การปฏิรูปการศึกษา เป็นภารกิจที่เราเคยได้ยินกันมาทุกยุคทุกสมัย โดยแต่ละช่วงต่างมีหมุดหมายในการปฏิรูปที่แตกต่างกัน อย่างในยุคนี้ เนื่องจากการถาโถมเข้ามาของกระแสเทคโนโลยีและความจำเป็นที่ต้องปรับตัวให้ทันกับกับวิกฤตการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ทำให้เป้าหมายของการพัฒนาการศึกษาไทยพุ่งประเด็นไปเพื่อตอบโจทย์ว่า จะทำอย่างไรจึงจะสามารถผลิตบุคลากรได้สอดคล้องกับเทรนด์การศึกษา Lifelong Learning ให้ได้มากที่สุด เพราะในยุคที่เกิดการเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลาเช่นนี้นั้น คงไม่มีอะไรที่ดีไปกว่าการสร้างกำลังคนที่มีมายด์เซ็ตที่ไม่หยุดเรียนรู้ตลอดเวลา
ส่องกระจกมองนโยบายภาครัฐ การปฏิรูปการศึกษาไทย อย่างที่เป็นอยู่และจะเป็นไปในอนาคต
หากกลับมาวิเคราะห์การศึกษาไทยที่ผ่านมาว่าได้มีการปรับเปลี่ยนแนวทางการเรียนการสอน เพื่อส่งเสริมให้ผู้เรียนเข้าถึงการเรียนรู้แบบ Lifelong Learning แล้วหรือยัง ก็ต้องบอกตามตรงว่า เป้าหมายการส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้ตลอดชีวิตนี้มีอยู่ในนโยบายการศึกษาในรัฐบาลแทบทุกชุด จะแตกต่างก็แค่การกำหนดนโยบาย กลไก และโครงการที่จะนำไปถึงผลลัพธ์ที่คาดหวังเท่านั้น

อย่างล่าสุด ในช่วงต้นเดือนมีนาคมที่ผ่านมา (4 มีนาคม 2564) ดร.คุณหญิงกัลยา โสภณพนิช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ รักษาราชการแทนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ แถลงข่าวพร้อม Facebook Live “ถอดรหัสนโยบายการศึกษา ก้าวใหม่นักเรียนไทย ผ่าน 3 กลไก 5 นโยบาย 7 โครงการ” ซึ่งจากการรับฟังนั้น ก็เห็นถึงความตั้งใจของกระทรวงศึกษาธิการยุคนี้ว่า ต้องการสร้างบรรยากาศของ “การเรียนรู้นอกห้องเรียน” เพื่อตอบโจทย์ 3 กลไกหลัก คือ ความทันสมัย เท่าเทียม และยั่งยืน
ไม่ว่าจะเป็น นโยบายที่กำหนดให้ โค้ดดิ้ง หรือการเรียน Coding เป็นวาระแห่งซาติ วางรากฐานการปฏิรูปโดยตรงถึงเยาวชนและการพัฒนามนุษย์ ซึ่งปัจจุบันมีการตั้งคณะอนุกรรมการโค้ดดิ้ง (Coding) เพื่อการปฏิรูปประเทศ ภายใต้คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านวัฒนธรรม กีฬา แรงาน และการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์เรียบร้อยแล้ว
หรือ การพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ด้วยการนำวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม หรือ STI (Science Technology Innovation) มาใช้ในกระบวนการการเรียนการสอน
