เรียน คุณลุงหมอสันต์ครับ
ผมอายุ 15 ปี เรียนชั้น ม.2 มีปัญหาที่ถามใครก็ไม่ได้คำตอบ ค้น google ก็ไม่ได้คำตอบ จึงขอรบกวนคุณลุงหมอ คำถามของผมคือ ปัญญาญาณหรือที่คุณลุงหมอเรียกว่า intuition นั้น มันเป็นระดับความรู้ที่สูงกว่าตรรกะความคิดอ่านคำนวณใช่ไหม มันมีกลไกการเสาะหาความรู้ที่ต่างกันหรือไม่ หุ่นยนต์มีปัญญาญาณได้ไหม ถ้าหุ่นยนต์มีปัญญาญาณได้ คนเราจะเป็นอิสระจากหุ่นยนต์ได้อย่างไรครับ
ขอบคุณมากครับ
ตอบครับ

1. ถามว่าปัญญาญาณ (intuition) มีระดับชั้นหรือวิธีการทำงานสูงกว่าความคิดใช่ไหม
ตอบว่า ไม่ใช่ครับ เพราะปัญญาญาณเป็นระดับเดียวกันกับความคิดนั่นแหละ เพียงแต่ว่ามีข้อมูลมากกว่า และมีวิธีปฏิบัติการที่ง่ายกว่า เช่น เด็กอายุหนึ่งขวบเคยคลานอยู่แต่ในบ้าน พอเริ่มยืนได้คุณแม่พาออกไปเที่ยวสนามหน้าบ้าน และชี้ให้ดูต้นไม้ เด็กจะมองต้นไม้กลอกตาไปมาด้วยความสนใจ นั่นเขากำลังเก็บข้อมูลใหม่ๆ และเมื่อถึงวัยที่เริ่มเขียนได้ พอบอกให้เขาวาดต้นไม้ เขาจะวาดได้ใกล้เคียง
นั่นคือ เชาว์ปัญญา เปรียบเสมือนการเรียนรู้ของเด็กเมื่อคลานอยู่ในบ้าน เห็นแต่ของภายในบ้าน ส่วนคำว่า ปัญญาญาณ เหมือนการเรียนรู้ของเด็กเมื่อได้ออกมานอกบ้าน
การบ่มเพาะปัญญาญาณไม่ได้เกิดจากการฝึกคิด แต่เกิดจากการวางความคิดไปให้หมดเกลี้ยง แล้วสังเกตรับรู้จดจำสิ่งต่างๆ ตามที่มันเป็น โดยทิ้งกรอบของภาษา ตรรกะ และการคิดคำนวณซึ่งเป็นการปฏิบัติการในระดับความคิดไปเสีย ปัญญาญาณจะเกิดขึ้นและพัฒนาอย่างรวดเร็วในสภาวะที่ไม่มีความคิดมาเป็นกรอบคอยกรองการรับรู้ แค่ตื่นอยู่และรับรู้สิ่งรอบตัวแบบสนใจอย่างยิ่ง ด้วยการรับรู้ตรงๆ ตามที่มันเป็น
อีกประเด็นหนึ่ง ปัญญาญาณหรือญาณทัศนะนี้ไม่ใช่ของวิเศษ เป็นแค่ทางผ่านที่มีประโยชน์ ซึ่งพระพุทธเจ้าเรียกปัญญาญาณว่าเป็นเพียง “กระพี้” บนเส้นทางของการแสวงหา ไม่ใช่ “แก่น”

