เมื่อเร็วๆ นี้ ศ.พิเศษ เอนก เหล่าธรรมทัศน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้เปิดเผยว่า คณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติอนุมัติโครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตำบลแบบบูรณาการ (1 ตำบล 1 มหาวิทยาลัย) ตามที่ อว.เสนอ โดยมีเป้าหมายหลักคือการลดความยากจนแบบมีเป้าหมาย

ในระยะแรกจะดำเนินการในพื้นที่ 3,000 ตำบลทั่วประเทศ โดยมีมหาวิทยาลัย 73 แห่งดำเนินการร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชนและภาคประชาชนในแต่พื้นที่ งบประมาณรวม 10,629,600,000 บาท
ทั้งนี้ ในการดำเนินการในพื้นที่จะเป็นไปตามบริบท สภาพปัญญา สิ่งแวดล้อม ทรัพยากร ความหลากหลายทางชีวภาพและความหลากหลายทางวัฒนธรรมที่สำคัญของแต่ละพื้นที่ โดยจะเป็นการนำองค์ความรู้เทคโนโลยี นวัตกรรมของมหาวิทยาลัย หน่วยงานภายใน อว.และหน่วยงานอื่นๆ ทั้งภาครัฐและเอกชนไปช่วยในการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมในตำบล อาทิ การสร้างและพัฒนาอาชีพใหม่ การส่งเสริมสร้างความเข้มแข็งของวิสาหกิจชุมชน การพัฒนาการท่องเที่ยวชุมชน การส่งเสริมการพัฒนาเศรษฐกิจหมุนเวียนในชุมชน การพัฒนาคุณภาพชีวิต เช่น สุขภาพ การศึกษา และความปลอดภัยในชุมชน การฟื้นฟูและรักษาสิ่งแวดล้อม เป็นต้น

โดยจะมีการจ้างงานบัณฑิตจบใหม่ ประชาชนในพื้นที่และนักศึกษารวมทั้งโครงการไม่น้อยกว่า 60,000 คน หรือ 20 อัตราต่อตำบล เพื่อช่วยในกิจกรรมพัฒนาต่างๆ ของแต่ละตำบล ผู้ที่ได้รับการจ้างงานจะได้รับการพัฒนาทักษะพื้นฐานที่สำคัญ 4 ด้าน ได้แก่
- ทักษะด้านดิจิทัล
- ทักษะด้านการเงิน
- ทักษะด้านสังคมและภาษาอังกฤษ
- ทักษะเฉพาะด้านอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการทำงานในพื้นที่

แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับมุมมองภาคเอกชนอย่าง ศุภชัย เจียรวนนท์ ประธานคณะผู้บริหาร บริษัท เครือเจริญโภคภัณฑ์ จำกัด หรือ เครือซีพี ที่กล่าวผ่าน CP for Sustainability ไว้อย่างน่าสนใจว่า หากประเทศไทยต้องการเป็น Innovation hub หรือ ศูนย์กลางนวัตกรรม จำเป็นต้องขับเคลื่อนด้วยระบบ PPPU
ที่ผ่านมาเราคุ้นเคยกับคำว่า PPP (Public-Private Partnership) หรือ การร่วมลงทุนระหว่างภาครัฐและภาคเอกชนในกิจการของรัฐ โดยมีการลงทุนในรูปแบบนี้หลายโครงการ อาทิ โครงการรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน หรือ โครงการเมืองการบินตะวันออก เป็นต้น คือเอกชนเข้ามาลงทุนร่วมกับภาครัฐ นำจุดแข็งของทั้งสองฝ่ายมาเชื่อมต่อกัน ซีอีโอเครือซีพีมองว่าศูนย์กลางนวัตกรรมจะสำเร็จได้ก็ต้องเป็นการทำงานร่วมกันระหว่างภาครัฐและเอกชน แต่นั่นยังไม่พอ ต้องมี University เข้ามาเกี่ยวข้องด้วย

