หลายคนอาจจะไม่รู้ว่าในปี 2562 ประเทศไทยถือเป็นผู้ส่งออกอาหารอันดับที่ 11 ของโลกเป็นอันดับ 2 ของเอเชียรองจากจีน โดย 10 อันดับแรกผู้ส่งออกอาหารของโลก คือ
- อันดับ 1 สหรัฐอเมริกา มูลค่าการส่งออก 121,596 ล้านเหรียญสหรัฐ
- อันดับ 2 เนเธอแลนด์ มูลค่าการส่งออก 80,954 ล้านเหรียญสหรัฐ
- อันดับ 3 บราซิล มูลค่าการส่งออก 77,908 ล้านเหรียญสหรัฐ
- อันดับ 4 เยอรมนี มูลค่าการส่งออก 69,526 ล้านเหรียญสหรัฐ
- อันดับ 5 จีน มูลค่าการส่งออก 66,515 ล้านเหรียญสหรัฐ
- อันดับ 6 ฝรั่งเศส มูลค่าการส่งออก 62,105 ล้านเหรียญสหรัฐ
- อันดับ 7 สเปน มูลค่าการส่งออก 52,184 ล้านเหรียญสหรัฐ
- อันดับ 8 อิตาลี มูลค่าการส่งออก 44,533 ล้านเหรียญสหรัฐ
- อันดับ 9 แคนาดา มูลค่าการส่งออก 41,527 ล้านเหรียญสหรัฐ
- อันดับ 10 เบลเยี่ยม มูลค่าการส่งออก 38,335 ล้านเหรียญสหรัฐ
- อันดับที่ 11 ไทย มูลค่าการส่งออก 33,100 ล้านเหรียญสหรัฐ

นั่นคือการเปิดความหวังให้รัฐบาลไทยมองว่า การที่เราจะก้าวเข้าไปติดทำเนียบท็อปเทนของผู้ส่งออกอาหารโลกที่มีมูลค่าตลาดรวม 1.3 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ หรือ ประมาณ 40.3 ล้านล้านบาท ไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้ เพราะความห่างระหว่างอันดับ 11 กับอันดับ 10 ก็ไม่ได้มากนัก
ที่สำคัญคือเรามีการพัฒนาอาหารรูปแบบใหม่ที่เรียกว่า “ฟู้ดเทค” ด้วยการจัดตั้งเขตนวัตกรรมระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (อีอีซีไอ) ณ วังจันทร์วัลเลย์ จ.ระยอง นำสินค้าเกษตรมาวิจัยและพัฒนาให้เป็นอาหารรูปแบบใหม่ๆ มีการสร้างเมืองนวัตกรรมอาหาร หรือ ฟู้ดอินโนโพลิส ซึ่งถือว่าเป็นโครงการแฟลกชิป ที่รัฐบาลตั้งใจพัฒนาในประเทศไทยไปสู่ศูนย์กลางนวัตกรรมอาหารของโลก




รวมถึงโครงการ SPACE-F หนุนสตาร์ทอัพฟู้ดเทค หนึ่งในแลนด์มาร์คด้านวัตกรรมอาหารระดับโลก
โครงการ SPACE-F (สเปซ-เอฟ) เป็นความร่วมมือระหว่างรัฐ เอกชน และ สถาบันการศึกษา คือ สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NIA กับ บริษัทผลิตอาหารระดับโลก ได้แก่ บริษัท ไทยยูเนี่ยน กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) บริษัท เบทาโกร จำกัด บริษัท ดีลอยท์ ทู้ช โธมัทสุ ไชยยศ จำกัด และคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เพื่อสร้าง ecosystem ที่ยั่งยืนสำหรับ “สตาร์ทอัพฟู้ดเทค” ในประเทศไทย ด้วยการพัฒนาโปรแกรมขึ้นมา 2 โปรแกรม คือ โปรแกรม Incubator สำหรับสตาร์ทที่อยู่ในระยะบ่มเพาะ และโปรแกรม Accelerator สำหรับสตาร์ทอัพที่อยู่ในระยะเร่งการเติบโต
SPACE-F เปิดตัวขึ้นในปี 2562 พร้อมกับเปิดรับสมัครสตาร์ทอัพทั่วโลก 142 ทีม ซึ่งคณะกรรมการได้คัดเลือกจนเหลือ 23 ทีม ประกอบด้วยประเภท incubator หรือประเภทบ่มเพราะนวัตกรรม จำนวน 12 ทีมและ accelerator หรือประเภทเร่งผลักดันความสำเร็จ จำนวน 11 ทีม โดยยังให้สิทธิสตาร์ทอัพที่ได้รับการคัดเลือกมีกรรมสิทธิในไอเดียและผลิตภัณฑ์ต่างๆ ของตนเองทุกประการ ไม่มีข้อผูกมัดกับผู้สนับสนุนในโครงการแต่อย่างใด และเมื่อโปรแกรมสิ้นสุดลงจะมีโอกาสพบปะกับนักลงทุนที่มีศักยภาพ รวมถึงบริษัทที่สนับสนุนโครงการนี้ กองทุนร่วมลงทุน และองค์กรต่างๆ ที่มีหน่วยงานลงทุนในสตาร์ทอัพ ส่วนสตาร์ทอัพจะสนใจให้ร่วมหุ้นหรือไม่ก็ขึ้นอยู่กับความพอใจ โดยมีวัตถุประสงค์การดำเนินโครงการ 3 ด้าน คือ
