ความไม่รู้คือเสน่ห์อย่างหนึ่ง : ถลกหนัง Christopher Nolan ผู้กำกับ Tenet

ไม่ใช่ครั้งแรก ที่มีเสียงบ่นจากคนดูหนังของ Christopher Nolan ว่า “หนังอะไรวะ ดูไม่รู้เรื่อง”

และดูเหมือน Nolan เองก็รู้ดี ว่าจะต้องมีคนบ่นออกมาทำนองนี้เมื่อดูหนังของเขา โดยเฉพาะ Tenet ผลงานเรื่องล่าสุด (2020)
Nolan จึงประกาศเอาไว้ตั้งแต่ต้นเลยว่า หนังเรื่อง Tenet นั้น Don’t try to understand it. Feel it.
“ดูๆ ไป อย่าเวิ่นเว้อ หนังคือความบันเทิง”

Tenet

อย่างไรก็ดี ต้องยอมรับว่า คนดูหนังนั้น ร้อยพ่อพันแม่ Nolan ไม่มีสิทธิ์ห้ามคนดูตีความ หรือตามไปขุดคุ้ยข้อมูลในหนัง
ต้องยอมรับว่า ประเภทของคนดูหนัง หลักๆ ก็มี 2 แบบกว้างๆ คือดูเอาบันเทิง แบบที่ Nolan ร้องขอ
กับดูแบบซีเรียส เอาเป็นเอาตาย ต้องค้นคว้าข้อมูลให้รู้เรื่องให้ได้ ประเภทนี้ บางคนสังเคราะห์หนังเก่งกว่าผู้กำกับเสียอีก
แต่นั่นคงไม่ใช่สิ่งที่ Nolan หรือผู้กำกับทั้งโลกต้องการ

แม้ภาพยนตร์จะเป็นอุตสาหกรรมเชิงพาณิชย์ แต่ต้องไม่ลืมว่า ภาพยนตร์ก็เป็นศิลปะแขนงหนึ่งเช่นกัน

 

และเมื่อขึ้นชื่อว่าศิลปะแล้ว การตีความคืออิสระของคนดู นี่คือกฎสากล ที่ผู้กำกับทุกคนเข้าใจ

โดยเฉพาะ Christopher Nolan
Nolan หลงใหลหนัง Sci-fi ตั้งแต่เด็ก มี 2001: A Space Odyssey และ Star Wars โดยเฉพาะหนัง Sci-fi ของ Ridley Scott เป็นต้นแบบ
แม้จะจบปริญญาตรีวรรณคดีอังกฤษ แต่ Nolan หลงใหลหนังเป็นอย่างมาก เขาหัดใช้กล้องถ่ายหนัง และทำแอนิเมชั่นตั้งแต่เด็ก
ความหลงใหลหนัง ทำให้ Nolan เริ่มต้นเหมือนผู้กำกับจำนวนมาก คือเริ่มจากภาพยนตร์สั้นก่อนที่จะทำหนังใหญ่
ทำหนังสั้นได้ 2-3 เรื่อง Nolan ก็ขึ้นชั้นอย่างรวดเร็วกับหนังยาวเรื่องแรก Following ในปี ค.ศ. 1998
นอกจาก Following จะเป็นหนังใหญ่เรื่องแรกแล้ว ยังถือเป็นจุดกำเนิดของ ปรัชญา Christopher Nolan
“ความไม่รู้คือเสน่ห์อย่างหนึ่ง”
Christopher Nolan
Christopher Nolan

