Formative Leadership หรือ “ภาวะผู้นำนักคิดค้น” เป็นทฤษฎีทางการบริหาร สร้างสรรค์โดย Dr. Ruth Ash และ Dr. Maurice Persall แห่งมหาวิทยาลัย Samford สหรัฐอเมริกา เมื่อปี ค.ศ. 2000
Formative Leadership คือ “ภาวะผู้นำ” ที่เน้นการบริหารความเปลี่ยนแปลงอย่างเป็นระบบ เพื่อให้องค์ได้รับประโยชน์สูงสุดจากการเปลี่ยนแปลงนั้น เป็นผู้ที่ไม่ยึดติดกับสถานภาพเดิมที่เป็นอยู่ และปฏิบัติภารกิจได้ในสภาวะแวดล้อมที่ไม่แน่นอน
มีปัจจัยการดำเนินงานสำคัญ 3 ประการคือ
1. เรียนรู้ และทำงานเป็นทีม (Team Learning)
2. คิดเป็นรูปธรรม (Productive Thinking)
3. ร่วมมือร่วมใจแก้ปัญหา (Collaborative Problem Solving)
หากเรานำนิยาม “ภาวะผู้นำนักคิดค้น” ของ Dr. Ruth Ash และ Dr. Maurice Persall มาจับกระบวนการทำงานแบบ Boot Room Culture แห่งถิ่น Anfield แล้ว
จะเห็นได้ว่า ทั้ง “ปรมาจารย์” Bill Shankly “บรมครู” Bob Paisley พร้อมด้วยเหล่าขุนพลรอบกาย The Boot Room อันแข็งแกร่ง อันประกอบไปด้วย Roy Evans, Ronnie Moran, Reuben Bennett, Tom Saunders และ John Bennison โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Joe Fagan

ทั้งหมด ได้ร่วมกันขับเคลื่อน The Shankly’s Boot Room ภายใต้แนวคิด Shankly’s Philosophy เพื่อผลักดัน “หงส์แดง” ให้ก้าวไปข้างหน้า ตรงกับทฤษฎี Formative Leadership หรือ “ภาวะผู้นำนักคิดค้น” ของ Dr. Ruth Ash และ Dr. Maurice Persall ทุกประการ
ในฤดูกาล 1983-1984 ที่ Joe Fagan ก้าวขึ้นรับตำแหน่งผู้จัดการทีม Liverpool ต่อจาก Bob Paisley นั้น นอกจาก Joe จะสานต่อความสำเร็จของ Bob ด้วยการคว้าทั้งแชมป์ดิวิชั่น 1 แชมป์ยูโรเปี้ยน คัพ และแชมป์ลีก คัพให้กับพลพรรค “หงส์แดง” แล้ว
เขายังรีดศักยภาพของ “เพชฌฆาตหน้าติดหนวด” Ian Rush กลายเป็นดาวยิงสูงสุดใน 1 ฤดูกาลของ Liverpool ที่ 47 ประตู ที่จนถึงเวลานี้ ยังไม่มีใครหน้าไหนสามารถล้มสถิติดังกล่าวได้
อย่างไรก็ดี เป็นที่น่าเสียดายศักยภาพของ Joe Fagan ที่ก้าวลงจากตำแหน่งผู้จัดการทีม Liverpool หลังจากทำงานได้เพียง 2 ฤดูกาล โดยเฉพาะฤดูกาลสุดท้ายของเขาคือ 1984-1985 ที่ Joe นำ “หงส์แดง” คว้าได้เพียงอันดับ 2 ของดิวิชั่น 1 แม้จะเข้าชิงถ้วยยูโรเปี้ยน คัพติดต่อกัน ทว่า ก็ทำได้แค่รองแชมป์เท่านั้น
โดยนัดชิงยูโรเปี้ยน คัพระหว่าง Liverpool กับ Juventus ที่สนาม Heysel Stadium ในปีนั้น คือเหตุผลสำคัญที่ทำให้ Joe Fagan ลุกจากเก้าอี้ผู้จัดการทีม Liverpool ในตอนนั้นก็คือการเกิด “โศกนาฏกรรม Heysel” ขึ้น ที่มีผู้เสียชีวิตมากถึง 39 คน!
