ถอดบทเรียน ‘ห้องเรียนสู้ฝุ่น’ สร้างโรงเรียนต้นแบบรับมือปัญหาฝุ่น PM2.5 ระลอกใหม่

ในระหว่างที่วิกฤตโควิด-19 ยังไม่ผ่านพ้นไปและสถานการณ์การเมืองยังคุกรุ่น ก็มีข่าวแทรกมาว่า ปัญหาฝุ่น PM2.5 กำลังจะกลับมาอีก ทำให้ทุกฝ่ายต้องเตรียมตัวรับมือ โดยเฉพาะการวางมาตรการป้องกันประชาชนในกลุ่มเสี่ยงให้ได้รับผลจากฝุ่นพิษนี้น้อยที่สุด อย่างกลุ่มเยาวชนในโรงเรียน โครงการสร้างการเรียนรู้สำหรับเยาวชน หรือ ‘ห้องเรียนสู้ฝุ่น’ จึงเกิดขึ้น โดยโปรเจคต์แรกนี้ มุ่งไปยังพื้นที่ที่ต้องเผชิญกับปัญหาฝุ่นพิษทุกปีอย่างจังหวัดในภาคเหนือ

และจังหวัดเชียงราย คือพื้นที่แรกๆ ที่โครงการนี้เลือกที่จะเดินทางลงไปให้ความรู้กับเยาวชน ครู และโรงเรียน เรื่อง การสร้าง ห้องเรียนสู้ฝุ่น โดยในช่วงกลางเดือนที่ผ่านมา มีการลงพื้นที่ควบคู่ไปกับการจัดให้ความรู้และการเสวนา โดยวิทยากรผู้เชี่ยวชาญจากทั้งสถาบันการศึกษาและ สำนักสนับสนุนการควบคุมปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพ สสส.


อัปเดต ปัญหาฝุ่นพิษ คุกคามเยาวชนชาวเชียงราย

จากรายงานข่าว เรื่อง “ห้องเรียนสู้ฝุ่น พลังหนุนพลเมืองตื่นรู้” ได้ให้ข้อมูลอัปเดตว่า สาเหตุที่จังหวัดเชียงรายต้องเผชิญกับปัญหาหมอกควันและฝุ่น PM 2.5 เพราะมีการเผาพื้นที่เกษตรและไฟป่าในภาคเหนืออยู่แล้ว ส่วนใหญ่เป็นการเผาซากข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ เพื่อเตรียมพื้นที่สำหรับการเพาะปลูกรอบต่อไป บวกกับไฟป่าที่เกิดขึ้นในประเทศเมียนมาร์และประเทศลาว ซึ่งมีพรมแดนติดกัน
จากรายงานกรมควบคุมโรคที่ 10 ล่าสุด พบว่า มีผู้ป่วยเข้ารับบริการในสถานพยาบาลในสังกัด 9 จังหวัด ได้แก่ เชียงใหม่ ลำพูน ลำปาง แม่ฮ่องสอน พะเยา เชียงราย แพร่ น่าน และกาญจนบุรี ทั้งหมด 57,765 ราย เฉลี่ยวันละ 7,220 ราย กว่าร้อยละ 90 เป็นโรคทางเดินหายใจทั่วไป อาการไม่รุนแรง โดยพบผู้ป่วยมากที่สุดที่จังหวัดเชียงราย ลำพูน และเชียงใหม่ตามลำดับ

ด้วยปัญหาระยะยาวที่เกิดขึ้น แต่ยังไม่สามารถแก้ไขได้ ทำให้เชียงรายเป็นพื้นที่วิกฤตที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาหมอกควัน และฝุ่น PM 2.5 ค่อนข้างสูง จนทำให้มีผู้ป่วยด้วยโรคทางเดินหายใจมากที่สุด และเชียงรายยังขาดเครื่องมือ อุปกรณ์ และเทคโนโลยีที่ทันสมัยในการป้องกันและแก้ไขปัญหานี้
อย่างไรก็ดี บนเวทีเสวนา ประจญ ปรัชญ์สกุล ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย ได้ให้มุมมองในการสู้ฝุ่นในระดับจังหวัดว่า

“ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคมเป็นต้นไป ทางจังหวัดได้ขอความร่วมมืองดเผาวัสดุทุกชนิด ซึ่งปี 2563ที่ผ่านมา ถือว่าได้ผลการเกิดไฟป่าลดน้อยลงไปมากกว่าร้อยละ 50 ซึ่งต้นเหตุการเผาก็ยังมาจากฝีมือมนุษย์ และเมื่อมีการลุกไหม้ก็แต่ต้องเสียกำลังคนไปดับเป็นหลายร้อยคน นำสู่การสูญเสียชีวิต ทรัพย์สินและงบประมาณมหาศาล ดังนั้นปีนี้จึงอยากขอความร่วมมือทุกฝ่ายร่วมกันป้องกันและแก้ไขปัญหาอย่างจริงจัง โดยไม่ให้เกิดการเผาในพื้นที่ก่อน ส่วนประเทศเพื่อนบ้านจะต้องเร่งเจรจาเพื่อให้เกิดการดำเนินการร่วมกันต่อไป”


ห้องเรียนสู้ฝุ่น ติดอาวุธครบมือให้ นักเรียน ครู และโรงเรียน ฝ่าวิกฤต ฝุ่นพิษ อย่างได้ผล

ชาติวุฒิ วังวล ผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนการควบคุมปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพ สสส. กล่าวแนะนำโครงการฯ ในพิธีเปิดกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการ “ห้องเรียนสู้ฝุ่น” สร้างโรงเรียนต้นแบบในโรงเรียนในการรับมือกับฝุ่นในพื้นที่วิกฤต ว่า

“โครงการสร้างการเรียนรู้สำหรับเยาวชน หรือห้องเรียนสู้ฝุ่น นี้ เกิดขึ้นเพื่อสร้างความตระหนักถึงปัญหาด้านสุขภาพต่อภาวะวิกฤตฝุ่นละออง เตรียมรับมือสถานการณ์ที่มีค่าฝุ่นละอองเกินค่ามาตรฐาน เสริมสร้างทักษะชีวิตให้กับเด็กและเยาวชน โดยเริ่มจากนักเรียนในระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลาย (ป.4 -ป.6) และขยายผลต่อยอดไปยังระดับชั้นอื่นๆ”

ชาติวุฒิ วังวล
ชาติวุฒิ วังวล ผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนการควบคุมปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพ สสส.
“ทั้งนี้ เรามุ่งหวังว่าจะสร้างพื้นที่ต้นแบบในโรงเรียนเพื่อรับมือฝุ่นในพื้นที่วิกฤต เป็นการสร้างพลเมืองตื่นรู้ (Active Citizen) ให้นักเรียนเกิดความรู้ ความเข้าใจในสถานการณ์วิกฤต สามารถปกป้อง ดูแลตนเอง และส่งต่อความรู้ที่ได้รับให้กับคนในครอบครัวได้อย่างทันท่วงที ก่อให้เกิดความร่วมมือในชุมชนและท้องถิ่น เกิดทักษะในการปรับตัว และการสื่อสารสร้างชุมชนพึ่งพาตนเองในสถานการณ์วิกฤตด้านฝุ่นละอองขนาดเล็กที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาวะของตนเอง และคนในชุมชนต่อไป”
ชาติวุฒิ เน้นย้ำด้วยว่าในอนาคตจะมีการนำหลักสูตรห้องเรียนสู้ฝุ่นขยายผลต่อยอดไปใช้ในพื้นที่อื่นๆที่ประสบปัญหา เช่น จังหวัดอื่นในภาคเหนือ กรุงเทพมหานครและปริมณฑล โดยการขยายผลนี้จะทำขึ้นในรูปแบบของการเรียนการสอนออนไลน์ เปิดให้ทุกหน่วยงานที่สนใจสามารถดาวน์โหลดไปใช้ได้ง่ายและสะดวกมากขึ้น

