เกมพลิก! ถึงเวลาปั้นอุตสาหกรรมใหม่ ไม่ยอมจำนนต่อกติกาเดิม ใช้ “รถยนต์ไฟฟ้าดัดแปลง” เสริมแกร่งผู้ผลิตชิ้นส่วนไทย (EV Conversion ตอนที่ 4)

เมื่อไม่อาจเปลี่ยนโครงสร้างอุตสาหกรรมยานยนต์ที่มีมายาวนานได้ เมื่่อการแข่งขันภายใต้กรอบกติกาเดิมมีข้อจำกัด และเงื่อนไขที่เป็นปัจจัยภายนอกจำนวนมาก ทางออกคือการสร้างน่านน้ำใหม่ ด้วยการปั้นอุตสาหกรรม “รถยนต์ไฟฟ้าดัดแปลง” (EV Conversion) เปลี่ยนรถเก่าให้เป็นขุมพลังใหม่ เพื่อสร้างความยั่งยืนอย่างแท้จริงให้กับประเทศไทยในอนาคต

ทั้งยังสอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาอุตสาหกรรมยานยนต์ของโลก ที่มุ่งไปสู่การพัฒนาอุตสาหกรรมยานยนต์สมัยใหม่ (Next–Generation Automotive) และยานยนต์ที่ปล่อยมลพิษเป็นศูนย์ (Zero Emission Vehicle: ZEV) ด้วย ขณะเดียวกันก็เป็นการส่งเสริมให้ผู้ประกอบการไทยที่เคยเป็นฐานรากปิรามิด ได้มีบทบาทสำคัญในอุตสาหกรรมใหม่นี้

คุณปริพัตร บูรณสิน
คุณปริพัตร บูรณสิน
คุณปริพัตร บูรณสิน คณะทำงานพัฒนาอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าและบุคลากรในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ท่ีปรึกษาสถาบันยานยนต์ไฟฟ้าและนวัตกรรม (Institue for Electric Vehicle Innovation) และที่ปรึกษาคณะอนุกรรมมาธิการยานยนต์ไฟฟ้า สภาผู้แทนราษฎร ชี้ว่าแนวทางในการแก้ไขปัญหา และนำพาให้ประเทศไทยหลุดพ้นจากกับดักความสำเร็จแบบเดิมๆ ที่ต้องพึ่งพาแต่ต่างชาติเป็นส่วนใหญ่ โดยแทบจะไม่มีบทบาทในการคุมเกมเลย ก็คือ ต้องคิดและทำเหมือนกับประเทศจีน
“เราต้องคิดว่าจะ End game หรือจะออกจากอุตสาหกรรมยานยนต์เดิมอย่างไร และจะ Entry strategy หรือหายุทธศาสตร์ว่าเราจะเข้าไปในอุตสาหกรรม EV อย่างไร แต่การที่เราจะออกมาได้นั้น เราจะต้องมียุทธศาสตร์การเปลี่ยนผ่านให้ได้เสียก่อน หาพื้นที่ที่เราสามารถควบคุมได้”
“เราพูดกันบ่อยครั้งว่าทำไมประเทศไทยรถเก่าเยอะ เมื่อเทียบกับอีกหลายประเทศ มีอะไรเป็นเกณฑ์หรือข้อกำหนด คำตอบคือรถป้่ายแดงออกจากศูนย์นับเป็นรถเก่าทันที และบ้านเราไม่มีกฎหมายกำหนดอายุการใช้งานรถ มีเพียงกฎหมายกำหนดสภาพรถที่นำมาใช้งานเท่านั้น หากตรวจสภาพผ่าน จะใช้มากี่ปีก็ไม่มีนัยยะแต่อย่างใด จากข้อมูลนี้เราเลยปิ๊งไอเดียว่า นี่เป็นโอกาสมหาศาลที่จะทำให้ประเทศไทยแจ้งเกิดอุตสาหกรรมใหม่ได้”
EV รถยนต์ไฟฟ้าดัดแปลง
Bangkok International Motor Show 2018 MINE Mobility Thai Electricity car or EV car brand opening at car expo in Bangkok Thailand March 29 ,2018 Bangkok Thailand.
