“ญี่ปุ่น”นับเป็นหนึ่งในประเทศที่มีระบบขนส่งมวลชนทางรางหรือทางรถไฟก้าวหน้าและทันสมัยมากที่สุดในโลก มีความยาวทุกเส้นทางรวมกันกว่า 30,625 กิโลเมตร โดยมี “Japan Railway (JR)” เป็นบริษัทรถไฟชั้นนำของญี่ปุ่น ซึ่งก่อตั้งเมื่อปี 1987 เป็นผู้ให้บริการระบบรถไฟที่ละเอียดซับซ้อนครอบคลุมทั่วทั้งประเทศ และมักนำเสนอบริการที่แปลกใหม่สอดรับกับพฤติกรรมและไลฟ์สไตล์ของผู้บริโภคอยู่เสมอ
ล่าสุดผุดไอเดียเด็ด ทดสอบให้บริการรถไฟความเร็วสูง (รถไฟหัวกระสุน) ซินคันเซ็นในรูปแบบของออฟฟิศเคลื่อนที่ ขานรับความต้องการของวัยทำงานที่ประสงค์จะทำงานอย่างต่อเนื่อง หรือต้องการสะสางภารกิจเร่งด่วนได้อย่างสะดวกสบายแม้ในขณะกำลังเดินทาง เหมาะเจาะกับชีวิตที่เร่งรีบและเวลาแต่ละนาทีที่ผันผ่านมีค่ายิ่งกว่าเงินทอง รวมถึงตอบโจทย์การใช้ชีวิตแบบ New Normal ในยุคโควิด-19 ที่ผู้คนจำนวนมากเปลี่ยนรูปแบบการทำงานเป็น Remote Working (การนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยในการรับ-ส่งงาน สามารถทำงานที่ไหนก็ได้ไม่ต้องมาเจอหน้ากันในสำนักงานเหมือนการทำงานแบบเดิม)
“รถไฟ” เป็นวิธีการขนส่งผู้โดยสารที่สำคัญที่สุดในญี่ปุ่นโดยยังคงรักษาสถานะนี้มาตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 19 โดยนโยบายของรัฐบาลญี่ปุ่นส่งเสริมให้รถไฟเป็นระบบขนส่งที่มีประสิทธิภาพ เนื่องจากขาดแคลนเชื้อเพลิงฟอสซิลและเกือบทั้งหมดต้องพึ่งพาการนำเข้า โดยที่ดินในแถบชนบทใกล้เมืองใหญ่ถูกซื้อในราคาถูกโดยบริษัทรถไฟเอกชนในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ซึ่งต่อมาได้สร้างเส้นทางขนส่งมวลชนระบบรางที่กลายเป็นกระดูกสันหลังของการคมนาคมระหว่างชานเมืองและเมือง สร้างความเจริญทางเศรษฐกิจให้กับเมืองและชุมชนที่ก่อตัวขึ้นรอบๆ เส้นทางรถไฟ
ซึ่งนอกเหนือจาก JR แล้ว ญึ่ปุ่นยังมีผู้ให้บริการรถไฟเอกชนที่หลายราย ได้แก่ Tobu Railway, Seibu Railway, Keisei Electric Railway, Keio Corporation, Odakyu Electric Railway, Tokyu Corporation, Keikyu Corporation, Tokyo Metro, Sagami Railway, Nagoya Railroad, Kintetsu Railway, Nankai Electric Railway, Keihan , Electric Railway, Hankyu Corporation, Hanshin Electric Railway และ Nishi-Nippon Railroad

โดยรถไฟที่ได้รับความนิยมและสร้างชื่อเสียงให้กับญี่ปุ่นเป็นอย่างสูง คือ รถไฟหัวกระสุน หรือที่รู้จักกันในนามของชินคันเซ็น มีชื่อเดิมว่า Tokaido Shinkansen (TS) มีความหมายว่า “ทางรถไฟสายใหม่” ซึ่งให้บริการครั้งแรกเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 1964 หรือตั้งแต่ 56 ปีที่แล้ว นับจนถึงปัจจุบันให้บริการผู้โดยสารแล้วกว่า 27,000 ล้านคน