จากองค์ความรู้ สู่การปฏิบัติ เมื่อปลอดฝุ่นไม่ได้ แล้วต้องทำอย่างไรให้กระทบกับสุขภาพน้อยที่สุด

ด้าน ผศ.ดร.นิอร สิริมงคลเลิศกุล อาจารย์ประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนาวิทยาเขตเชียงราย ในฐานะประธานโครงการห้องเรียนสู้ฝุ่น กล่าวว่า

“ต้องยอมรับว่าปัญหาฝุ่นละอองและหมอกควันถือเป็นภัยที่ส่งผลกระทบในวงกว้าง ทั้งในพื้นที่ชุมชนเมืองและพื้นที่สูงห่างไกล โดยกลุ่มเสี่ยงที่ได้รับผลกระทบอย่างหนัก คือ กลุ่มผู้สูงอายุและเด็กนักเรียนในโรงเรียน ทางเครือข่ายจึงร่วมกันจัดโครงการนี้ขึ้นด้วยการสนับสนุนงบประมาณจาก สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) คัดเลือกโรงเรียนที่ประสบภัยและอยู่ในพื้นที่จำนวน 30 โรง ให้เป็นโรงเรียนนำร่องก่อน”

ผศ.ดร.นิอร สิริมงคลเลิศกุล
ผศ.ดร.นิอร สิริมงคลเลิศกุล อาจารย์ประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนาวิทยาเขตเชียงราย ในฐานะประธานโครงการห้องเรียนสู้ฝุ่น
ในการเสวนา ผศ.ดร.นิอร ทำความเข้าใจว่าห้องเรียนสู้ฝุ่นไม่ได้หมายถึงการทำห้องเรียนให้ปลอดจากฝุ่นซึ่งเป็นไปได้ยาก เพราะสาเหตุของปัญหาฝุ่นที่ถูกปล่อยปละละเลยมาอย่างยาวนาน และเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับพฤติกรรมของกลุ่มคนในภคการเกษตร รวมถึงสาเหตุที่มาจากธรรมชาติ อย่างไฟป่า
ทว่า โครงการ ห้องเรียนสู้ฝุ่น นี้ มีจุดมุ่งหมายเพื่อทำให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องในเรื่องของการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพของเยาวชนจากปัญหาหมอกควันและฝุ่นพิษนี้ได้รู้เกี่ยวพิษภัยที่แท้จริงของฝุ่นและหมอกควัน เพื่อนำสู่การวางมาตรการ และการจัดหาเครื่องไม้เครื่องมือและนวัตกรรมต่างๆเพื่อป้องกัน
“ที่ผ่านมา ทางคณะทำงานได้ถ่ายทอดวิธีการจัดการเรียนการสอนให้กับคณะครูและนักเรียนที่ได้รับเลือกให้เป็นโรงเรียนนำร่อง ถึง 10 แผนกระบวนการเรียนการสอน เพื่อให้ทุกโรงเรียนได้นำองค์ความรู้เหล่านี้ไปถ่ายทอดให้กับเด็กนักเรียนและผู้ปกครอง ให้มาร่วมมือกันแก้ไขปัญหา และสามารถเอาตัวรอดจากปัญหาฝุ่นละอองทั้งช่วงประสบเหตุหรือช่วงที่มีการป้องกันหรือพื้นฟู”
โดยทางคณะทำงานโครงการนี้จะประเมินว่าต่อไปว่า หากกระบวนการเรียนการสอนนี้ประสบความสำเร็จ ก็จะทำการขยายผลไปยังโรงเรียนในพื้นที่ 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน และครอบคลุมทั้ง 17 จังหวัดภาคเหนือในที่สุด