“เมื่อศึกษาและวิจัยต่อพบว่า โดยเฉลี่ยแล้วคนไทยใช้รถคันละ 20 ปี ต่อครัวเรือน และหากเป็นการใช้งานเชิงพาณิชย์จะนานถึง 25 ปี ซึ่งหลายคนอาจจะมองว่าเป็นปัญหา เป็นภาระ แต่เรากลับมองว่ามันเป็นดีมานด์ โดยจากตัวเลขของกรมการขนส่งทางบกที่ระบุว่าประเทศไทยมีรถจดทะเบียน 41 ล้านคัน แบ่งเป็น รถยนต์ 20 ล้านคัน และรถจักรยานยนต์ 21 ล้านคัน นั่นหมายความว่าเรามีรถเก่าเยอะ ทำให้มีการซื้อชิ้นส่วนหรืออะไหล่มาทดแทนเยอะ เพราะต้องบำรุงรักษาอย่างต่อเนื่อง ต้องเปลี่ยนตลอด เพื่อให้ตรวจสภาพรถผ่าน แสดงว่าเรามีดีมานด์ในอุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วนยานยนต์เยอะ เป็นดีมานด์ที่ทยอยเปลี่ยน ตลอดระยะเวลา 20-25 ปี”
“ถ้าเราคิดแค่ชั้นเดียว เหมือนค่ายผู้ประกอบการรถยนต์ ก็ควรจะต้องเปลี่ยนกฎหมายเพื่อกำจัดรถเก่าให้หมดไป เพราะเขาอยากขายรถใหม่อยู่เรื่อยๆ แต่เรามองกลับกัน เพราะเราจะใช้รถเก่ามาดัดแปลงเป็น EV ใช้สิ่งที่มีอยู่แล้วให้เกิดประโยชน์ โดยเฉพาะกับผู้ผลิตชิ้นส่วนไทย ที่จะได้ก้าวเข้าสู่อุตสาหกรรมใหม่ที่ไม่ยึดโยงกับยอดปิรามิดแบบเดิมๆ”
Electric Vehicle Charging Station
Charge Point, Electric Vehicle (EV) Charging Station on July 23, 2020 in Kanchanaburi, Thailand.
เพื่อทำความเข้าใจในพฤติกรรมการใช้รถยนต์ของคนไทยที่กลายมาเป็นโอกาสของอุตสาหกรรม EV Conversion คุณปริพัตรอธิบายว่า “คนไทยส่วนใหญ่จะใช้รถนาน เพราะทุกครั้งที่ซื้อรถยนต์จะเป็นหนี้จากการผ่อนรถ 7 ปี เราไม่อยากให้คนไทยที่ต้องการใช้รถ EV แบกรับภาระหนี้เพิ่มขึ้นจากการซื้อรถ EV ใหม่ เพียงอย่างเดียว โดยไม่มีตัวเลือกอื่น เพราะปัจจุบันภาระหนี้ครัวเรือนก็สูงอยู่แล้ว ดังนั้นการเร่งให้คนไทยซื้อรถใหม่ซึ่งเป็น EV จึงไม่ถูกต้อง ถึงจะกระตุ้นให้เกิดอุตสาหกรรม EV แต่ในเมื่อซัพพลายเราก็ทำเองไม่ได้ ยิ่งกระตุ้นมากเท่าไหร่ จีนยิ่งได้เปรียบ เพราะฉะนั้นการกระตุ้นดีมานด์โดยที่เรายังไม่มีซัพพลายเอง ยิ่งไม่ควรทำ”
EV รถยนต์ไฟฟ้าดัดแปลง
Bangkok, Thailand 3 May 2021: PTT gas station allows public electric taxis to charge for free to help reduce air pollution.