ขณะที่ มีการวางแผนสร้างสมดุลด้านสังคม ด้วยการเน้นให้ผู้เรียนได้อ่านเขียนเรียนประวัติศาสตร์ผ่านสื่อร่วมสมัย ยกเครื่องการเรียนการสอนแบบเดิมทิ้งไป แล้วแทนที่ด้วยกระบวนการเรียนการสอนผ่านนวัตกรรมและสื่อการสอนที่ทันสมัย รวมทั้งจัดทำคลังข้อมูลดิจิทัลเพื่อเป็นเครื่องมือในการสอนสำหรับครูไปในเวลาเดียวกัน
ส่วนในระดับอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาต้องการยกระดับอาชีวศึกษาด้วยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีทั้งระบบ โดยมุ่งไปที่ศาสตร์ด้าน เกษตรและประมง โดยจะเดินหน้าพัฒนาสถานศึกษาให้เป็นผู้นำทางด้านเทคโนโลยีเกษตร พร้อมถ่ายทอดเทคโนโลยีเกษตรให้กับเยาวชนและชุมชน และยังจะต่อยอดสู่นโยบายการศึกษาพิเศษ รวมทั้งเด็กพิการ และเด็กด้อยโอกาสสามารถเรียนรู้ตลอดชีวิตได้อย่างเท่าเทียม
และแน่นอนว่า เมื่อมี นโยบาย แล้ว ก็มีการกำหนด โครงการ ที่จะดำเนินการจริง เพื่อตอบสนองและปลดล็อคให้เกิดการพัฒนาศักยภาพผู้เรียนให้ไปได้ไกลกว่าเดิม
ยกตัวอย่าง โครงการ “Coding for All” ที่ตั้งโจทย์ไว้ว่า “เด็กไทยต้องได้เรียนโค้ดดิ้ง” โดยนอกจากจะเน้นที่ตัวครูและนักเรียนแล้ว ยังจะขยายไปกระทรวงต่าง ๆ ภายใต้คณะกรรมการโค้ดดิ้งแห่งชาติ และร่วมมือกับภาคเอกชนเพื่อกระจายการเรียนรู้ให้ครอบคลุมทุกกลุ่ม ทุกอาชีพ และทุกช่วงวัยให้มากยิ่งขึ้น
โครงการด้านการอ่าน เขียน เรียนประวัติศาสตร์ผ่านการสื่อสารร่วมสมัย โดยจัดทำ AR เพื่อเรียนรู้ประวัติศาสตร์ผ่านธนบัตร มีการอบรมกระบวนการสอนโดยใช้คลิปประวัติศาสตร์น่ารู้จำนวน 10 คลิป ที่ได้จัดทำเป็นคลังข้อมูลดิจิทัลที่สามารถเข้าถึงความสนใจของเด็กในยุคปัจจุบัน
โครงการที่นำเอานวัตกรรมมาใช้กับการเกษตรและประมง อาทิ โครงการเกษตรประณีต 1 ไร่ 1 แสน โครงการสร้างบรรยากาศห้องเรียนธรรมชาติ เพื่อให้นักเรียนอาชีวะเกษตรได้เรียนรู้ฝึกทักษะชีวิตกับธรรมชาติ
มาถึงตรงนี้ เชื่อว่าหลายคนอาจจะอดตั้งคำถามไม่ได้ว่า กลไก นโยบาย และโครงการต่างๆ ที่ภาครัฐวางแนวนโยบายไว้เป็นลายลักษณ์อักษรนี้ จะเกิดขึ้นได้จริงหรือ
เพราะที่ผ่านมา แม้จะมีความพยายามในการทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่กับการศึกษาไทย แต่หลายความตั้งใจดีอาจต้องหยุดชะงักด้วยเหตุผลนานาประการ ไม่ว่าจะเป็น การผลัดเปลี่ยนตัวเจ้ากระทรวงศึกษาธิการ ตามวาระ ตามความผันผวนทางการเมือง ทำให้นโยบายที่ตั้งไว้ไม่สามารถดำเนินการได้อย่างต่อเนื่อง
ขณะที่ ถ้าเจาะลึกลงไปในกระบวนการเรียนการสอนในสถานศึกษาของไทย แม้จะมีความพยายามที่จะเปลี่ยนรูปแบบการสอนของครู จากการป้อน “ก้อนความรู้” ตามคำอธิบายที่ ธงชัย สมบูรณ์ ได้เขียนไว้ในบทความเรื่อง “หัวหรือก้อย : การศึกษาไทยกับสถานการณ์ของสังคมโลก” (วันที่ 4 ตุลาคม 2563) ในเว็บไซต์มติชนออนไลน์ ซึ่งมีมุมมองที่เราเชื่อว่าตรงใจใครหลายคน