1. ต้องการสร้างผู้ประกอบการด้านนวัตกรรมอาหารในประเทศให้เพิ่มมากยิ่งขึ้น
2. ดึงสตาร์ทอัพจากต่างประเทศเข้ามาในโครงการ เพื่อให้ผู้ประกอบการของไทยได้เรียนรู้แนวทางการทำงาน การขอทุน รวมทั้งการประสานงานกับนักลงทุนขนาดใหญ่ เพื่อให้เกิดการต่อยอด
3. เพื่อขับเคลื่อนประเทศไทยเป็นศูนย์กลางด้านการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมด้านอาหารในภูมิภาคเอเชีย หรือ “Food Tech Silicon Valley”
SPACE-F ถือเป็นโปรแกรมการพัฒนาสตาร์ทอัพด้านอาหารในระดับนานาชาติให้เกิดขึ้นเป็นครั้งแรกในประเทศไทย เป็นโครงการบ่มเพาะและเร่งการเติบโตทางธุรกิจเทคโนโลยีอาหารระดับโลกแห่งแรกของประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ สอดคล้องกับบริบทของประเทศไทยในฐานะเป็น “ครัวโลก” ด้วยการนำนวัตกรรมมาช่วยยกระดับให้อุตสาหกรรมอาหารเติบโต เป็นตัวเร่งการพัฒนานวัตกรรมอาหารแนวใหม่ๆ เช่น การสร้างโปรตีนจากแมลง การสร้างโปรตีนจากพืช เป็นต้น ตามรสนิยมของผู้บริโภคยุคใหม่ที่ต้องการ “อาหารเป็นยา” โดยเน้นพัฒนาใน 9 เทรนด์หลัก ได้แก่
- การพัฒนาอาหารเพื่อสุขภาพ
- การผลิตโปรตีนทางเลือก
- กระบวนการผลิตอาหารอัจฉริยะ
- การพัฒนาบรรจุภัณฑ์แห่งอนาคต
- การคิดค้นส่วนผสมและสูตรอาหารใหม่ ๆ
- การพัฒนาวัสดุชีวภาพและสารเคมี
- เทคโนโลยีการบริหารจัดการร้านอาหาร
- การตรวจสอบควบคุมคุณภาพและความปลอดภัยของอาหาร
- บริการอัจฉริยะด้านอาหาร
โครงการ SPACE-F รุ่น 1 ที่เพิ่งจบไปช่วยพัฒนาสตาร์ทอัพอย่างมาก จากที่มีเพียงแนวคิดในช่วงแรกขณะนี้หลายผลิตภัณฑ์ได้มีการวางขายตามซุปเปอร์มาร์เกตชั้นนำและช่องทางออนไลน์ ได้แก่
- Anrich 3D ระบบ 3D-Printing สำหรับการออกแบบโภชนการอาหารรายบุคคล
- Let’s Plant Meat เนื้อจากพืชที่เหมาะกับอาหารเอเชีย
- Artificial Anything (EIS) เซ็นเซอร์ตรวจสอบคุณภาพในการผลิตเครื่องดื่ม
- Qualifresh เซ็นเซอร์ควบคุมอุณหภูมิการจัดเก็บและขนส่งสินค้าด้านอาหาร
- Advanced Green Farm เทคโนโลยีการเพาะปลูกผำ/ไข่น้ำ พืชตระกูลแหนโปรตีนสูง
- More Meat เนื้อจากพืชที่ส่งตรงถึงร้านอาหารและผู้บริโภค
- Sesamilk นมทางเลือกผลิตจากงา
รวมไปถึงยังมีการทำการตลาดระหว่างธุรกิจกับธุรกิจ (B2B) โดยหลังจบโครงการ NIA ยังมีกลไกที่ช่วยสนับสนุนและต่อยอดสตาร์ทอัพในโครงการอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นด้านเงินทุน การสร้างเครือข่ายจากภาครัฐและเอกชน เช่น สถาบันการเงิน องค์กรด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รวมไปถึงการสนับสนุนช่องทางตลาด การประชาสัมพันธ์ การพัฒนาตลาดผ่านงาน Startup Thailand , Innovation Thailand Expo เป็นต้น