“การเป็น Innovation hub ต้องใช้เม็ดเงินลงทุน 3-4 หมื่นล้านต่อปี เพื่อสร้างบุคลากร สตาร์ทอัพ ต้องมีความร่วมมือระหว่างภาครัฐกับเอกชน เพื่อสร้าง Excellent center หรือ Innovation hub ระดับโลกภายใต้กลุ่มก้อนของมหาวิทยาลัย เราจะต้องปรับระดับของมหาวิทยาลัยให้มีศูนย์นวัตกรรมระดับโลก รัฐกับเอกชนให้ทุนวิจัยตามองค์ประกอบความสำเร็จของ Innovation hub คือ 1. ทุนวิจัย 2. อุปกรณ์ ซึ่งอุปกรณ์แต่ละชิ้นแพงมาก องค์กรขนาดใหญ่เท่านั้นที่ทำได้ ปัจจุบันคนที่มีกำลังวิจัยก็วิจัยกันไป ต่างคนต่างทำ เก็บเป็นความลับ ไม่ได้สร้างเป็นระบบนิเวศ ไม่มีการดึงดูดให้เกิดการเชื่อมโยงในลักษณะที่เป็น PPPU คือการดึงมหาวิทยาลัยเข้ามาเป็นส่วนร่วมชื่อมโยงเป็นเครือข่าย ถ้าเราทำได้นอกจากการสร้าง Innovation center ระดับโลกหรือระดับภูมิภาคแล้ว เรทติ้งของมหาวิทยาลัยก็สูงขึ้นด้วย” ซีอีโอเครือซีพี กล่าว

ความสำเร็จของ PPPU จะนำไปสู่การดึงดูดการลงทุน ถ้าทั่วโลกเห็นว่าเรากล้าลงทุนจริงๆด้วยเม็ดเงิน 3-4 หมื่นล้านบาทต่อปี เราสามารถดึงบุคคลที่มีความสามารถพิเศษเข้ามาเชื่อมต่อกันได้ ด้วยเงื่อนไขพิเศษทางภาษีสำหรับนักลงทุน สำหรับโรงงานงานที่เข้ามาตั้ง สำหรับบุคลากรที่มีความสามารถที่เข้ามาทำงาน ยิ่งประเทศของเรามีวัฒนธรรมและภูมิศาสตร์น่าอยู่ ยิ่งเป็นข้อได้เปรียบ เมื่อเขามาอยู่ก็จะเกิดการสร้างงาน ถ่ายทอดองค์ความรู้ สร้างศักยภาพคนในประเทศ ก้าวผ่านกับดักรายได้ปานกลางด้วย productivity จากบุคลากรที่มีศักยภาพ วัฒนธรรม การศึกษา
“เราต้องปรับระดับมหาวิทยาลัยหรือคลัสเตอร์ของมหาวิทยาลัยให้มีศูนย์นวัตกรรมระดับโลก ถ้าเราต้องการการเปลี่ยนแปลงที่ไม่ธรรมดา ต้องมีการขับเคลื่อนที่ไม่ธรรมดา การลงทุนในเรื่องเหล่านี้ถือเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุด มากกว่าการลงทุนด้านอื่นๆ ทั้งหลายทั้งปวง เป็นการลงทุนเพื่อสร้างเทคโนโลยีนวัตกรรม ประเทศไหนไม่ให้ความสำคัญกับเทคโนโลยี ไม่ให้ความสำคัญกับคนในเรื่องการวิจัยและสร้างนวัตกรรมใหม่ๆ ประเทศนั้นไม่สามารถแข่งขันได้”
ประเทศไทยมีนักวิทยาศาสตร์จำนวนมาก แต่ไม่ได้ใช้ความสามารถลงไปต่อยอดในระบบเศรษฐกิจอย่างแท้จริง โครงการ 1 ตำบล 1 มหาวิทยาลัย อาจทำให้เราได้เห็นการขับเคลื่อนที่ไม่ธรรมดา