แม้ Joe Fagan จะได้ชื่อว่าเป็นคนที่มีบุคลิกเงียบขรึม จริงจังในเวลางาน แต่หากเป็นนอกเวลางานแล้ว เขามีบุคลิกที่เป็นกันเอง สนุกสนานกับคนรอบข้างเป็นอย่างมาก อย่างไรก็ดี “โศกนาฏกรรม Heysel” นั้น มันรุนแรงเกินกว่าที่จิตใจของ Joe จะรับได้จริงๆ จึงนำไปสู่การลาออกของเขาในที่สุด
บุคลิกเป็นกันเอง สนุกสนานของ Joe Fagan นี่เอง คือองค์ประกอบสำคัญหนึ่ง ที่นำมาซึ่งการสรรค์สร้าง Boot Room Culture ของ Bill Shankly
แม้ในเชิงนามธรรม Boot Room Culture ของ Bill Shankly ที่ประสบความสำเร็จ และโด่งดังไปทั่วโลก เป็นแนวคิดการบริหารจัดการที่หลอมรวมดวงใจสมาชิกในทีมเข้าด้วยกัน ภายใน “ห้องเก็บสตั๊ดเล็กๆ” ใต้อัฒจันทร์
แต่ในทางรูปธรรมแล้ว Boot Room ของ Shankly จะไม่มีวันสำเร็จลุล่วงได้เลย หากไม่มีคนที่ชื่อว่า Joe Fagan
เพราะ Joe เจ้าของบุคลิกเป็นกันเอง สนุกสนานผู้นี้ เป็นคนคิดค้น ออกแบบ ตกแต่ง จัดวาง เฟอร์นิเจอร์ และอุปกรณ์ต่างๆ ที่ใช้ในการประชุมใน Boot Room ของ Bill Shankly นี่เอง

Joe Fagan ได้สร้างสรรค์บรรยากาศ สู่สไตล์ที่เป็นเอกลักษณ์ของ Boot Room ให้มากกว่าการเป็น “ห้องเก็บสตั๊ดเล็กๆ” ใต้อัฒจันทร์
ในตอนแรกที่ Bill Shankly ยังหาโต๊ะเหมาะๆ ที่จะเอามาใช้เป็นโต๊ะประชุมไม่ได้ ก็เป็น Joe Fagan คนนี้นี่เอง
ที่นำเอาลังเบียร์ Guiness สีดำ ตามสีของเบียร์ Guiness (เบียร์ดำ) มาจัดแจงคว่ำ เรียงๆ ต่อกันเป็น “โต๊ะประชุม” ชั่วคราวของ Boot Room
ความที่ “โต๊ะประชุมตัวแรก” ของ Boot Room ทำมาจากลังเบียร์ สมาชิกใน Boot Room บรรดานักเตะ Liverpool และแขกที่พวกเขาเชิญมาเยี่ยมชม
Boot Room จึงมีประเพณีหนึ่งซึ่งทำร่วมกันเสมอ นั่นคือ การนั่งจบ “เบียร์ดำ” หรือไม่ก็ “สก็อตวิสกี้” ชั้นยอดที่ Joe ได้เตรียมไว้
แน่นั้นต้องเป็นการดื่มสังสรรค์ ภายหลังจากเกมการแข่งขันเสร็จสิ้นลงเท่านั้น!