ตามไปดู 2 นวัตกรรมต้นแบบ ทำง่าย ดูแลสุขภาพนักเรียน ให้ห่างไกลจากภัยฝุ่นควันได้จริง

เพื่อให้เห็นภาพ กระบวนการเรียนการสอน ที่ช่วยป้องกันและมีส่วนช่วยลดผลกระทบจากปัญหาฝุ่นควันได้จริง ผศ.ดร.นิอร ยกตัวอย่างแผนกิจกรรมบูรณาการ 2 แผน จากทั้งหมด 10 แผน ดังนี้
“ยักษ์ขาว” เครื่องวัดระดับฝุ่น PM2.5
“ยักษ์ขาว” เครื่องวัดระดับฝุ่น PM2.5
  • “ยักษ์ขาว” เครื่องวัดระดับฝุ่น PM2.5 ขนาดเล็ก จิ๋วแต่แจ๋ว
 เป็นเครื่องวัดฝุ่นขนาดเล็ก ที่วัดค่าฝุ่นได้แบบทันทีทันใด หรือ Real Time นอกจากนี้ยังมีรูปแบบที่เป็นแอปพลิเคชันสำหรับติดตามค่าฝุ่น PM2.5 แบบเรียลไทม์ที่เชื่อมโยงเครือข่ายสถานีวัดฝุ่นของโรงเรียนในเครือข่าย สามารถดูข้อมูลฝุ่น สถานีใกล้บ้าน ดูแนวโน้มค่าฝุ่นพร้อมคำแนะนำแจ้งเตือน และแนวทางป้องกันเพื่อสุขภาพที่ดี สามารถใช้งานได้ง่ายดาวน์โหลดได้ทั้งระบบ Android และ iOS โดยใช้คู่กับระบบธงสุขภาพได้เลย
  • ระบบธงสุขภาพในโรงเรียน ใช้สีสื่อระดับค่าฝุ่น PM2.5 ต้องระวังแล้วหรือยัง
ดังที่ ผศ.ดร.นิอร ได้เกริ่นมาแล้ว ถึง ระบบธงสุขภาพในโรงเรียน ที่ปรับเอาแถบสีมาเป็นสัญลักษณ์บ่งบอกและแจ้งเตือนถึงปริมาณฝุ่น PM2.5 ที่ทุกคนในโรงเรียนต้องระวัง โดยธงสีต่างๆที่แจ้งเตือนระดับคุณภาพอากาศของภัยฝุ่น PM2.5 มีทั้งหมด 5 สี ตามระดับค่าฝุ่น PM2.5 (หน่วย มคก./ลบม.) ที่เทียบกับค่าดัชนีคุณภาพอากาศ ตามมาตรฐานของกรมควบคุมมลพิษ

สีฟ้า – ค่าฝุ่น PM2.5 อยู่ระหว่าง 0- 25 สามารถทำกิจกรรมกลางแจ้งได้ปกติ
สีเขียว – ค่าฝุ่น PM2.5 อยู่ระหว่าง 26-37  สามารถกิจกรรมกลางแจ้งได้ตามปกติ
สีเหลือง – ค่าฝุ่น PM2.5 อยู่ระหว่าง 38-50 ผู้ป่วยควรงดกิจกรรมกลางแจ้ง
สีส้ม – ค่าฝุ่น PM2.5 อยู่ระหว่าง 51- 90  ลดกิจกรรมกลางแจ้ง และสวมหน้ากากอนามัย
สีแดง – ค่าฝุ่น PM2.5 ตั้งแต่ 91  ขึ้นไป ควรงดกิจกรรมกลางแจ้ง ใช้อุปกรณ์ป้องกัน และอยู่ในห้องที่ปลอดภัย
ในทุกโรงเรียนนำร่องจะมีเสาธงสุขภาพตั้งอยู่ และจะกำหนดให้มีนักเรียนที่เป็นเวรประจำวัน คอยผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนมาเปลี่ยนธงสีต่างๆ เมื่อค่าอากาศเปลี่ยนในเวลาเช้า พักเที่ยง และเย็น

