เมื่อพูดถึง “การศึกษา” จะพบว่าสภาพการศึกษาไทยที่เคลื่อนอยู่ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของโลกนั้น ทำให้เราตกอยู่ในหุบเหวของความล้มเหลวอย่างน่าวิตก! โดยเฉพาะเรื่อง การจัดการศึกษา และความเป็นผู้นำของระบบการศึกษาในปัจจุบัน
ความเคลื่อนไหวของสถาบันการศึกษาที่ดำเนินการอยู่ ตั้งแต่สถาบันเกรดเอจนถึงกลุ่มล้าหลังไม่ปรับตัวให้เข้ากับโลกที่เปลี่ยนไปนั้น กำลังสร้างผลลัพธ์ของการศึกษาให้ไปในทิศทางเดียวคือ สร้างความสูญเปล่ามากมหาศาล!
ทั้งในแง่งบประมาณ ทรัพยากร และการผลิตสร้างบุคลากรที่ขาดคุณภาพ ไม่ตอบโจทย์ความต้องการจริง! ผลรวมที่เกิดขึ้นจึงเป็นอุปสรรคต่อความก้าวหน้าและการพัฒนาศักยภาพการแข่งขันของประเทศยิ่ง
ความเคลื่อนไหวของโลกาภิวัตน์ที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบัน มันได้สร้างกระบวนการที่ก่อความสัมพันธ์และจิตสำนึกทางสังคมขึ้นหลากหลายมิติ แบบแผ่ขยายด้วยความเข้มข้นที่สามารถตัดข้ามพื้นที่และเวลาของโลก ทำให้การปรับตัวต้องอาศัยความรู้ ความเท่าทัน และนวัตกรรมอย่างมาก
ยิ่งเมื่อกระบวนการโลกาภิวัตน์เชื่อมเข้ากับความก้าวหน้าของเทคโนโลยีด้วยแล้ว กระบวนการสร้างความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นก็เคลื่อนไปอย่างก้าวกระโดดจนน่าวิตก!
คุณสมบัติ 4 ประการสำคัญของโลกาภิวัตน์
1) โลกาภิวัตน์ เป็นเรื่องการเกิดใหม่ของหลากหลายกิจกรรมที่ก่อให้เกิดเครือข่ายทางสังคมชนิดใหม่ สร้างการทบทวีของเครือข่ายต่างๆ ให้เคลื่อนไหวตัดข้ามพรมแดนทางการเมืองเศรษฐกิจ วัฒนธรรม ภูมิศาสตร์ และสามารถขยายตัวกว้างขวางครอบคลุมโลก
2) กระบวนการโลกาภิวัตน์ แผ่ขยายความสัมพันธ์ผ่านกิจกรรมทางสังคม เศรษฐกิจ และการพึ่งพาอาศัยทางการเงิน รวมถึงตลาดการค้าการลงทุนได้ตลอด 24 ชั่วโมง ทำให้โลกทั้งโลกเป็นเหมือนพิมพ์เดียวกันที่ส่งผลยิ่งต่อการเปลี่ยนแปลง
3) โลกาภิวัตน์ เป็นตัวกระตุ้นสร้างอัตราเร่งในการเปลี่ยนแปลงและกิจกรรมทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างเข้มข้น ที่ส่งผ่านอำนาจการสื่อสาร-การปฏิวัติเทคโนโลยีที่ก้าวหน้าของ IT ซึ่งสร้างอัตราเร่งและความเร็วที่น่าทึ่ง ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ทางสังคมและเศรษฐกิจที่สามารถส่งผ่านข้อมูลถึงกันทั่วทั้งโลก
4) โลกาภิวัฒน์ ก่อให้เกิดเครือข่ายสังคมอันซับซ้อนที่มีผลต่อจิตสำนึกของมนุษย์ ทำให้โลกถูกบีบอัดจนกลายเป็นพรมแดนเดียวกัน ซึ่งสร้างความเชื่อมโยงทั้งในระดับมหภาคที่มีผลต่อประชาคมโลก และในระดับจุลภาคที่แสดงความเป็นปัจเจกของสังคม!
กระบวนการโลกาภิวัตน์ที่เกิดขึ้นไม่ได้ส่งผลกระทบต่อวัตถุเท่านั้น แต่มีผลต่อจิตใจมนุษย์ด้วย จากการที่โลกถูกบีบรัดจนกลายเป็นพรมแดนเดียว ทำให้ความคิด-การกระทำของมนุษย์เชื่อมโยงกันในระดับโลกมากขึ้น มีกิจกรรมทางเศรษฐกิจสังคมที่ข้ามเขตแดนของรัฐชาติ ก่อให้เกิดความเลื่อนไหลของภูมิเศรษฐกิจ ภูมิรัฐศาสตร์ ที่มีเทคโนโลยีดิจิทัลขับเคลื่อนส่งผลถึงระดับบุคคล!
