ปัญหาที่อยู่เหนือการควบคุม เกินความคาดหมาย ประเดประดังเข้ามาสารพัดในช่วงที่คนทั่วโลกเจอวิกฤตโควิด-19 รวมถึงพฤติกรรมการ ‘บริโภคเนื้อสัตว์’
ใน รายงานขององค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) ให้ข้อมูลว่า การบริโภคเนื้อสัตว์ต่อจำนวนประชากรในปีนี้ คาดการณ์ว่าจะลดลงต่ำสุดในรอบ 9 ปี ด้วยสถิติที่ลดลงกว่า 3% จากปี 2019 ด้วยปัจจัยหลักๆ และจุดที่สัมพันธ์หรือส่งผลกระทบถึงกัน ดังนี้
การแพร่ระบาดของไวรัสโคโรน่าสายพันธุ์ใหม่
เกิดข้อจำกัดด้านการคมนาคมขนส่ง ทั้งในประเทศ ระหว่างประเทศและข้ามภูมิภาค เนื่องจากการปิดประเทศในหลายพื้นที่ของโลกทำให้การขนส่งสินค้าและการคมนาคมของผู้คนต้องหยุดชะงักหรือชะลอตัว
ขาดนักท่องเที่ยว เมื่อการเดินทางข้ามประเทศทำได้น้อยลง รายได้จากอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวก็หดหาย การจับจ่ายใช้สอยของนักท่องเที่ยวหรือลูกค้าลดลงอย่างต่อเนื่อง ความต้องการเนื้อสัตว์ของร้านอาหารก็ลดตามไปด้วย
ขาดแรงงาน หัวใจสำคัญอีกข้อซึ่งโยงกับห่วงโซ่อุปทานคือ การขาดแรงงานเพื่อการบรรจุเนื้อสัตว์ ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมที่เกิด การระบาดไวรัสร้ายแรงมากที่สุดในหลายประเทศทั่วโลก

หมูป่วยเป็น ASF
กรณี โรคอหิวาต์แอฟริกาในหมู African swine fever (ASF) ในภูมิภาคเอเชีย ก็เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้ความต้องการเนื้อสัตว์ลดลง ทั้งยังส่งผลให้ หมูกว่าหนึ่งในสี่จากทั่วโลกต้องตายหรือถูกเชือดจากการติดโรค
เทรนด์การบริโภคอาหารแนวใหม่
Rabobank คาดการณ์ก่อนเกิดโรคระบาดไว้ว่า ความต้องการโปรตีนจากสัตว์และอาหารสัตว์ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จะลดลง โดยระบุว่า
การบริโภคเนื้อวัวจะลดลง 9-13%
การบริโภคเนื้อหมูจะลดลง 4-17%
การบริโภคปลาจะลดลง 6-11%
- ส่วนการบริโภคสัตว์ปีกในประเทศไทยจะลดลงถึง 1-4%
ปัจจัยหนึ่งที่ทำให้บริโภคเนื้อสัตว์ลดลงคือ มีเทรนด์การบริโภคใหม่ๆ เช่น นวัตกรรมเนื้อสัตว์เสมือนจริงที่ใช้วัตถุดิบจากพืชมาทดแทน หรือที่เรียกว่า Plant-Based Meat
เมื่อการบริโภคเนื้อสัตว์ในประเทศลดลง เช่น สหรัฐอเมริกา ความต้องการผลิตภัณฑ์จากพืชกลับสูงขึ้นกว่า 53%
ประเด็นเชื่อมโยงระหว่างเชื้อไวรัสกับการบริโภคเนื้อสัตว์
โครงการด้านสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ (United Nations Environmental Program- UNEP) เปิดเผยว่า สัตว์จำพวกวัว หมู และไก่ เป็นปัจจัยของการแพร่กระจายเชื้อโรค เพราะสัตว์จำพวกนี้มักถูกเลี้ยงในสภาพที่ไม่เหมาะสมเพื่อให้ผลผลิตที่สูงกว่า อีกทั้งยังอยู่ในสถานที่ที่ขาดความหลากหลายทางสายพันธุ์ ทำให้มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อง่ายกว่า เมื่อเปรียบเทียบกับสถานที่ที่มีสัตว์หลากหลายสายพันธุ์อยู่รวมกัน
ยิ่งไปกว่านั้น ฟาร์มปศุสัตว์ส่วนใหญ่ในปัจจุบันมักอยู่ในระบบที่เรียกว่า ฟาร์มเชิงอุตสาหกรรม ซึ่งเป็นระบบที่ขังสัตว์หลายพันชีวิตไว้ด้วยกัน และไม่มีโอกาสให้สัตว์ได้รักษาระยะห่างจากกันเลย