นี่เป็น “กฎเหล็ก” ที่ Bill Shankly ได้ตั้งเอาไว้
บรรยากาศใน Boot Room จึงมีทั้งความเข้มขลังก่อนแข่ง และความสนุกสนาน เป็นกันเอง หลังแข่ง ซึ่งมาจากบุคลิกส่วนตัวของ Joe Fagan
โดยเฉพาะในยุคทองของ Bob Paisley ที่มี Joe Fagan เป็น “มือขวา”
ในยุคนั้น นอกจาก Boot Room จะเป็นเสมือนทุกสิ่งทุกอย่างของ Liverpool แล้ว มันยังเปรียบได้กับทุกสิ่งทุกอย่างของทั้ง Bob และ Joe ไปด้วย
เพราะ Boot Room เป็นทั้งสำนักงานสโมสรที่เหล่าสต๊าฟโค้ชใช้ประชุมทีม และเป็นทั้งสถานที่กินดื่มสังสรรค์กันของบรรดาสมาชิก Boot Room ทั้งหมด
และในบางครั้ง หากเกิดสถานการณ์ตึงเครียดขึ้น การสูบซิการ์สักตัว หรือเปิดเบียร์หนึ่งหรือสองขวด ระหว่างการปรึกษาหารือ อาจเกิดขึ้นใน Boot Room ได้เช่นกัน
โดยนอกจากที่ Boot Room จะเป็นห้องประชุมทีมอย่างเป็นทางการ และห้องพบปะกันอย่างไม่เป็นทางการแล้ว ที่สำคัญก็คือ Boot Room คือห้องที่ใช้สำหรับการรวบรวมข้อเท็จจริง และรายละเอียดข้อมูลต่างๆ ที่เกี่ยวกับเกมการแข่งขันแต่ละแมทช์ อย่างละเอียด
และ Joe Fagan คือผู้ที่มีหน้าที่รวบรวมข้อมูลนั้น ด้วยการจดบันทึกการฝึกซ้อมประจำวัน รวมถึงสถานการณ์ที่เกิดขึ้นในเกม ด้วยลายมือในสมุดบันทึกของเขา ก่อนที่จะนำมาวิเคราะห์ และสร้างเป็นข้อสรุป นำเสนอในที่ประชุม Boot Room
เพราะ Joe เชื่อว่า ทุกสิ่งทุกอย่างที่เกิดขึ้นกับสโมสร ล้วนส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงานของผู้เล่น ดังนั้น เขาจึงจัดแจงบันทึกเรื่องราวเอาไว้อย่างละเอียด ไม่ว่าจะเป็นสภาพอากาศ หรืออาการบาดเจ็บของผู้เล่น
สิ่งที่ Joe Fagan ทำนั้น หากเทียบกับยุคสมัยต่อมา มันก็คือการสร้างระบบ “ฐานข้อมูล” หรือ Database System ดีๆ นั่นเอง ยิ่งหากเปรียบกับสถานการณ์ปัจจุบัน “สมุดบันทึกของ Joe” ก็คือ Big Data ที่ทุกคนกำลังพูดถึง
นอกจากนี้ Joe Fagan ยังได้ลงมือจัดระเบียบข้อมูลเหล่านั้น และพัฒนาให้เป็นระบบ Knowledge Management (KM) หรือ “การจัดการความรู้” แม้จะเชื่อว่า ในสมัยนั้น Joe อาจยังไม่ทราบว่า ตัวเขาได้สร้าง KM ให้กับสโมสร
เพราะในยุคต่อมา รูปแบบการจัดการความรู้แบบที่ Joe Fagan ทำเอาไว้นี้ ได้ถูกส่งทอดต่อๆ กันมา โดยสมาชิก Boot Room เพื่อนำข้อมูลเหล่านั้น มาช่วยในการแก้ไขปัญหาต่างๆ ของ Liverpool

สำหรับเส้นทางลูกหนังของ Joe Fagan แม้ตลอดอาชีพค้าแข้ง เขาจะไม่เคยลงเล่นให้กับ Liverpool เลย เพราะ Joe เริ่มต้นกับ Earlestown Bohemians ก่อนจะไปโด่งดังกับ Manchester City และย้ายไป Nelson กับ Bradford Park Avenue จนไปแขวนสตั๊ดเมื่ออายุ 34 ที่ Altrincham เมื่อปี ค.ศ. 1955