“ที่ผ่านมาชุดความรู้ที่ครูผู้สอนหยิบยื่นให้กับผู้เรียนในทุกระดับของการศึกษาส่วนมากจะมีลักษณะเป็น “ก้อนความรู้” มากกว่าที่จะบรรยายถึงสรรพคุณของก้อนความรู้ โดยในทุกยุคทุกสมัย ก้อนความรู้จะถูกเขียนไว้ในเอกสารราชการทุกประเภทว่า สามารถนำความรู้ปรับใช้ให้สอดคล้องกับชีวิตประจำวันหรืออนาคต แต่ไม่ได้บอกต่อผู้เรียนว่าปรับใช้อย่างไร (How to) จึงทำให้เกิดสภาวะทางการศึกษาของรัฐชาติที่เรียกว่า “รู้แต่ไม่เข้าใจ””
“การศึกษาของรัฐชาติไม่มีความมั่นคงและขาดจุดยืนที่ชัดเจนสุดท้ายทำเกิดสภาพสภาวะชะงักงันทางการเรียนรู้ (Learning stagnation) ต่อผู้เรียนด้วย อนึ่งในปริมณฑลของก้อนความรู้ที่ถูกบรรจุไว้ในหลักสูตรหรือกิจกรรมการเรียนรู้ส่วนมากเป็นความรู้เชิงเนื้อหามากกว่าเชิงเทคนิค (Technical Condensed) ซึ่งไม่สอดคล้องกับปริบทของการศึกษาโลกในปัจจุบันที่มุ่งเน้นให้ผู้เรียนมีทักษะทางด้านเทคนิคเพื่อนำไปปรับใช้หรือต่อยอดก้อนความรู้ และพัฒนาตนเอง สังคม ให้มีความสุขได้”
หลักการสำคัญ นำสู่ ทางออกปฏิรูปการศึกษาไทย ให้เข้าใกล้ เทรนด์ Lifelong Learning อย่างได้ผล
ดังนั้น การจะปฏิรูปการศึกษาไทย ให้เข้าใกล้ เทรนด์ Lifelong Learning อย่างจับต้องได้ เกิดสัมฤทธิผลอย่างเป็นรูปธรรมนั้น ต้องอาศัยการวางแผนปรับเปลี่ยนที่จริงจัง ชัดเจน และต่อเนื่อง โดยบทความวิชาการ เรื่อง การศึกษาตลอดชีวิต
ศักรินทร์ ชนประชา อาจารย์แผนกวิชาการศึกษาชนบทคณะศึกษาศาสตร์มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์วิทยาเขตปัตตานี ได้กล่าวถึงแนวทางการปรับเปลี่ยนระบบการศึกษาไทยให้เป็นไปตามเทรนด์ Lifelong Learning อย่างได้ผล จำเป็นต้องอาศัยปัจจัยและเงื่อนไขหลายส่วนเกื้อกูลกัน

การศึกษาในระบบโรงเรียนจะต้องไม่สิ้นสุดเพียงเมื่ออยู่ในโรงเรียน แต่จะต้องจัดต่อเนื่องให้บุคคล เมื่อจบการศึกษาจากโรงเรียนไปแล้วสามารถเข้ามาเรียนได้อีก โรงเรียนจะต้องทำหน้าที่เป็นผู้เตรียมความพร้อมด้านความรู้ความสามารถ และปลูกฝังแนวคิดเกี่ยวกับการศึกษาตลอดชีวิตแก่นักเรียน เพื่อให้นักเรียนมีความรู้ความสามารถ มีทัศนคติ แรงจูงใจที่จะรักเรียน ใฝ่รู้ และสามารถเรียนรู้ได้ด้วยตนเองหลังจากจบการศึกษาจากโรงเรียนแล้ว
การศึกษาในระบบ นอกระบบ และตามอัธยาศัย จะต้องเกื้อกูลกัน และต้องส่งเสริมให้มีแหล่งวิชาที่ทุกคนมีโอกาสใช้สื่อทุกประเภท และศึกษา หาความรู้จากแหล่งต่างๆ อาทิ ห้องสมุด วิทยุ โทรทัศน์ พิพิธภัณฑ์ ฯลฯ แนวคิดการศึกษาตลอดชีวิตได้นำไปใช้โดยจัดการศึกษาตลอดช่วงอายุของบุคคลในรูปแบบต่างๆ ทั้งในระบบโรงเรียน นอกระบบโรงเรียน และการศึกษาตามอัธยาศัย