ชินคันเซ็นมีความเร็วเฉลี่ยที่ 300 กิโลเมตร/ชั่วโมง แม้ในสภาพอากาศที่ไม่ดี มีแผ่นดินไหว ก็ยังสามารถวิ่งได้และทําความเร็วเพิ่มขึ้นเป็น 443 กิโลเมตร/ชั่วโมง หากวิ่งบนรางที่ออกแบบมาโดยเฉพาะ แต่ถ้าหากวิ่งบนระบบรางสนามแม่เหล็กไฟฟ้า สามารถทําความเร็วได้สูงสุดถึง 580 กิโลเมตร/ชั่วโมง เลยทีเดียว จากประสิทธิภาพในการทำความเร็วสูงดังกล่าว กอปรกับความปลอดภัยในระดับสูงสุด รวมถึงเครือข่ายที่เชื่อมต่อระหว่างเมืองใหญ่ของญี่ปุ่นทั่วทั้งประเทศโดยเฉพาะเมืองใหญ่อย่างโตเกียว นาโกยา โอซาก้า เซนได และฮอกไกโด ทำให้ชินคันเซ็นเป็นยานพาหนะที่ตอบโจทย์การเดินทางของชาวญี่ปุ่น ตลอดจนนักท่องเที่ยวจำนวนมากตลอดระยะเวลาเกือบ 6 ทศวรรษ
ล่าสุด เมื่อต้นเดือนกุมภาพันธ์ 2021 ระบบขนส่งมวลชนทางรางของญี่ปุ่นมีความเคลื่อนไหวที่น่าสนใจเกิดขึ้น เมื่อบริษัท East Japan Railway (JR East) หรือบริษัทรถไฟญี่ปุ่นตะวันออก (หนึ่งในเครือข่ายของ Japan Railway) ผู้ให้บริการการคมนาคมระบบรางรถไฟในบริเวณภูมิภาคคันโต (ตั้งอยู่ทางตะวันออกของเกาะฮอนชู โตเกียวก็อยู่ในภูมิภาคนี้) และโทโฮกุ (ตั้งอยู่ทางเหนือของเกาะฮอนชู เมืองเด่นคืออาโอโมริและอาคิตะ) ของญี่ปุ่น เป็นเครือข่ายรถไฟที่มีจำนวนผู้โดยสารมากที่สุดในโลกและมากที่สุดในประเทศญี่ปุ่น ได้เริ่มทดลองให้บริการใหม่ “เปลี่ยนรถไฟหัวกระสุนชินคันเซ็นให้เป็นพื้นที่สำนักงานสำหรับผู้โดยสาร” เนื่องจากท่ามกลางการแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ ทำให้คนญี่ปุ่นและคนต่างชาติที่ทำงานอยู่ในญี่ปุ่นมีความสนใจในการทำงานระยะไกลเพิ่มขึ้น
ด้านรูปแบบการให้บริการใหม่นี้ สำหรับรถไฟชินคันเซ็นโทโฮคุ เชื่อมระหว่างโตเกียวและบรรดาเมืองต่างๆ ที่อยู่ทางตอนเหนือของญี่ปุ่น โดยมีจุดหมายปลายทางอยู่ที่เมืองอาโอโมริ มีความยาวทั้งหมด 647.9 กิโลเมตร นับเป็นชินคันเซ็นสายที่ยาวที่สุด- และให้บริการที่ความเร็ว 320 กม./ชม. โดยผู้โดยสารที่ต้องการใช้บริการออฟฟิศในรถไฟความเร็วสูงสายนี้ สามารถย้ายที่นั่งไปยังตู้โดยสารที่ให้บริการพื้นที่สำนักงานได้อย่างอิสระและไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม โดยผู้โดยสารจะได้รับอนุญาตให้พูดคุยทางโทรศัพท์ได้รวมถึงประชุมออนไลน์ได้ตามสะดวก ในขณะที่ตู้โดยสารอื่นที่เหลือไม่อนุญาตให้ทำได้

“ผมคิดว่ามันเป็นความคิดริเริ่มที่ดี เพราะที่ผ่านมาผมระมัดระวังมากที่จะไม่ส่งเสียงดังในขณะที่กดแป้นพิมพ์เมื่อโดยสารในรถไฟปกติ” ชินยะ โองาตะ ผู้บริหารบริษัทเอกชนแห่งหนึ่ง วัย 43 ปีที่เดินทางไปจังหวัดอิวาเตะกล่าวบนตู้โดยสารพิเศษนี้
