสีเขียวที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมรวมถึงการกระจายสินค้าสู่ช่องทาง เครือข่ายของปั้มน้ำมันบางจาก

วิศิษฐ์ ศรีสุวรรณ์ รองอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ กล่าวเสริมว่า กรมส่งเสริมสหกรณ์มีนโยบายในการส่งเสริม สนับสนุนการดำเนินงานของสถาบันเกษตรกร ทั้งสหกรณ์และกลุ่มเกษตรกรให้มีความเข้มแข็ง เป็นที่พึ่งของมวลสมาชิกและชุมชน ในปีนี้กรมฯ มีโครงการและกิจกรรมเพื่อสนับสนุนการดำเนินงานของสหกรณ์ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ ตั้งแต่การส่งเสริมให้เกษตรกรผลิตสินค้าที่ปลอดภัยได้มาตรฐาน จากนั้นสหกรณ์รวบรวมสู่กระบวนการแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่า และส่งเสริมการตลาดสินค้าและผลิตภัณฑ์สู่ผู้บริโภค
“ความร่วมมือระหว่างกรมส่งเสริมสหกรณ์กับ สสว. ในครั้งนี้ กรมส่งเสริมสหกรณ์ได้ร่วมคัดเลือกสหกรณ์ภาคการเกษตรที่มีศักยภาพในการแปรรูปสินค้าเกษตร จำนวน 100 แห่ง เข้าสู่กระบวนการพัฒนาตามโครงการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากยุค 4.0 เพื่อให้สหกรณ์เกิดการปรับเปลี่ยนแนวคิด ด้วยวิธีดำเนินการแบบโมเดลธุรกิจยุคใหม่ สามารถสร้างสรรค์สินค้าและบริการสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน พร้อมเผชิญความเปลี่ยนแปลง สนับสนุนให้สหกรณ์มีช่องทางและโอกาสในการต่อยอดธุรกิจ มีเครือข่ายที่เข้มแข็ง โดยมีเป้าหมายให้สหกรณ์เป็นศูนย์กลางของเศรษฐกิจฐานราก (Local Economy) ต่อไป” รองอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ กล่าว


ด้าน จิรุตถ์ อิศรางกูร ณ อยุธยา ผู้อำนวยการ สำนักงานส่งเสริมการจัดประชุมและนิทรรศการ (องค์การมหาชน) หรือ ทีเส็บ เผยว่า ปัจจุบันกลุ่มสหกรณ์เป็นกลุ่มเป้าหมายหลักในการส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพเพื่อพร้อมเข้าสู่อุตสาหกรรมไมซ์ของประเทศไทย ดังนั้น โครงการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากยุค 4.0 ที่จัดโดย สสว. และเครือข่ายพันธมิตร จึงเป็นการทำงานที่ช่วยเติมเต็มภารกิจของโครงการฯ และเป้าหมายของทีเส็บอย่างเหมาะสม โดยสหกรณ์ที่ได้รับการพัฒนาศักยภาพสู่สหกรณ์ 4.0 ทีเส็บ จะทำหน้าที่ต่อยอดสินค้าและบริการให้มีความเหมาะสมพร้อมต้อนรับและบริการนักธุรกิจที่เข้ามาศึกษาดูงานหรือเยี่ยมชมตามภารกิจของทีเส็บที่จะนำไปต่อยอดสร้างช่องทางการตลาดการขายใหม่สำหรับอุตสาหกรรมไมซ์ในประเทศต่อไป
นั่นอาจเป็นคำตอบว่าสหกรณ์ยุค 4.0 มีดีตรงไหน?