ทุกหน่วยงานในสังคมจะต้องมีบทบาทในการจัดการศึกษา ส่งเสริมให้มีแหล่งวิชาสำหรับการเรียนรู้ที่ทุกคนในสังคมมีโอกาสได้ใช้ อาทิ ห้องสมุด พิพิธภัณฑ์ศาสนาสถาน ที่ทำงาน สถานที่เหล่านี้จะต้องจัดให้เป็นเครือข่ายการเรียนรู้ของสถาบันการศึกษา องค์กรภาครัฐ และเอกชน เป็นการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ให้แก่ผู้เรียน เช่น บริการข่าวสาร ข้อมูลต่างๆ เพื่อเป็นแหล่งความรู้ให้ผู้เรียนสามารถศึกษาค้นคว้าได้ด้วยตนเอง
หลักสูตรการศึกษาในทุกระดับจะต้องมีเนื้อหาครอบคลุมเกี่ยวกับบทบาทหน้าที่ของบุคคลในแต่ละช่วงอายุ ตั้งแต่ชีวิตส่วนบุคคลครอบครัว หน้าที่การงาน เศรษฐกิจ การเมือง และสังคม ดังนั้น จะต้องพัฒนาให้มีเครื่องมือที่จะเรียนรู้สามารถใช้แหล่งวิทยาการ มีแรงจูงใจที่จะคิดศึกษาหาความรู้ไปตลอดชีวิต
การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ให้ผู้เรียน ควรจะจัดกิจกรรมการเรียนรู้ในลักษณะของการ บูรณาการให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตจริงและประสบการณ์ของผู้เรียน เพื่อเสริมทักษะ ความรู้และพัฒนาคุณภาพของผู้เรียน โดยให้ถือการงาน หรือชีวิตเป็นส่วนหนึ่งของการเรียนรู้
เรียนรู้จากต้นแบบ แนวคิด ความพยายามใดๆ ที่ตั้งใจปฏิรูปให้เกิดการเรียนรู้ตลอดชีวิตได้จริงในสังคมไทย
เมื่อทราบถึงหลักการแล้ว ก็ต้องมาตอบคำถามต่อมาว่า แล้วที่ผ่านมา มี แนวคิด โครงการ หรือความพยายามไหนที่ดูจะเป็นต้นแบบของการปฏิรูปการศึกษาให้เป็นไปในแนวทางการเรียนรู้ตลอดชีวิตได้บ้าง
กรอบคุณวุฒิแห่งชาติ เทียบโอนประสบการณ์ พร้อมกระตุ้นให้เกิดการเรียนรู้ควบคู่ไปด้วย
ตัวเลือกแรกที่จะขอมายกตัวอย่าง เพื่อตอบคำถามนี้ นั่นคือ การพยายามวางมาตรฐาน กรอบคุณวุฒิแห่งชาติ ที่เป็นกลไกเชื่อมโยงคุณวุฒิการศึกษากับการเทียบโอนประสบการณ์ โดยในบทความเรื่อง “พัฒนาคนไทยด้วยกลไกกรอบคุณวุฒิแห่งชาติ
ดร.นครินทร์ อมเรศ ฝ่ายนโยบายโครงสร้างเศรษฐกิจ ธนาคารแห่งประเทศไทย ได้ให้คำอธิบายในเรื่องนี้ไว้ ด้วยการยกตัวอย่างให้เห็นภาพว่า
หาก คุณ ก. จบการศึกษาชั้นมัธยมต้น เมื่อออกไปทำงานได้แสดงผลงานอย่างโดดเด่นและมีทักษะความสามารถสอดคล้องกับความต้องการของนายจ้าง กรอบคุณวุฒิแห่งชาติก็จะเทียบโอนค่าประสบการณ์ให้กับ คุณ ก. ซึ่งไม่เพียงทำให้ คุณ ก. ได้รับความสะดวกในการรับรองความสามารถให้เป็นที่ประจักษ์ต่อว่าที่นายจ้างเท่านั้น แต่จะเอื้อให้นายจ้างมีทางเลือกในคัดสรรแรงงานเพิ่มเติม ตลอดจน เปิดโอกาสให้ผู้ดำเนินนโยบายด้านการศึกษา การพัฒนาทักษะแรงงาน และการจัดหางานให้กับคนไทย สามารถถอดแบบจากประสบการณ์ของคุณ ก. เพื่อนำไปจัดทำหลักสูตรพัฒนากลางให้กับแรงงานโดยทั่วไปได้อีกด้วย