ผศ.ดร.นิอร ได้รายงานผลการประเมิน การนำแผนกิจกรรมต่างๆลงไปปรับใช้ ในโรงเรียนนำร่อง อย่าง โรงเรียนบ้านผาเดื่อ ต.แม่สลองใน อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย และโรงเรียนเจดีย์หลวงพิทยา  ต.เจดีย์หลวง อ.แม่สรวย จ.เชียงราย ซึ่งเป็นโรงเรียนที่เคยประสบกับปัญหาฝุ่นควัน จนต้องหยุดทำการเรียนการสอนเป็นเวลานาน
แต่เมื่อปรับเอาแผนกิจกรรมสร้างการเรียนรู้ ห้องเรียนสู้ฝุ่น มาใช้ พบว่าเด็กทุกคนสนุกกับการเรียนรู้เพื่อป้องกันตนเองและผู้อื่นจากปัญหาฝุ่นควัน และตระหนักถึงความสำคัญของปัญหานี้ จนเกิดความรู้ ความเข้าใจที่ถูกต้องในการดูแลสุขภาพของตนเองมากขึ้น

ที่มา :


ทุกปัญหาสุขภาพ เรารับมือได้ ด้วยไอเดียดีๆจากทุกฝ่าย

Rules of Hygiene : ฆ่าเชื้อโรคในห้องพักทุกวัน มาตรการสำคัญนับจากนี้ไป

กระดูกพรุน อย่าดื่มนมวัวมาก ไม่อย่างนั้นมันจะบอบบางกว่าเดิม

Four Voices App แอปรวมคลื่นเสียงช่วยผู้ป่วยซึมเศร้า พร้อมฟีเจอร์เช็ค ‘เปอร์เซ็นต์การคิดบวก’ จากเสียงตัวเอง

Previous articleสาลิกาคาบข่าว Vol.305
Next articleMG ส่ง NEW MG HS PHEV สู้ศึกยานยนต์ไฟฟ้า ด้วยราคา ความอัจฉริยะ และระบบ Plug-in Hybrid
mm
เริ่มต้นขีดเขียนในฐานะ สื่อมวลชน กับงานผู้สื่อข่าวประจำกองประชาสัมพันธ์ สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล ในปี 2546 ก่อนไปหาประสบการณ์ชีวิตที่เมลเบิร์น ออสเตรเลียมา 1 ปี และกลับมายึดอาชีพ “นักเขียน” จริงจัง กับการเป็น กองบรรณาธิการนิตยสารชีวจิต 3 ปี หลังจากนั้นคิดว่าน่าจะเปลี่ยนสายไปทำงานในบริษัท PR agancy ได้ 6 เดือน เมื่อรู้ว่าไม่ถูกจริต เลยออกมาเป็นนักเขียนฟรีแลนซ์ประจำกองบรรณาธิการนิตยสารฟีลกู้ดอย่าง Happy+ อยู่ 1 ปี สัมภาษณ์ทั้งดาราและคนบันดาลใจ ก่อนเข้าสู่ระบบงานประจำอีกครั้งกับนิตยสาร MBA กับการเป็นนักเขียนที่รับผิดชอบในเซคชั่นหลักสูตร MBA ของสถาบันการศึกษาทั่วประเทศ สั่งสมประสบการณ์อยู่ 3 ปี ก็ได้เวลา Upskill สู่งาน Online content writer ที่ใช้ความชอบและความหลงใหลในการถ่ายทอดเรื่องราวดีๆ ความรู้ใหม่ๆ ในยุค Education 4.0 อุตสาหกรรมทางการแพทย์ ไลฟ์สไตล์ของคนรุ่นใหม่ และการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์