หลังเลิกเตะฟุตบอล Joe เริ่มงานในตำแหน่งผู้ฝึกสอนกับทีมเก่าของเขาคือ Nelson ก่อนจะย้ายไปอยู่กับ Rochdale และมาปักหลักกับ Liverpool ในยุคที่ Phil Taylor เป็นผู้จัดการทีม
หน้าที่ของ Joe Fagan ในช่วงแรกคือการค้นหานักเตะเยาวชนฝีเท้าดี หรือมีพรสวรรค์สูง และเมื่อพบแล้ว เขาจะทำการรีดศักยภาพนักฟุตบอลน้อยเหล่านั้นออกมา ก่อนผลักดันขึ้นสู่ทีมชุดใหญ่
ผลงานชิ้นโบแดงของ Joe Fagan คือการปั้นนักเตะเยาวชน “สามทหารเสือ” ขึ้นสู่ทีมชุดใหญ่ นั่นคือ Roger Hunt, Ian Callaghan และ Tommy Smith
โดยในเวลาต่อมา “สามทหารเสือ” นี้ ได้มีชื่อติดในทำเนียบนักฟุตบอลชื่อดังระดับโลก และกลายเป็นตำนานนักเตะของ Liverpool ในที่สุด
ในปี ค.ศ. 1971 หลังจาก Joe ทำหน้าที่เป็นผู้ฝึกสอนทีมเยาวชนให้กับ “หงส์แดง” มาอย่างยาวนานถึง 13 ปี Bill Shankly ได้เลื่อนตำแหน่งของ Joe Fagan ซึ่งเป็นหนึ่งในสมาชิกของ Boot Room แล้วในตอนนั้น ให้ขึ้นมาเป็นผู้ฝึกสอนทีมชุดใหญ่
สั่งสมองค์ความรู้กับ “ปรมาจารย์” Bill Shankly และ “บรมครู” Bob Paisley ใน Boot Room บ่มเพาะจนประสบการณ์แก่กล้าจนได้ที่ ก่อนขึ้นมารับไม้ต่อจาก Bob ที่เกษียณตัวเองออกจากตำแหน่งผู้จัดการทีม Liverpool

พลันเมื่อขึ้นมากุมบังเหียน “หงส์แดง” Joe Fagan ไม่รอช้าที่จะนำแนวทางการเล่นสไตล์ “เครื่องจักรสีแดง” มาใช้อย่างเต็มที่ และสมบูรณ์แบบ หลังจาก The Red Machine วอร์มเครื่องมาตั้งแต่ยุคทองของ Bill Shankly และเริ่มสตาร์ทเครื่องในช่วงที่ Bob Paisley เป็นนายใหญ่
ซึ่งเป็นที่รู้กันในวงการฟุตบอลว่า ทศวรรษ 1980 คือห้วงเวลาที่ “เครื่องจักรสีแดง” ใส่เกียร์ 5 เดินหน้าอย่างเต็มสูบ ไม่รอหน้าอินทร์หน้าพรหมใดๆ อีกต่อไป
ดังที่เราได้เห็น ในครึ่งแรกของทศวรรษ 1980 คือฤดูกาล 1981-1985 หรือปลายยุค Bob Paisley (1974-1983) บวกกับอีก 2 ฤดูกาลเต็มๆ ที่ Liverpool ของ Joe Fagan (1983-1985) ที่ “เครื่องจักรสีแดง” เปล่งประกาย และจะได้ขึ้นสู่จุดสูงสุดในยุคต่อไป
ผ่านมาถึงวันนี้ หากไม่มีเหตุการณ์ที่ Heysel คนในวงการฟุตบอลเชื่อว่า Joe Fagan จะนำความยิ่งใหญ่มาสู่ Liverpool ไม่น้อยไปกว่า “ปรมาจารย์” Bill Shankly และ “บรมครู” Bob Paisley
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้จัดการทีม “หงส์แดง” คนต่อมาที่ชื่อ Kenny Dalglish คงจะไม่แจ้งเกิด และประสบความสำเร็จอย่างรวดเร็วกว่าที่เป็นอยู่