โดยผู้เขียนได้ให้ เหตุผลหลักสามประการที่ กรอบคุณวุฒิแห่งชาติ จะเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาคนไทยให้ไม่หยุดเรียนรู้ คือ
หนึ่ง เรามีแรงงานพ้นวัยศึกษาในระบบแต่ยังต้องการพัฒนาทักษะ เพราะคนไทยส่วนใหญ่ยังมีการศึกษาไม่สูงและเป็นผู้ประกอบอาชีพอิสระ ดังนั้น การใช้กรอบคุณวุฒิแห่งชาติเป็นเครื่องมือเอื้อให้แรงงานสามารถยกระดับ ปรับทักษะและเทียบโอนคุณวุฒิของตนให้สอดคล้องกับประสบการณ์และความสามารถ
สอง การพัฒนาทักษะแรงงานในปัจจุบันยังมีไม่เพียงพอให้เท่าทันความต้องการทักษะแรงงานที่มีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาตามกระแสเทคโนโลยีและโครงสร้างประชากร โดยปัจจุบันมีแรงงานที่เป็นลูกจ้างเอกชนได้รับการอบรมเพียง 28% และการอบรมที่ผ่านมา บางส่วนเป็นการอบรมภาคบังคับและไม่ได้รองรับทักษะใหม่ๆ ดังนั้น หากแรงงานใช้กรอบคุณวุฒิแห่งชาติเป็นมาตรวัดระดับการพัฒนาทักษะของตน จะช่วยเปิดโอกาสให้ขวนขวายเรียนรู้ได้ต่อเนื่อง
สาม การศึกษาในระบบเป็นการปูพื้นฐานสำหรับการพัฒนาทักษะเฉพาะทางสำคัญ คือ วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีวิศวกรรมศาสตร์ศิลปะศาสตร์ และ คณิตศาสตร์ (Science, Technology, Engineering, Arts and Mathematics – STEAM) แต่ความรู้พื้นฐานเหล่านี้ควรเชื่อมโยงกับทักษะที่ตลาดแรงงานต้องการด้วย
ดังนั้น ควรวางแนวทางพัฒนานักเรียนภายใต้ความดูแลของกระทรวงศึกษาธิการเกือบ 12 ล้านราย ตั้งแต่ต้นวัยเพื่อวางแผนอาชีพและชีวิต แทนที่จะรอจนกระทั่งแรงงานใกล้จะสำเร็จการศึกษาซึ่งมีอยู่ประมาณปีละ 1 ล้านราย และในจำนวนนี้มีน้อยกว่า 30% ที่เข้าศึกษาต่อในระดับมหาวิทยาลัย
EEC Model Type B โอกาส Upskill & Reskill บุคลากรในระบบ ปลดล็อคสู่การเรียนรู้ไม่รู้จบ
เมื่อการศึกษาไทย ไม่ได้หมายถึง การศึกษาในระดับอุดมศึกษา หรือ อาชีวศึกษา เท่านั้น หากแต่ การปฏิรูปการศึกษาไทย ต้องครอบคลุมไปถึง การศึกษาและฝึกอบรม สำหรับบุคลากรที่ทำงานอยู่ในภาคอุตสาหกรรมด้วย
โดยตัวอย่างมาตรการสำคัญ ที่นับว่าประสบความสำเร็จเป็นอย่างดีในการยกระดับปรับทักษะบนพื้นฐานความร่วมมือระหว่างเอกชนและรัฐ คือ มาตรการการพัฒนาบุคลากรในพื้นที่ เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC ที่มุ่งพัฒนาทักษะแรงงาน เตรียมความพร้อมด้านกำลังคนในพื้นที่ให้ตรงตามความต้องการในรูปแบบ demand-driven ผ่านความร่วมมือระหว่างสถาบันการศึกษาผู้พัฒนาทักษะ สถานประกอบการ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและเอกชน
และด้วยเป้าหมายที่ชัดเจนเช่นนี้ จึงทำให้เกิดการดำเนินงานที่เรียกได้ว่าเป็น การปฏิรูป การศึกษาเกิดขึ้นในเขตพื้นที่เศรษฐกิจพิเศษได้อย่างเป็นรูปธรรม
โดยเกิดการออกแบบและพัฒนาทักษะเป็น 2 ลักษณะ คือ EEC type A การเรียนแบบมีวุฒิการศึกษาปริญญา หรือ degree ที่สถานประกอบการออกค่าใช้จ่ายทั้งหมด ทั้งค่าเล่าเรียนและค่าใช้จ่ายรายเดือน ซึ่งเป็นรูปแบบที่สถาบันการศึกษากับเอกชนร่วมกันออกแบบหลักสูตรอย่างใกล้ชิด
ขณะที่ EEC type B เป็นแนวทางที่เร่งตอบโจทย์การขาดแคลนแรงงานในระยะเร่งด่วน ด้วยการเปิดอบรมระยะสั้น หรือ short course ที่รัฐและเอกชนร่วมจ่ายแบบคนละครึ่งและสามารถนำค่าใช้จ่ายไปลดหย่อนภาษีได้ ซึ่ง EEC Model Type B เป็นรูปแบบที่ส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้ตามเทรนด์ Lifelong Learning ได้อย่างแท้จริง
รูปแบบการดำเนินการมี 3 กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่
หนึ่ง : Up skill เป้าหมาย คือ กำลังแรงงานในสถานประกอบการ โรงงาน ที่มีความต้องการยกระดับฝีมือแรงงานของตน
ให้ทำงานที่มีระดับความยากมากขึ้น ซับซ้อนขึ้น ทันสมัยมากขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ
ยกระดับจากผู้ปฏิบัติ (ใช้เครื่อง) เป็นผู้ควบคุมเครื่อง ควบคุมงาน
ยกระดับจากผู้ควบคุม เป็นผู้ที่สามารถแก้ไข ปรับปรุง ซ่อมบำรุง ดัดแปลงได้
ยกระดับจาก Maintenance เป็นผู้ที่สามารถออกแบบระบบ พัฒนาระบบ ผู้เชี่ยวชาญ ที่สามารถพัฒนาระบบ มากกว่าแค่การปรับปรุงเครื่อง
ยกระดับให้ผู้เชี่ยวชาญ เปลี่ยนเป็นผู้ถ่ายทอด สอนงาน ให้ความรู้ เป็นวิทยากร Instructor หรือผู้ฝึกสอน Trainer ได้
สอง : Reskill เป้าหมาย คือ การเอาผู้ที่อยู่ในสาขาอาชีพอื่น แต่มีความสนใจงานด้าน Automation และ Robotics มาพัฒนาตนเอง ปรับปรุงพื้นฐาน เติมเต็มในส่วนที่ยังขาด เพื่อเข้าสู่การทำงานในระบบอัตโนมัติและหุ่นยนต์ เช่น ช่างไฟฟ้า ช่างอิเล็กทรอนิกส์ ช่างเครื่องจักรกล ช่างเขียนแบบเครื่องกล มาพัฒนาความรู้ด้านเมคคาทรอนิกส์ เพื่อให้ตนเองมีความพร้อมเข้าสู่การจ้างงานและเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงไป
สาม : New skill เป้าหมาย คือ กลุ่มแรงงานใหม่ นักศึกษา นักเรียนอาชีวศึกษา ที่กำลังจะเข้าสู่ตลาดแรงงาน ให้มาฝึกอบรมเพิ่มเติมกับ สถาบัน MARA เพื่อให้ผู้เรียนมีทักษะที่เพียงพอ และลดปัญหา Skill Gap หรือ Mismatch ในการทำงานลง

ส่งเสริมให้ ผู้คนให้ความสำคัญกับ การ Reskill และ Upskill ผ่านหลักสูตรออนไลน์ต่างๆ