ธีรพงศ์ จันศิริ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ไทยยูเนี่ยน กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) กล่าวถึงความสำเร็จของโครงการว่า “นวัตกรรมและกระบวนการใหม่ๆ รวมถึงความปลอดภัยในการผลิตอาหารจะมีความสำคัญยิ่งขึ้น นับเป็นเวลาที่ผู้ผลิตอาหารรายใหญ่และสตาร์ทอัพรุ่นใหม่ต้องปรับตัวและร่วมมือกัน ไทยยูเนี่ยนมีความภาคภูมิใจที่ได้เป็นหนึ่งในผู้ก่อตั้งสเปซ-เอฟ และขอต้อนรับภาคเอกชนที่ปีนี้ได้เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาประเทศไทยให้เป็น Food Tech Silicon Valley ตลอดจนพัฒนาอุตสาหกรรมอาหารให้ยั่งยืนต่อไป”
ฐาปน สิริวัฒนภักดี กรรมการผู้อำนวยการใหญ่ บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) กล่าวเสริมว่า โครงการสเปซ-เอฟ เป็นศูนย์รวมให้องค์กรต่างๆ ได้เข้ามาแบ่งปันความรู้ ความเชี่ยวชาญ เทคโนโลยี และการสนับสนุนด้านการเงิน ไทยเบฟมีความยินดีเป็นอย่างยิ่งที่ได้เข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งของโครงการสเปซ-เอฟ เพื่อผลักดันให้เกิดความก้าวหน้าในอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม
ศาสตราจารย์ นายแพทย์ บรรจง มไหสวริยะ อธิการบดี มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวในฐานะตัวแทนสถาบันการศึกษาว่า “โครงการนี้จะช่วยสนับสนุนเป้าหมายสูงสุดของประเทศ ในการก้าวขึ้นสู่การเป็น Food Tech Silicon Valley ด้านเทคโนโลยีอาหารแห่งแรกของประเทศไทย ที่มีเครือข่ายระดับโลก และเป็นโครงการสำคัญที่มีส่วนช่วยขับเคลื่อนความสำเร็จสู่ระดับนานาชาติ
“ในฐานะที่ประเทศไทยเป็นแหล่งทรัพยากรทางอาหารที่อุดมสมบูรณ์ จะดีแค่ไหนหากไทยจะสามารถช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของชาวโลกได้ด้วยนวัตกรรมอาหาร การผลักดันให้ประเทศไทยเป็นที่พึ่งของชาวโลกด้านการผลิตอาหารคุณภาพจากนวัตกรรมอาหารจะเป็นประโยชน์ต่อมวลมนุษยชาติ” ศาสตราจารย์ นายแพทย์ บรรจง กล่าว
ปิดท้ายด้วย ดร.พันธุ์อาจ ชัยรัตน์ ผู้อำนวยการสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) ที่กล่าวว่า การสร้างความสามารถทางการแข่งขันของประเทศในโลกอนาคต จำเป็นต้องอาศัยเทคโนโลยีเชิงลึกหรือเทคโนโลยีขั้นสูงที่เรียกว่า “Deep-tech” มากขึ้น อุตสาหกรรมอาหารเป็นหนึ่งในกลุ่มอุตสาหกรรมเป้าหมายที่ NIA มุ่งขับเคลื่อน นอกเหนือจาก เกษตร การแพทย์ เทคโนโลยีอวกาศ และเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ หุ่นยนต์ และไอโอที เราตั้งเป้าผลักดันให้เกิดผู้ประกอบการด้านเทคโนโลยีเชิงลึก 100 รายในภูมิภาค และ SPACE-F เป็นหนึ่งนั้น
“2 ปีที่ผ่านมามีสตาร์ทอัพเข้าร่วมโครงการจำนวน 34 ราย สามารถต่อยอดขอรับการสนับสนุนด้านเงินทุนจาก NIA จำนวน 4 ราย ได้แก่ MoreMeat, Sesamilk, Artificial Anything และ Trash Lucky นอกจากเครื่องมือด้านเงินทุนแล้ว NIA ยังมีเครื่องมือสนับสนุนและสร้างโอกาสการต่อยอดธุรกิจนวัตกรรมของสตาร์ทอัพที่เข้าร่วมโครงการในอีกหลากหลายรูปแบบทั้งองค์ความรู้ เครือข่าย การขยายช่องทางการตลาดทั้งกับคู่ค้าทางธุรกิจและกลุ่มผู้บริโภคโดยตรงและการประชาสัมพันธ์” ดร.พันธุ์อาจ กล่าว
SPACE-F จึงเป็นการประสานพลังของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกับธุรกิจ ที่จะช่วยนำไปสู่ความสำเร็จของอุตสาหกรรมอาหารไทยในระดับโลก ต่อยอดจาก “Kitchen of the World” สู่ “Silicon Valley Food Tech”
กลายเป็นความสำเร็จของ “ครัวโลก” ยุคใหม่!!