รถไฟความเร็วสูงคันพิเศษนี้มีระบบปิดเสียงเพื่อความเป็นส่วนตัว และจะมีอุปกรณ์สื่อสารโทรคมนาคม เช่น เราเตอร์ระยะไกลให้บริการ ทั้งนี้ เพื่อป้องกันการแพร่กระจายของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ หรือโควิด-19 ผู้โดยสารจำเป็นต้องสวมหน้ากากอนามัยและภายในตู้โดยสารจะให้บริการผ้าเช็ดทำความสะอาดแอลกอฮอล์เพื่อฆ่าเชื้อบนพื้นผิวต่างๆ ที่สัมผัสด้วย
“ในขณะที่ดิฉันกำลังเดินทางไปทำงานและด้วยภารกิจที่รัดตัว ทำให้บางครั้งฉันต้องทำงานบนชินคันเซ็น” พนักงาน บริษัทเอกชน อายุ 34 ปี จากโตเกียวกล่าวกับสื่อท้องถิ่นในระหว่างทดสอบบริการใหม่นี้ “ดิฉันต้องการดูว่าจะสามารถโทรออกและพูดคุยเรื่องงานได้อย่างชัดเจน โดยไม่ต้องกังวลกับเสียงรบกวนรอบข้างได้หรือไม่”
JR East ซึ่งมีรายได้จากค่าโดยสารในปีงบประมาณ 2019 (สิ้นสุด ณ วันที่ 31 มีนาคม 2020) อยู่ที่ 1,994.5 พันล้านเยน (ราว 570 พันล้านบาท) จากรายได้รวมทั้งหมดจากการดำเนินงานซึ่งอยู่ที่ 2,947 พันล้านเยน (ราว 840 พันล้านบาท) แต่เนื่องจากการระบาดของโควิด-19 ทำให้จำนวนผู้โดยสารรถไฟหัวกระสุนของ JR East ลดลงอย่างรวดเร็ว การให้บริการสำนักงานเคลื่อนที่นี่จึงถูกคาดหวังว่าจะกระตุ้นดีมานด์การเดินทางให้เพิ่มขึ้นได้ แต่ทั้งนี้ก็ยังต้องวางแผนศึกษาความต้องการของผู้โดยสารเพิ่มเติม รวมถึงจัดสรรอุปกรณ์อื่นๆ ที่จำเป็นเพิ่มขึ้น โดยมองไปที่สภาพแวดล้อมการสื่อสารที่เปรียบได้กับสถานที่ทำงานจริงๆ พร้อมตั้งเป้าให้บริการสำนักงานบนรถไฟโทโฮคุชินคันเซ็นราว 8-10 ตู้โดยสารต่อวัน โดยการทดลองจะมีไปจนถึงวันที่ 26 กุมภาพันธ์ นี้
โดยบนรถไฟหัวกระสุนสายนี้ที่ออกจากสถานีโตเกียวเมื่อเช้าวันจันทร์แรกของเดือนกุมภาพันธ์ 2021มีการประกาศเชิญชวนให้ผู้โดยสารมีส่วนร่วมในการทดลองบริการใหม่นี้ โดยมีผู้โดยสารหลายคนย้ายไปที่ตู้โดยสารที่กำหนดพร้อมแล็ปท็อปส่วนตัวและเริ่มทำงานไปพร้อมๆ กับที่ชินคันเซ็นวิ่งไปสู่จุดหมายปลายทาง
“เราเชื่อว่าความคิดเกี่ยวกับพื้นที่สำนักงานจะเปลี่ยนไป เนื่องจากการทำงานทางไกลได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางมากขึ้น ขณะเดียวกันเราต้องการให้ผู้โดยสารชินคันเซ็นใช้เวลาเดินทางอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุดด้วย” ฮาจิเมะ นากามูระ เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบการทดลองนี้ กล่าว
การให้บริการล่าสุดดังกล่าวของ JR East น่าจะเป็นไอเดียที่ดีให้กับรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบินของไทย ที่คาดว่าจะเปิดให้บริการได้ภายในปี 2023 เพื่อเพิ่มคุณค่าให้กับการเดินทางประเภทนี้ นอกเหนือไปจากการนำส่งผู้โดยสารไปยังจุดหมายปลายทางภายในระยะเวลาที่รวดเร็วและเที่ยงตรงเท่านั้น
ที่มา :
- Bullet trains in Japan start trial run of “office car” for passengers
- Announcement of New Numerical Targets under “Move Up” 2027