ทางออกของปัญหานี้คือ เปิดเกมใหม่ไปเลย เพราะจากรถยนต์ 20 ล้านคัน มีราว 50% อายุมากกว่า 10 ปี เป็นฐานอายุที่ใหญ่มาก ต่อให้ประสิิทธิภาพด้อยลงไปตามกาลเวลา แต่ต้องปลอดภัยเพราะต้องเปลี่ยนชิ้นส่วนโดยธรรมชาติอยู่แล้ว เนื่องจากยังใช้งานอยู่ ทั้งยังเป็นรถที่พ้นภาระหนี้แล้ว ซึ่งนับว่าเป็นฐานที่ใหญ่มาก แต่โจทย์คือจะเปลี่ยนให้เป็นดีมานด์ EV อย่างไร จะเป็นไปได้ไหม
“เราลองเอารถกระบะมา 1 คัน เพื่อดัดแปลงให้เป็นรถยนต์ไฟฟ้า ปรากฎว่าทำได้ โดยเปลี่ยนอุปกรณ์ไม่เกิน 20 ชิ้น แต่หมดไปเกือบล้านบาท ซึ่ง EV Conversion ไม่ใช่เทคโนโลยีใหม่ มีกฎหมายมาตรฐานรองรับหมดแล้ว แต่อุปสรรคคือราคาแพง เพราะเป็นอุตสาหกรรมขนาดเล็ก รายอื่นในบ้านเราตอนนี้ก็มีการไฟฟ้าฝ่ายผลิตร่วมกับสวทช.ทำโครงการวิจัยพัฒนาชุดประกอบรถไฟฟ้าดัดแปลงโดยใช้รถใหม่ ทำให้ราคาถูกกว่ารถ EV ที่จำหน่ายในท้องตลาด”
“จากการทำหน้าที่เป็นอนุกรรมมาธิการฯ ได้สำรวจผู้ประกอบการ พบว่าหลายรายทำอยู่แล้ว โดยทำแบบ DIY ราคา 6-7 แสนบาท ก็ยังถือว่าแพงอยู่ แต่นั่นหมายความว่าในส่วนของเทคโนโลยีได้รับการรองรับแล้ว ทำได้แล้ว ดัดแปลงได้ทั้งรถใหม่และรถเก่า แต่ขีดจำกัดคือราคาและมาตรฐาน ถ้าเราจะทำ ก็ต้องทำให้เป็นอุตสาหกรรมใหม่ที่ทลายขีดจำกัดที่มีอยู่ให้ได้ และไม่ใช่แค่งานอดิเรก หรือ DIY แต่ต้องเป็นเทคโนโลยีที่ออกแบบเฉพาะ และมีมาตรฐานชัดเจน เป็นการสร้างซัพพลายในประเทศในบริบทที่เราควบคุมได้ พึ่งพาตัวเองได้ เป็นการสร้างดีมานด์ที่ยั่งยืน ไม่สร้างภาระหนี้ให้กับประชาชน ด้วยดีมานด์ที่มีขนาดใหญ่ ทำให้เราไม่ต้องรออนาคต ทั้งยังสร้างอุตสาหกรรมใหม่รองรับได้ด้วย”

คุณปริพัตรให้ข้อมูลสำคัญเพิ่มเติมว่า ต้นทุน 60-70% ของราคารถยนต์ไฟฟ้าที่เป็นรถใหม่ คือ มอเตอร์ แบตเตอรี่ และตัวควบคุมมอเตอร์ (Power Electronics) รถเก่าก็เช่นกัน นี่คือ Barriers to Entr ดังนั้นต้องทำ 3 ส่วนสำคัญนี้ โดยที่เราควบคุมดีมานด์และซัพพลายได้ แต่ต้องทำในระดับอุตสาหกรรมเท่านั้น โดยต้องทำทั้งฝั่งดีมานด์และซัพพลาย
“สำหรับฝั่งดีมานด์ต้องทำให้คนใช้งานมั่นใจ ต้องมีมาตรฐานของ EV Conversion ที่เป็นรูปแบบเดียวกัน ไม่ใช่ต่างคนต่างทำ และทำให้ราคาจับต้องได้ หลายแสนบาท หรือหลักล้านบาทไม่ได้ แต่ถ้าเอารถเก่ามาดัดแปลง เพิ่มอีก 3 แสนบาทหรือถูกกว่านั้น แต่ใช้ได้อีก 10 ปี แถมมีประสิทธิภาพเทีียบเท่ารถใหม่ เพราะเป็นมอเตอร์ใหม่ แบตเตอรี่ใหม่โดยที่ไม่เป็นหนี้อีก 7 ปี ก็สร้างแรงจูงใจได้มาก”
