ในยุคใหม่สมัยปัจจุบัน ซึ่งเป็นยุคเศรษฐกิจฐานความรู้ ยุคศตวรรษที่ 21 ยุคคลื่นลูกที่ 4 หรือที่เรียกรวมๆ และรู้จักกันอย่างกว้างขวางว่า ยุคเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ได้มีการกำหนดชื่อเรียกตำแหน่งงานใหม่ๆ ให้เกิดขึ้นในองค์กรอย่างมากมาย
อาทิ Chief Research Officer หรือประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายวิจัย ตัวย่อคือ CRO และ Chief Innovation Officer หรือประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายนวัตกรรม ตัวย่อคือ CIO และ Chief Learning Officer หรือประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายการเรียนรู้ ตัวย่อคือ CLO
นอกจากนี้ก็ยังมี Chief Research Officer (CRO) ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายวิจัย Chief Innovation Officer (CIO) ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายนวัตกรรม และ Chief Learning Officer (CLO) ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายการเรียนรู้
โดยเฉพาะอย่างยิ่งก็คือ Chief Knowledge Officer หรือประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายความรู้ ตัวย่อคือ CKO
Chief Knowledge Officer หรือ CKO จัดตั้งขึ้นตามแนวคิด Knowledge Management หรือ KM ครับ
Knowledge Management (KM) แปลว่า “การจัดการความรู้”
โดย “การจัดการความรู้” ตามแนวคิดของ “สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ” หรือ ก.พ.ร. มีกระบวนการ 7 ด้าน ได้แก่
1. การบ่งชี้ความรู้ (Knowledge Identification)
2. การสร้างและแสวงหาความรู้ (Knowledge Creation and Acquisition)
3. การจัดการความรู้ให้เป็นระบบ (Knowledge Organization)
4. การประมวลและกลั่นกรองความรู้ (Knowledge Codification and Refinement)
5. การเข้าถึงความรู้ (Knowledge Access)
6. การแบ่งปันแลกเปลี่ยนความรู้ (Knowledge Sharing)
7. การเรียนรู้ (Learning)
และตำแหน่งงาน Chief Knowledge Officer หรือประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายความรู้ หรือ CKO ก็เป็นผลพวงมาจากการเกิดขึ้นของกระบวนการการจัดการความรู้นั่นเอง
ซึ่งหากองค์กรใดมีการนำการจัดการความรู้เข้าไปประยุกต์ใช้ โดยเฉพาะองค์กรทางธุรกิจ ก็จะยิ่งเสริมเขี้ยวเล็บให้กับการบริหารธุรกิจประดุจดั่งพยัคฆ์ติดปีกเอาเลยทีเดียว
โดยเฉพาะอย่างยิ่งก็คือ Chief Knowledge Officer (CKO)
CKO ย่อมาจาก Chief Knowledge Officer หรือประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายความรู้ มีหน้าที่ควบคุม กำกับ ดูแล และอำนวยการ หน่วยงานด้าน “การจัดการความรู้” ขององค์กร
คุณลักษณะของ CKO มีดังนี้ครับ
CKO ที่ดี ก็เหมือนกับ CEO ที่ต้องเน้นการทำงานไปที่ “การบริหารความสัมพันธ์” ระหว่างบุคลากรในหน่วยงานครับ
นอกจากนี้ สิ่งสำคัญที่สุดของ CKO ก็คือการขับเคลื่อนหน่วยงานให้สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ขององค์กร นอกจากนี้ CKO ยังต้องคำนึงถึงปณิธานและเป้าหมายขององค์กรเป็นหลักในการทำงานอีกด้วย
หัวใจหลักของบทบาท CKO ก็คือ การจัดระบบ “การจัดการความรู้” ฝังลงไปในเนื้องาน โดยให้ KM เป็นเครื่องมือในการพัฒนาระบบงานให้มีประสิทธิภาพ
ที่สำคัญก็คือ CKO ต้องไม่ใช้ KM เพื่อให้ “งอกออกมา” เป็นอีกงานหนึ่งของบุคลากรโดยเด็ดขาด!
CKO หลอมรวม KM อย่างแนบเนียน ให้ผสานผสมกลมกลืนอยู่ในเนื้องาน และต้อง Empowerment หรือกระจายอำนาจ ส่งเสริมให้ทีมงานทุกคนสลับสับเปลี่ยนกันขึ้นมาเป็นผู้นำทีม “การจัดการความรู้”
CKO ต้องเปลี่ยนบทบาท จากการสั่งการ มาเป็นเน้นการสร้างความร่วมมือส่งเสริมให้บุคลากรได้นำเสนอผลงานของแต่ละคน โดยเฉพาะอย่างยิ่งผลงานของกลุ่ม
บทบาท CKO กับการออกแบบระบบ KM
1. สร้างกระบวนการมีส่วนร่วมกับระบบ KM ขององค์กร
2. ออกแบบ KM ในลักษณะ Dynamic คือมีการขยายตัวตลอดเวลา เพิ่มขีดความสามารถ และมีความต่อเนื่อง
3. ปรับจูน KM ให้สอดคล้องวัฒนธรรมองค์กรให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้
4. ฝัง KM เข้าไปใน KPI โดยใช้เครื่องมือ KM เพื่อพัฒนางานประจำ
5. ออกแบบให้มีแกนนำ KM ออกแบบระบบความดีความชอบ ระบบเลื่อนขั้น เลื่อนตำแหน่ง ที่เกิดจากการพัฒนาด้วย KM ให้เข้าไปอยู่ในกลไกการพิจารณาผลงานของหน่วยงาน และของตัวบุคคล
ลักษณะของ CKO ที่ดี
1. ส่งเสริมการฝึกอบรมด้าน KM ให้กับบุคลากรของหน่วยงาน ไปเรียนรู้นอกองค์กร และองค์ความรู้นั้น กลับมานำเสนอต่อเพื่อนร่วมงาน
2. จัดทำ “รางวัล KM” เพื่อแข่งขันกัน “จัดการความรู้” ระหว่างหน่วยงานต่างๆ ในองค์กร
3. สนับสนุน และจัดหาทรัพยากร KM ให้แก่ทีมงานอย่างเต็มที่
4. สร้างบรรยากาศการทำงานแบบมีส่วนร่วม สร้างวิสัยทัศน์ร่วม ความมุ่งมั่นร่วม ลดการสั่งการลง หันไปเน้นการเปิดโอกาสให้บุคลากรได้ใช้ความริเริ่มสร้างสรรค์ในการทำงาน มีความเป็นอิสระในการพัฒนากลไกในงานของแต่ละคน
5. สนับสนุนการเรียนรู้เป็นทีมในหน่วยงานทุกระดับ
6. ส่งเสริมให้เกิดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ที่เกิดจากความสำเร็จจากการทำ KM ในหลากรูปแบบ และหลายระดับ ไม่เน้นการบริหารงานแบบเป็นทางการ ทว่า พุ่งเป้าไปที่การสร้างอิสระทางความคิด
7. สร้างวัฒนธรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ภายในองค์กร โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “การดูดซับความรู้” จากภายนอกองค์กร
8. สร้างระบบ ICT เพื่อส่งเสริมงาน KM ในแง่ของการอำนวยความสะดวกในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ทั้ง Tacit Knowledge และ Explicit Knowledge