การเติบโตและการศึกษาในยุค AI
ปัจจุบันเราใช้สมาร์ทโฟนเชื่อมต่อกับระบบ Cloud ได้ง่าย ใช้แท็บเล็ตก็เชื่อมต่อกับเสิร์ชเอนจิ้น เช่น กูเกิ้ล ก็สามารถค้นหาข้อมูลมหาศาลได้เพียงเสี้ยววินาที หรือจะเข้าถึงวิดีโอที่โพสต์บน YouTube หรือเครือข่ายสังคมยอดฮิตก็ทำได้หลายช่องทาง ไม่ว่าจะเป็น Instagram LINE Facebook Twitter ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ขยายตัวได้รวดเร็ว ลงภาพหรือคลิปที่มีความคมชัดสูงได้ สามารถเชื่อมต่อกับ Video Streaming ตลอดจนโปรแกรมคอมพิวเตอร์ 3 มิติ ทั้งยังสามารถทำได้ทุกที่ ไม่ว่าจะอยู่บนเครื่องบินเจ็ตรุ่นใหม่หรือดรีมไลเนอร์ของโบอิ้ง
นี่คือการสร้างความเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญที่บีบอัดเวลาและย่อพื้นที่โลกให้มาอยู่ในมือของแต่ละคน!
ลักษณะพลวัตของปรากฏการณ์เหล่านี้ได้แผ่ขยายความสัมพันธ์ทางสังคมจนสร้างเป็น โลกแห่งจินตนาการ ขึ้นมา
จินตนาการนี้โตขึ้นพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ใหม่ของชีวิต สังคม เศรษฐกิจ และการอยู่ร่วมกันของประชาคมโลก ที่ดูเหมือนถูกทำให้เป็นกฎเกณฑ์เดียวกันแม้จะอยู่คนละมุมโลก
มันเป็นความเปลี่ยนแปลงที่ต่อเนื่องและขยายตัวไม่หยุดนับตั้งแต่เกิดการปฏิวัติอุตสาหกรรม จนวันนี้เรากำลังก้าวเข้าสู่โลกอีกแบบหนึ่งที่เรียกว่า ยุคหุ่นยนต์ แล้วก็จะก้าวสู่ ยุคปัญญาประดิษฐ์ หรือ ยุค AI และ IoT ต่อไป ซึ่งเทคโนโลยีเหล่านี้จะมีผลต่อการสร้างสินค้าและบริการให้แก่ผู้คนในสังคมโลกต่อไป

การศึกษา จึงต้องปรับให้ทันการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น ไม่อาจพึ่งพาอาศัยการบริหารจัดการแบบเดิมๆ ที่ใช้อำนาจ กฏกติกาเก่าๆ ซึ่งทำให้จมอยู่ในความล้มเหลว-ก้าวไม่ทันโลกอีกต่อไป
โดยเราต้องเชื่อมการศึกษาเข้ากับการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจสังคมให้เป็นเนื้อเดียวกัน ต้องปรับสร้างการทำงานที่ร่วมมือกับภาคเอกชนทั้งในกลุ่มเศรษฐกิจ สังคม และการประกอบการในรูปแบบต่างๆ เพื่อปรับคุณลักษณะการศึกษาให้สอดคล้องตรงตามความต้องการจริงของสภาพงานในแง่ทักษะ-ความรู้ รวมถึงประสบการณ์ที่สถานประกอบการต้องการ
องค์กรที่มีบทบาทในด้านการบริหารจัดการการศึกษา จำต้องก้าวให้พ้นจากอำนาจและกฎระเบียบแบบเดิมๆ แล้วมาเป็นตัวประสานเชื่อมโยงให้กฎกติกา วิธีการ และเป้าหมายทางการศึกษา รวมถึงเครือข่ายสถาบันทางการศึกษา เชื่อมเข้ากับสถานประกอบการทั้งของรัฐและเอกชน ร่วมกับการปรับตัวสู่โหมดการจัดการที่ปราดเปรียว ว่องไว กะทัดรัด พร้อมรับมือกับการเปลี่ยนแปลง ตอบสนองการเคลื่อนตัวไปข้างหน้า โดยมีภาคการประกอบการเป็นพี่เลี้ยง เพื่อสร้างรูปแบบและมาตรฐานใหม่ ทั้งความรู้ ประสบการณ์ ทักษะทางการศึกษา ฯลฯ
การปรับสร้างความร่วมมือกับผู้ประกอบการและภาคเอกชนสามารถช่วยประหยัดเวลาและงบในการปรับตัวได้ โดยจะไปหยุดการใช้งบและกำลังคนที่จะนำไปสู่ความสูญเปล่า พร้อมกันนั้น ยังช่วยพัฒนาศักยภาพบุคลากร สร้างความก้าวหน้าใหม่ให้ประเทศได้อย่างมีนัยสำคัญ
เป็นเรื่องที่ต้องลงมือทำทันที!

เรื่อง : Apichartology












