หลังล้มเหลวกับ Following หนังเรื่องแรกเมื่อปี ค.ศ. 1998 แต่ Christopher Nolan ก็ยังไม่ยอมแพ้!
โดยเฉพาะการไม่ปล่อยให้โอกาสหลุดมือไป เมื่อ Nolan ยังคงได้รับความไว้วางใจจากนายทุนฮอลลีวู้ด ให้ทำ Memento ภาพยนตร์เรื่องที่ 2 ออกมาในปี ค.ศ. 2000
และดูเหมือนว่า เป็น Memento นี้เอง ที่เป็นจุดเปลี่ยนในวิชาชีพ และเป็นบันไดขั้นสำคัญที่ทำให้เขามีวันนี้ได้!
ผ่านมา 20 ปี Memento ขึ้นชั้นคลาสสิคอย่างรวดเร็ว ถึงขนาดกลายเป็นต้นแบบ หรือแนวทางการทำงาน ที่เรียกว่า “การตัดต่อแบบ Memento” เลยทีเดียว

“การตัดต่อแบบ Memento” คือลักษณะการเรียงลำดับ Sequence ใน Timeline ของหนัง แบบ “ไม่เป็นเส้นตรง” คือจาก 1 ไป 2 ไป 3 ไป 4
พูดอีกแบบก็คือ การเล่าเรื่องของภาพยนตร์ปกติทั่วๆ ไปนั้น จะปล่อยให้หนังเดินเรื่องแบบไหลไปตามเวลาจริง จาก 1-2-3-4
แต่กับ Memento การเรียง Sequence กลายเป็น 4-1-3-2
แปลไทยเป็นไทยก็คือ Memento เล่าเรื่องย้อนกลับจากหลังมาหน้า คือ 4 แล้ว ตัดสลับเป็นเล่าแบบปกติ คือ 1
จากนั้น เล่าเรื่องย้อนกลับจากหลังมาหน้า คือ 3 แล้วตัดกลับมาเล่าเป็นแบบปกติ คือ 2
ดังนั้น คนที่ดู Memento ของ Christopher Nolan ในรอบแรก และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง 15-20 นาทีแรก ถ้าไม่บ่นออกมาดังๆ ก็ต้องบ่นพึมพำในใจว่า
“หนังอะไรวะ ดูไม่รู้เรื่อง”



นับเป็นครั้งที่สองของเสียงบ่นจากคนดู ที่มีต่อหนังของ Christopher Nolan
เริ่มตั้งแต่ Following หนังเรื่องแรกที่ถือเป็นจุดกำเนิดปรัชญา Christopher Nolan ที่กล่าวว่า “ความไม่รู้คือเสน่ห์อย่างหนึ่ง”
มาจนถึง Memento หนังเรื่องที่ 2 ของเขา ที่ยังคงยืนยันปรัชญาเดิม “ความไม่รู้คือเสน่ห์อย่างหนึ่ง”
Memento เป็นเรื่องราวของคนความจำเสื่อม ที่ไม่ใช่ความจำในอดีต แต่เป็นความจำเฉพาะหน้า-ระยะใกล้ไม่กี่วัน
เขาออกตามหาคนข่มขืนฆ่าภรรยา เพื่อล้างแค้น การเดินทางของเขาจึงพบอุปสรรคมากมายจากปัญหาความทรงจำ
เมื่อเป็นเช่นนี้ พระเอกของเราจึงต้องพึ่งบริการของกล้อง Polaroid และ “รอยสัก” เป็นเครื่องช่วยเตือนความจำ
ดังที่กล่าวไปในตอนแรก ด้วยความเป็นนักเรียนวรรณคดี ทำให้ Nolan รู้ดีว่า ความอยากรู้อยากเห็นเป็นธรรมชาติของมนุษย์
ที่เมื่อเราได้รู้เรื่องใดๆ ที่ต้องการแล้ว ก็มักจะไม่จบอยู่แค่นั้น
เพราะมนุษย์จะค้นคว้าต่อ และด่ำดิ่งลงไปเรื่อยๆ อย่างไม่รู้จบ
ดังนั้น จาก Following มาถึง Memento เขายังคงเดินหน้าไปในแนวทางนี้ต่อ
คือการเล่นกับ “ความอยากรู้อยากเห็น” ของทั้งพระเอกในเรื่อง Following และที่สำคัญที่สุดก็คือ “ความอยากรู้อยากเห็น” ของ “คนดู”
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “ความทรงจำ” ของทั้งพระเอกในเรื่อง Memento และที่สำคัญที่สุดก็คือ “ความทรงจำ” ของ “คนดู”
คู่ขนานกันไปกับ “ความอยากรู้อยากเห็น” และ “ความทรงจำ” Theme หนึ่งในผลงานเกือบทั้งหมดของ Christopher Nolan ก็คือเรื่องของ “เวลา”
จุดนี้เอง ที่ดูเหมือนว่า ความหลงใหลหนัง Sci-fi ตั้งแต่เด็ก มี 2001: A Space Odyssey และ Star Wars โดยเฉพาะหนัง Sci-fi ของ Ridley Scott เป็นต้นแบบ
และการเป็นนักเรียนวรรณคดีของ Nolan คงทำให้เขาไม่พลาดที่จะอ่าน วรรณกรรม Sci-fi เรื่อง The Time Machine ของ H. G. Wells
The Time Machine เป็นนวนิยายคลาสสิคที่พูดถึงเรื่องราวของ “เครื่องจักรย้อนเวลา” ที่พระเอกของท้องเรื่องใช้มันโดยสารกลับไปกลับมาในสถานที่ต่างๆ
ใช่หรือไม่ว่า การใช้ Plot แบบ Time Machine หรือ “เครื่องจักรย้อนเวลา” เป็นการเติมเต็มปรัชญา “ความไม่รู้คือเสน่ห์อย่างหนึ่ง” ของ Christopher Nolan

เพราะทั้งตัวแสดงในเรื่อง และทั้งคนดู ไม่มีทางรู้เลยว่า จะเกิดอะไรขึ้นในอนาคต กระทั่งในอดีตที่แม้จะเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นไปแล้ว
ทว่า เมื่อมีเครื่องมืออย่าง Time Machine เข้ามาสอดแทรก อดีตก็อาจเปลี่ยนแปลงไปตามสถานการณ์ใหม่จากการย้อนเวลากลับมา
แม้กระทั่ง ปัจจุบัน ก็ไม่ใช่สิ่งที่เราสามารถแน่ใจได้ว่า มันเป็นผลมาจากอดีตอย่าง 100% ยังไม่ต้องเอ่ยถึงเรื่องราวในอนาคตที่ไม่มีทางคาดเดาอะไรได้เลย

ในภาพยนตร์เรื่อง Tenet ผลงานชิ้นล่าสุดของ Christopher Nolan ก็เช่นเดียวกับ Following และ Memento
แม้ใน Following จะมีความเข้มข้นเกี่ยวกับ Time Machine น้อยกว่า ทว่า คนดูก็ยังรู้สึกงุนงง กับวิธีการเล่าเรื่องคู่ขนานของ Nolan
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง กับ Memento ไม่ต้องเอ่ยถึงเลยว่า ผู้ชมจะยิ่งพิศวง งงงวยมากขึ้นไปอีกแค่ไหน กับสไตล์การเล่าเรื่องแบบ 4-1-3-2 ของเขา
Memento จึงถือเสมือนเป็นการตอกย้ำอีกครั้งว่า สำหรับทั้งคนดู ทั้งดารา และทั้ง Christopher Nolan แล้ว
“ความไม่รู้คือเสน่ห์อย่างหนึ่ง”