2. ถามว่าปัญญาญาณมีกลไกการทำงานเหมือนหรือต่างจากความคิดอย่างไร
ตอบว่า คำตอบของผมเป็นคำตอบจากประสบการณ์ของคนคนเดียวคือตัวผมนะ ไม่ใช่วิทยาศาสตร์ อย่าเอาไปตอบครู เดี๋ยวสอบตกไม่รู้ด้วย คือผมตอบว่ากลไกการทำงานของปัญญาญาณไม่เหมือนของความคิด ปัญญาญาณทำงานด้วยกลไกง่ายๆ ไม่ต้องผ่านตรรกะหรือภาษา แค่เก็บข้อมูลไว้เป็นภาพ (หรือเสียงหรือสัมผัส) อย่างละเอียดโดยไม่ต้องจัดหมวดหมู่คิดคำนวณใดๆ เป็นการทำงานแบบรับข้อมูลเข้ามาพร้อมกันทีละเยอะๆ ประมวลผลทีเดียวแล้วรายงานตูมเดียวออกมาเป็นภาพใหญ่ว่า ณ ที่นี่ เดี๋ยวนี้ เกิดอะไรขึ้น โดยไม่ใช้ตรรกะใดๆ ทั้งสิ้น ภาษาคอมพิวเตอร์เรียกว่า เป็นการประมวลผลแบบรับข้อมูลดิบเข้ามาคู่ขนานหรือพร้อมกัน (parallel processing)
วิธีมองภาพของ ปัญญาญาณ คือ มันจะจับภาพใหญ่มั่วๆ ซั่วๆ ให้ได้ก่อน แล้วค่อยไล่ไปหารายละเอียดซึ่งประกอบขึ้นจากจุดเล็กๆ แบบ pixel ของภาพจากกล้องดิจิทัล ต่างกันแค่ว่ามันซูมอินได้เจ๋งกว่ากล้องดิจิทัลมาก รายงานที่ได้จะมีแต่ว่า ที่เราอยู่ที่นี่ เดี๋ยวนี้ มันคือที่ไหนหน้าตามันเป็นอย่างไร เห็นมาอย่างไรก็รายงานให้เจ้านาย (ซึ่งก็คือจิตสำนึกรับรู้) ไปอย่างนั้น ไม่มีการใช้ข้อมูลจากอดีตมาช่วยแจงรายละเอียด ไม่มีการคำนวณหรือคาดการณ์อะไรไปในอนาคต
ส่วน ความคิด หรือ เชาว์ปัญญา (intellect) ของเรานั้นทำงานอีกแบบหนึ่ง คือเมื่อได้รับสิ่งเร้าชนิดใดชนิดหนึ่งเข้ามา ณ เวลาเดี๋ยวนี้ จะไม่รายงานสรุปผลในทันที แต่จะไปค้นความจำในอดีตเพื่อหาสิ่งที่เหมือนกัน หรือที่เกี่ยวข้องกัน ทีละชิ้น ทีละชิ้น ค้นได้อันหนึ่งก็เอามาเปรียบเทียบเชิงวิเคราะห์ด้วยตรรกะหรือคณิตศาสตร์กับสิ่งที่เพิ่งรับเข้ามาทีหนึ่ง เปรียบเทียบวิเคราะห์ไปทีละชิ้น ทีละชิ้น แล้วเอามาวางต่อกันเป็นเรื่องราว
คือมองครั้งแรกให้เห็นเป็นจุดเล็กๆ ก่อน แล้วค่อยๆ ขยายจนเห็นความสัมพันธ์ไปมาเป็นโครงข่ายขนาดใหญ่ แล้วก็รายงานเรื่องทั้งหมดให้เจ้านาย เป็นภาษา หรือเป็นตัวเลข ว่าสิ่งเร้าใหม่ที่รับเข้ามานี้ เมื่อเปรียบเทียบกับของเก่าที่เคยรับรู้ในอดีตแล้ว มันดีหรือไม่ดี เป็นมิตรหรือเป็นศัตรู เป็นของเราหรือไม่ใช่ของเรา และรายงานเชิงวิเคราะห์ด้วยว่ามันจะก่อผลต่อเราในอนาคตอย่างไร
วิธีการแบบนี้ ภาษาคอมพิวเตอร์เรียกว่า การประมวลผลแบบรับข้อมูลดิบเข้ามาตามคิว (serial processing) ซึ่งรายงานที่ได้จะมีธรรมชาติคับแคบและบิดเบือน เพราะถูกจำกัดด้วยประสบการณ์ในอดีตและตาข่ายคอนเซ็ปต์ต่างๆ ที่ใจเรายึดถืออยู่

3. ถามว่าหุ่นยนต์มีปัญญาญาณได้ไหม
ตอบว่ามีได้แน่นอน 100% ครับ เพราะวิธีทำงานแบบ parallel processing เป็นความถนัดอย่างหนึ่งของคอมพิวเตอร์สมัยใหม่ ดูกล้องถ่ายรูปเป็นตัวอย่างได้ ดังนั้น ต่อไปงานศิลปะทั้งหลายไม่ว่าจะเป็นวาดภาพ ถ่ายภาพ ดนตรี หุ่นยนต์จะทำได้ดีกว่าคนอย่างเทียบกันไม่ได้
สิ่งเดียวที่หุ่นยนต์จะมีเหมือนคนไม่ได้ก็คือ ความรู้ตัว เพราะความรู้ตัวเป็นอะไรที่อยู่พ้นไปจากภาษาและตรรกะหรือภาพหรือเสียง จึงไม่อาจเข้าถึงด้วยคอมพิวเตอร์ที่สร้างขึ้นมาจากภาษาและตรรกะหรือภาพหรือเสียงได้