Tenet

ที่ดูเหมือนว่า Don’t try to understand it. Feel it. ไม่เพียงใช้กับ Tenet หนังเรื่องล่าสุดของเขาเท่านั้น
แต่เริ่มมาตั้งแต่ Following แล้ว
เพราะ Nolan จงใจให้ Following เล่นกับความอยากรู้อยากเห็น ทั้งของพระเอก และโดยเฉพาะอย่างยิ่งคนดู
ด้วยความเป็นนักเรียนวรรณคดี Nolan รู้ดีว่า ความอยากรู้อยากเห็นเป็นธรรมชาติของมนุษย์ ที่เมื่อเราได้รู้เรื่องใดๆ ที่ต้องการแล้ว ก็มักจะไม่จบอยู่แค่นั้น
เพราะมนุษย์จะค้นคว้าต่อ และดำดิ่งลงไปเรื่อยๆ อย่างไม่รู้จบ
โครงเรื่องหลักของ Following คือชีวิตประจำวันของนักเขียนไส้แห้ง ที่นอกจากจะไม่ขยันแล้ว ยังออกนอกเรื่องไปทำอย่างอื่นที่ไม่เอื้อต่ออาชีพเลยแม้แต่น้อย
เพราะอยู่ๆ ก็ค้นพบว่า ตัวเองเสพติดการสะกดรอยตาม เพราะความอยากรู้อยากเห็นเป็นเบื้องต้น
และเพราะความอยากรู้อยากเห็นนี่เอง จึงต้องสะกดรอย และพอทำซ้ำๆ ไปมากๆ มันก็กลายเป็นนิสัย ทำบ่อยๆ ทำต่อเนื่อง มารู้ตัวอีกที ก็กลายเป็นสันดานไปแล้ว
สุดท้ายกลายเป็นโศกนาฏกรรม
Following จึงถือเป็นจุดกำเนิดของ ปรัชญา Christopher Nolan
“ความไม่รู้คือเสน่ห์อย่างหนึ่ง”

Following

นอกจากปรัชญาดังกล่าว สไตล์ในหนังของ Nolan มักปรากฏตัวละครหญิง ที่ถือเป็นจุดคานงัดสำคัญในหนังทุกเรื่องของเขา โดยเฉพาะการประกบตัวละครแบบหนึ่งหญิงสองชาย
ที่สำคัญก็คือ ส่วนผสมที่ลงตัวระหว่างความเป็นหนัง Sci-fi กับหนังสายลับอย่าง James Bond และหนังสือการ์ตูนยุค 70
เพราะหนัง Sci-fi วรรณกรรม James Bond และการ์ตูนยุค 60 คือสิ่งที่ Christopher Nolan สั่งสมมาตั้งแต่วัยเด็ก
โดย Following คือตัวอย่างที่ชัดเจน ของส่วนผสมที่ลงตัวของหนังสายลับกับการ์ตูนยุค 60
แม้จะเป็นหนังเรื่องแรก ทว่า Nolan กลับไม่ประนีประนอมกับคนดูเลย เขาแบ่งเส้นเรื่อง Following ออกเป็น 2 สาย แต่ให้วิ่งไปใน Timeline เดียวกับคนดู
โดยไม่มีการบอกรายละเอียด หรือข้อมูลใดๆ ให้คนดูรู้ ว่าเส้นเรื่องทั้ง 2 สายนั้น ฉากไหนเกิดขึ้นเมื่อไหร่ เขาปล่อยให้คนดูปะติดปะต่อเรื่องราวเอาเอง
“หนังอะไรวะ ดูไม่รู้เรื่อง”
นี่คงเป็นครั้งแรก ที่เสียงบ่นจากคนดูหนังของ Christopher Nolan ดังขึ้น
แม้จะดูเหมือนล้มเหลวกับ Following แต่อีก 2 ปีถัดมา Nolan ยังได้รับโอกาสจากฮอลลีวู้ด ด้วยการเข็น Memento ออกมาในปี ค.ศ. 2000
ที่ดูเหมือน Memento หนังเรื่องที่ 2 นี้ จะเป็นจุดเปลี่ยนในวิชาชีพ และเป็นบันไดขั้นสำคัญที่ทำให้เขามีวันนี้!

โปรดติดตามตอนต่อไป