หัวใจสำคัญของการทำให้เกิดสังคมแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต นั่นคือ การเรียนรู้นั้นต้องเกิดขึ้นได้ทุกที่ ทุกเวลา ดังนั้น ในยุคที่เทคโนโลยีกำลังดิสรัปการดำเนินชีวิตของทุกคน ขณะที่ วิกฤตโรคระบาด ทำให้ทุกคนต้องเว้นระยะห่างกันสักพัก จะมารวมตัวกันเรียนหลักสูตรในห้องแคบๆคงไม่ตอบสนองต่อมาตรการควบคุมการแพร่เชื้อไวรัสโควิด-19 เท่าใดนัก การเรียนออนไลน์ จึงเป็นอีกหนึ่งวิธีที่ส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้ตลอดเวลาได้อย่างน่าสนใจ
โดยล่าสุด ได้เกิด Virtual Training Company หรือ VTC ซึ่งเป็นคลังสื่อการเรียนรู้ออนไลน์ที่รวบรวมหลักสูตรเด็ดมากกว่า 1,000 หลักสูตร ที่มาแรงในตอนนี้ไว้ในแพลตฟอร์มนี้ ซึ่ง VTC เป็นหนึ่งในผู้ผลิตแพลตฟอร์มการฝึกอบรมคอมพิวเตอร์และซอฟต์แวร์ออนไลน์ชั้นนำของโลก ที่สามารถเข้าถึงหลักสูตรที่ให้ข้อมูลเชิงลึกและสร้างแรงบันดาลใจที่หลากหลายได้ทันที
ทั้งนี้ แนวคิดก่อกำเนิด VTC สร้างขึ้นจากแนวคิดที่ว่าทุกคนควรมีความสามารถในการเรียนรู้ การใช้ซอฟต์แวร์คอมพิวเตอร์ภายในเวลาที่ตัวเองสะดวกและกำหนดเองได้
VTC ได้ผลิตบทเรียนออนไลน์ที่มีคุณค่าเป็นพิเศษ มีข้อมูลเชิงลึกและง่ายต่อการติดตามมากกว่าหลายหมื่นชั่วโมงและส่งมอบให้ผู้คนทั่วโลกในราคาเพียงเศษเสี้ยวของแพลตฟอร์มการฝึกอบรมอื่นๆ ส่วนผู้ฝึกอบรมหรือผู้สอนของ VTC เป็นผู้ที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดในสาขาของตน
ตัวอย่างหลักสูตรต่างๆ ด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและคอมพิวเตอร์ ไม่ว่าจะเป็น HTML5, JavaScript, Ruby on Rails และอื่นๆ ก็มีให้เลือกเรียน หรือหากคุณต้องการเริ่มต้นอาชีพในฐานะนักออกแบบ คุณสามารถเลือกเรียนหลักสูตรต่างๆ ได้ตั้งแต่หลักการ UX / UI ไปจนถึงแบบฝึกหัดการออกแบบกราฟิกขั้นพื้นฐาน Adobe InDesign CC ตลอดจนหลักสูตรด้านเทคโนโลยีที่จำเป็นต้องรู้อื่นๆ อาทิ แอนิเมชั่น การออกแบบเลย์เอาท์ MySQL (โปรแกรมระบบจัดการฐานข้อมูล), การออกแบบและพัฒนาเกม, ระบบปฏิบัติการ และการจัดการข้อมูล รวมถึงหลักสูตรอื่นๆ ที่น่าสนใจอีกเพียบ
แต่อย่างไรก็ตาม ช่องทางการเรียนรู้ออนไลน์นี้ก็มีค่าใช้จ่าย แต่เป็นการจ่ายครั้งเดียว เพื่อแลกกับการเข้าถึงหลักสูตรการเรียนรู้ดีๆแบบตลอดชีพ โดยตอนนี้ซื้อได้ในราคาเพียง 57.87 ปอนด์ (ราว 2,370 บาท)

ทว่า ใครที่ไม่พร้อมที่จะจ่ายเงินจำนวนนี้ ในโลกออนไลน์ ก็มีแพลตฟอร์มหักสูตรออนไลน์ให้เข้าเรียนกันฟรีๆมากมาย โดยแต่ละหลักสูตรก็ได้มาตรฐาน เพราะมีผู้วางหลักสูตรเป็นนักวิชาการ อาจารย์ จากสถาบันการศึกษา หรือหน่วยงานส่งเสริมการเรียนรู้ระดับประเทศ ยกตัวอย่าง