“นอกจากนี้ จะต้องมีขนาดตลาดที่ใหญ่ ฝั่งซัพพลายต้องมีเทคนิคัลที่ไม่หลากหลายมากนัก ไม่เช่นนั้นจะไม่ทำให้เกิด Economy of Scale เพราะผลิตยาก บำรุงรักษาได้ยาก จากเงื่อนไขที่กล่าวมา ผู้บริหารเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรืออีอีซี ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เราจะดำเนินการโครงการนี้ให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมทั้งซัพพลายเชน ก็เห็นพ้องด้วย”
EV รถยนต์ไฟฟ้าดัดแปลง
A convoy of electric tuk tuk taxis leave famous Buddhist temple Wat Rakhang Khositaram -the Temple of the Bells- on September 6, 2020 in Thai capital Bangkok
“เรามีหลักคิดว่ารถยนต์ 20 ล้านคัน หากดัดแปลงหรือเปลี่ยนมาเป็น EV แค่ 10% ก็ 2 ล้านคัน เป็นจำนวนที่มากพอจะสร้างงานระดับอุตสาหกรรมได้ ขณะเดียวกันก็ช่วยยืดอายุผู้ผลิตชิ้นส่วนยานยนต์ รวมถึงสร้่างอุตสาหกรรมใหม่ไปในคราวเดียวกัน เพราะถ้าเป็น EV ใหม่ อาชีพจะหายหมดเลย แต่ด้วยแนวทางนี้ เราจะรักษาไว้ได้มากกว่าครึ่ง นับว่าเป็นการช่วยเหลือผู้ประกอบการรายย่อยได้ดี”
อย่างที่ทราบกันดีว่า ปลายทางของอุตสาหกรรมยานยนต์โลก จะเดินหน้าไปสู่ EV แต่กระบวนการเปลี่ยนผ่านในประเทศไทยไม่อาจเกิดขึ้นได้ฉับพลัน ด้วยบริบทและเงื่อนไขต่างๆ ที่กล่าวมา ทำให้กระบวนการเปลี่ยนผ่านสู่อุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้า จึงจำเป็นต้องอาศัยอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าดัดแปลง (EV Conversion) ในการพัฒนาผู้ประกอบการไทย ให้มีความรู้ ความสามารถ และทักษะที่เชี่ยวชาญในด้านรถยนต์ไฟฟ้า รวมถึงสร้างความมั่นใจให้กับผู้บริโภคในการใช้รถยนต์ไฟฟ้าให้มากขึ้น ดังนั้นอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าดัดแปลง จึงเปรียบเสมือนการเชื่อมต่อและผ่องถ่ายอุตสาหกรรมรถยนต์ในปัจจุบันไปสู่อุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าในอนาคต
อย่างไรก็ตาม EV Conversion ไม่ใช่แค่อุตสาหกรรมที่มาชัดตาทัพเท่านั้น แต่เป็นอุตสาหกรรมที่หมายมั่นปั้นมือว่าจะเป็นน้ำอมฤตบ่อใหม่ที่ช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยได้อย่างจริงจัง เพราะไม่ได้หวังแค่ผลลัพธ์ในพื้นที่อีอีซี หรือในประเทศไทยเท่านั้น แต่ยังหวังไกลถึงตลาดต่างแดนอีกด้วย รายละเอียดจะเป็นอย่างไรนั้น โปรดติดตามใน EV Conversion ตอนที่ 5