ความหนาแน่นของปศุสัตว์ จึงส่งผลกระทบให้เกิดการตัดไม้ทำลายป่า การเปลี่ยนแปลงทางภูมิอากาศ การสูญเสียความหลากหลายทางสายพันธุ์ และทำให้สัตว์ รวมถึงโรคจากสัตว์ ใกล้ชิดกับมนุษย์ยิ่งขึ้น องค์ประกอบทั้งหมดนี้เป็นส่วนผลักดันให้เกิดการแพร่เชื้อของไวรัสสายพันธุ์ใหม่และอาจนำไปสู่การแพ่ระบาดในอนาคต
ขณะเดียวกัน การแพร่ระบาดของไวรัสโคโรน่าในโรงฆ่าและชำแหละสัตว์ในสหรัฐอเมริกา บราซิล รวมถึงเยอรมนี ส่งผลให้การแพร่เชื้อเกิดขึ้นอย่างกว้างขวางและรวดเร็วในหมู่คนงานโรงแพ็กเนื้อสัตว์
ทดลองโมเดลใหม่ กันการบริโภคเนื้อสัตว์แบบเดิม
เพื่อสนับสนุนผู้บริโภคที่สนใจปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินสู่อาหารที่ยั่งยืน ปลอดภัย ดีต่อสุขภาพ และเป็นมิตรต่อสัตว์ร่วมโลก องค์กรพัฒนาเอกชน ซิเนอร์เจีย แอนิมอล (Sinergia Animal) จึงทำ โครงการท้าลอง 22 วัน ให้ทดลองอาหารวีแกนฟรี โดยเชิญชวนให้ผู้สนใจมาลองเปลี่ยนพฤติกรรมการกินอาหารแบบใหม่เป็นเวลา 21 วัน โดยผู้เข้าร่วมโครงการจะได้รับสูตรอาหาร ความช่วยเหลือด้านสารอาหาร รวมถึงเคล็ดลับในการกินอาหารจากพืชจากทีมงานผู้เชี่ยวชาญ

ธีรธร กล่อมเกลา ผู้จัดการโครงการท้าลอง 22 วัน กล่าวถึงโรคระบาดว่า ทำให้ผู้คนหันมาพิจารณาพฤติกรรมการกินอาหารของตัวเองมากขึ้น
“จากรายงานขององค์กรสหประชาชาติชี้ให้เห็นว่า การแพร่ระบาดใหม่ๆ ที่มีความคล้ายคลึงกับการแพร่ระบาดในปัจจุบันหรืออาจร้ายแรงยิ่งกว่า อาจเกิดขึ้นอีกได้ หากเราไม่เปลี่ยนแปลงวิธีการบริโภคอาหาร”
แม้ว่าต้นกำเนิดที่แท้จริงของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ 2019 จะไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด แต่มีการสันนิษฐานว่า การแพร่เชื้อเกิดขึ้นจากสัตว์ป่าแพร่มาสู่คน ซึ่งในแง่ของความเสี่ยงที่อาจเกิดการระบาดครั้งใหม่นี้ สัตว์ที่เลี้ยงไว้ในฟาร์มอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ ถือเป็นจุดที่มีความเสี่ยงสูงมากเช่นกัน
“ด้วยความต้องการเนื้อสัตว์ที่ลดลงและตลาดอาหารแพลนต์เบสมีความต้องการสูงขึ้น และดูเหมือนว่าเรากำลังเข้าสู่ความเปลี่ยนแปลงใหม่ในการบริโภคอาหาร”
ธีรกลกล่าวสรุปและเน้นย้ำว่า สังคมควรจะพึ่งผลิตภัณฑ์จากสัตว์ให้น้อยที่สุด เพื่ออนาคตที่ปลอดภัยของตัวเราเอง
ที่มา
- Plant-Based ‘Meats’ Catch On in the Pandemic
- China set to have record pork imports in 2020
- The Impact of the Outbreak of COVID-19 on Thai Agricultural Production
Plant-Based Meat นวัตกรรมอาหารหรือ FoodTech ที่ควรรู้จัก