Thailand Cyber University Project (TCU)
เว็บไซต์เรียนออนไลน์สัญชาติไทย ที่เกิดจากความร่วมมือของหน่วยงานรัฐ และมหาวิทยาลัยไทยหลายแห่ง มีบทเรียนให้ศึกษากว่า 874 บทเรียน 17 หลักสูตร และมีสถาบันร่วมโครงการกว่า 47 แห่ง
Website: https://www.thaicyberu.go.th
ThaiMOOC
เว็บไซต์เรียนออนไลน์ฟรี ที่เกิดจากความร่วมมือของหน่วยงานรัฐ และมหาวิทยาลัยหลายแห่ง เช่นเดียวกับ TCU แต่เนื้อหาส่วนใหญ่เป็นการเรียนเพื่อสายอาชีพ เช่น บัญชี ภาษา การออกแบบ การพัฒนาเว็บ การพยาบาลผู้สูงอายุ เป็นต้น ซึ่งมีการสอนทั้งแบบวิดีโอ มีเอกสารประกอบการสอน และมีข้อสอบในบางบทเรียน
Website: https://thaimooc.org
CHULA MOOC
เว็บไซต์เรียนออนไลน์ของจุฬาฯ ซึ่งเป็นวิชาที่สอนโดยคณะอาจารย์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มีวิชาเรียนน้อยกว่า ThaiMOOC แต่มีความหลากหลายตามแต่ละคณะ โดยเข้าเรียนผ่านระบบ Courseville ที่สามารถเชื่อมต่อด้วย Facebook ได้ ซึ่งการเรียนการสอนจะอยู่ในรูปแบบวิดีโอ และเมื่อเรียนครบหรือทำคะแนนได้ตามที่กำหนด จะได้รับเกียรติบัตรรับรอง
Website: https://mooc.chula.ac.th
SkillLane
เว็บไซต์เรียนออนไลน์ที่เกิดจาก StartUp สายการศึกษา มีทั้งคอร์สฟรีและเสียเงิน โดยเป็นคอร์สที่ เน้นเรียนรู้เพื่อให้ใช้งานในชีวิตการทำงานจริงได้ เช่น การเงินการลงทุน การพัฒนาตัวเอง การใช้โปรแกรมต่างๆ สอนโดยผู้เชี่ยวชาญในสาขานั้นๆ การเรียนการสอนเป็นรูปแบบวิดีโอ มีเอกสารประกอบ มีแบบทดสอบ และการประเมินผลหลังเรียนจบ
Website: https://www.skilllane.com

ดังนั้น หากจะให้สรุปว่า สังคมไทยจะสามารถพัฒนาอยู่บนแนวทางของ Lifelong Learning ได้ไหม ก็ต้องตอบว่ามีโอกาสซ่อนอยู่ โดยคำตอบนี้ต้องขอแบบออกตัวกันไว้เลยว่าเป็นการตอบแบบ “ไม่ได้โลกสวย” เพราะแม้ที่ผ่านมาจะเกิด วิกฤต ความเปลี่ยนแปลง รวมทั้งความผันผวน ทั้งในด้านการเมือง สังคม และเศรษฐกิจ แต่เราได้เห็นความพยายาม ความตั้งใจ ของหลายฝ่าย ที่หันมาร่วมมือกัน ทลายทุกกำแพง ทุกอุปสรรค ที่กั้นไว้ และมุ่งสู่เป้าหมายเดียวกันในการปฏิรูปการศึกษาไทย ให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม อย่างน้อย แสงสว่างปลายอุโมงค์ ก็ได้เกิดขึ้นแล้ว เราเห็นเช่นนั้น
อ้างอิงเพิ่มเติม :
- บทความเรื่อง “ชี้แหล่งเว็บเรียนฟรีไว้พัฒนาตัวเอง” จากเว็บไซต์ SCB
- บทความเรื่อง “ยกระดับ ปรับทักษะคนไทย กลไกพัฒนาชาติ” โดย ดร.สัมพันธ์ ศิลปนาฎ, ดร.อภิชาต ทองอยู่, ดร.ชลจิต วรวังโส วีรกุล, ดร.จิตเกษม พรประพันธ์, กัมพล พรพัฒนไพศาลกุล เผยแพร่ในเว็บไซต์ ธนาคารแห่งประเทศไทย