4. ถามว่าถ้าหุ่นยนต์มีปัญญาญาณได้ แล้วคนจะหลุดจากการเป็นทาสหุ่นยนต์ได้อย่างไร
ตอบว่ามนุษย์เราซึ่ง 99.00 – 99.99% ใช้ชีวิตอยู่ในความคิดโดยไม่รู้จักความรู้ตัวเลยด้วยซ้ำ จะไปเดือดร้อนอะไรกับการต้องเป็นทาสของหุ่นยนต์ละครับ
ทุกวันนี้คนก็เป็นทาสของหุ่นยนต์ไปเกิน 50% แล้ว เพราะความคิดของเราถูกกำหนดด้วย AI ที่ส่งผ่านมาทางก้อนเมฆ ลงมาทางกูเกิล แล้วอย่างนี้ต่อไปการเป็นมนุษย์หรือการเป็นหุ่นยนต์จะไปแตกต่างกันตรงไหน การมีลูกน้องมีเจ้านายหรือมีแฟนเป็นคนหรือเป็นหุ่นยนต์ก็ไม่ต่างกัน การคบหุ่นยนต์อาจจะดีกว่าเสียอีก ตรงที่ความคิดไม่เปะปะและไม่ต่างกันมากจนต้องทำสงครามตบตีกัน
แต่ถ้าคุณอยากเป็นอิสระจากหุ่นยนต์ ก็ต้องถอยออกจาก ความคิด กลับไปเป็น ความรู้ตัว สิครับ มนุษย์อาจจะสร้างหุ่นยนต์ AI ให้มีสติจดจ่อหรือมีความสนใจในเรื่องใดๆ มากเป็นพิเศษและจัดลำดับก่อนหลังสำหรับการใช้สติหรือความสนใจได้ อย่างดีที่สุดก็สร้างได้แต่ความสนใจที่อาศัยสิ่งเร้าเป็นตัวล่อ แต่สิ่งที่หุ่นยนต์จะไม่มีทางมีอย่างแน่นอนคือ ความรู้ตัว เพราะความรู้ตัวเป็นอะไรที่อยู่นอกตรรกะหรือภาษา จึงไม่อาจจะสร้างขึ้นมาได้ด้วยตรรกะหรือภาษา
ความรู้ตัวจะเป็นความแตกต่างอันเดียวที่จำแนกมนุษย์ออกจากหุ่นยนต์ ดังนั้น เมื่อยุคของหุ่นยนต์มาถึง หากคุณไม่อยากเหมือนหุ่นยนต์ คุณก็ต้องฝึกถอยความสนใจออกจากความคิด ไปอยู่กับหรือไปเป็นความรู้ตัวเสียตั้งแต่เดี๋ยวนี้ ตรงนี้จะเป็นที่เดียวที่จะทำให้คุณรู้มากกว่าหุ่นยนต์ เพราะความรู้ที่เกิดจากการได้กลับไปเป็นความรู้ตัว (realization) มันเป็นความรู้ระดับลึกกว่าตรรกะหรือภาษาซึ่งหุ่นยนต์ไม่อาจตามไปเรียนรู้ได้
ทั้งหมดนี้เป็นขี้ปากของตาแก่คนหนึ่งแค่นั้นเองนะ คุณอย่าไปปักใจเชื่อหรือไม่เชื่อ แต่ให้คุณนำมาทดลองปฏิบัติให้เห็นประจักษ์ด้วยตนเองก่อนแล้วค่อยสรุปผล
การฝึกปัญญาญาณทำได้โดยวางความคิดไปให้หมดแล้วสังเกตรับรู้สิ่งต่างๆ ตามที่มันเป็น จากนั้นปัญญาญาณจะส่องสว่างทางไปถึงความรู้ตัวให้คุณเอง…ลองดูนะ
ปล. ท่านผู้อ่านทั่วไปโปรดสังเกต แค่เด็กนักเรียนชั้น ม.2 อาศัยกูเกิลแล้วยังชงคำถามได้ขนาดนี้ แล้วต่อไปเราจะมีมหาวิทยาลัยไว้ทำพรื้อละครับ หิ…หิ

เรื่อง : นพ.สันต์ ใจยอดศิลป์
ที่มา : https://drsant.com
ยังมีคำถามอีกมากที่หมอสันต์ตอบไว้เป็นวิทยาทาน อ่านบทความทั้งหมดได้ที่ d
อ้วนขึ้นเพราะ Work from Home ต่อจากนี้จะดูแลสุขภาพให้ดีได้อย่างไร










