เมื่อไม่อาจเปลี่ยนโครงสร้างอุตสาหกรรมยานยนต์ที่มีมายาวนานได้ เมื่่อการแข่งขันภายใต้กรอบกติกาเดิมมีข้อจำกัด และเงื่อนไขที่เป็นปัจจัยภายนอกจำนวนมาก ทางออกคือการสร้างน่านน้ำใหม่ ด้วยการปั้นอุตสาหกรรม “รถยนต์ไฟฟ้าดัดแปลง” (EV Conversion) เปลี่ยนรถเก่าให้เป็นขุมพลังใหม่ เพื่อสร้างความยั่งยืนอย่างแท้จริงให้กับประเทศไทยในอนาคต
ทั้งยังสอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาอุตสาหกรรมยานยนต์ของโลก ที่มุ่งไปสู่การพัฒนาอุตสาหกรรมยานยนต์สมัยใหม่ (Next–Generation Automotive) และยานยนต์ที่ปล่อยมลพิษเป็นศูนย์ (Zero Emission Vehicle: ZEV) ด้วย ขณะเดียวกันก็เป็นการส่งเสริมให้ผู้ประกอบการไทยที่เคยเป็นฐานรากปิรามิด ได้มีบทบาทสำคัญในอุตสาหกรรมใหม่นี้

คุณปริพัตร บูรณสิน คณะทำงานพัฒนาอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าและบุคลากรในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ท่ีปรึกษาสถาบันยานยนต์ไฟฟ้าและนวัตกรรม (Institue for Electric Vehicle Innovation) และที่ปรึกษาคณะอนุกรรมมาธิการยานยนต์ไฟฟ้า สภาผู้แทนราษฎร ชี้ว่าแนวทางในการแก้ไขปัญหา และนำพาให้ประเทศไทยหลุดพ้นจากกับดักความสำเร็จแบบเดิมๆ ที่ต้องพึ่งพาแต่ต่างชาติเป็นส่วนใหญ่ โดยแทบจะไม่มีบทบาทในการคุมเกมเลย ก็คือ ต้องคิดและทำเหมือนกับประเทศจีน
“เราต้องคิดว่าจะ End game หรือจะออกจากอุตสาหกรรมยานยนต์เดิมอย่างไร และจะ Entry strategy หรือหายุทธศาสตร์ว่าเราจะเข้าไปในอุตสาหกรรม EV อย่างไร แต่การที่เราจะออกมาได้นั้น เราจะต้องมียุทธศาสตร์การเปลี่ยนผ่านให้ได้เสียก่อน หาพื้นที่ที่เราสามารถควบคุมได้”
“เราพูดกันบ่อยครั้งว่าทำไมประเทศไทยรถเก่าเยอะ เมื่อเทียบกับอีกหลายประเทศ มีอะไรเป็นเกณฑ์หรือข้อกำหนด คำตอบคือรถป้่ายแดงออกจากศูนย์นับเป็นรถเก่าทันที และบ้านเราไม่มีกฎหมายกำหนดอายุการใช้งานรถ มีเพียงกฎหมายกำหนดสภาพรถที่นำมาใช้งานเท่านั้น หากตรวจสภาพผ่าน จะใช้มากี่ปีก็ไม่มีนัยยะแต่อย่างใด จากข้อมูลนี้เราเลยปิ๊งไอเดียว่า นี่เป็นโอกาสมหาศาลที่จะทำให้ประเทศไทยแจ้งเกิดอุตสาหกรรมใหม่ได้”

“เมื่อศึกษาและวิจัยต่อพบว่า โดยเฉลี่ยแล้วคนไทยใช้รถคันละ 20 ปี ต่อครัวเรือน และหากเป็นการใช้งานเชิงพาณิชย์จะนานถึง 25 ปี ซึ่งหลายคนอาจจะมองว่าเป็นปัญหา เป็นภาระ แต่เรากลับมองว่ามันเป็นดีมานด์ โดยจากตัวเลขของกรมการขนส่งทางบกที่ระบุว่าประเทศไทยมีรถจดทะเบียน 41 ล้านคัน แบ่งเป็น รถยนต์ 20 ล้านคัน และรถจักรยานยนต์ 21 ล้านคัน นั่นหมายความว่าเรามีรถเก่าเยอะ ทำให้มีการซื้อชิ้นส่วนหรืออะไหล่มาทดแทนเยอะ เพราะต้องบำรุงรักษาอย่างต่อเนื่อง ต้องเปลี่ยนตลอด เพื่อให้ตรวจสภาพรถผ่าน แสดงว่าเรามีดีมานด์ในอุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วนยานยนต์เยอะ เป็นดีมานด์ที่ทยอยเปลี่ยน ตลอดระยะเวลา 20-25 ปี”
“ถ้าเราคิดแค่ชั้นเดียว เหมือนค่ายผู้ประกอบการรถยนต์ ก็ควรจะต้องเปลี่ยนกฎหมายเพื่อกำจัดรถเก่าให้หมดไป เพราะเขาอยากขายรถใหม่อยู่เรื่อยๆ แต่เรามองกลับกัน เพราะเราจะใช้รถเก่ามาดัดแปลงเป็น EV ใช้สิ่งที่มีอยู่แล้วให้เกิดประโยชน์ โดยเฉพาะกับผู้ผลิตชิ้นส่วนไทย ที่จะได้ก้าวเข้าสู่อุตสาหกรรมใหม่ที่ไม่ยึดโยงกับยอดปิรามิดแบบเดิมๆ”

เพื่อทำความเข้าใจในพฤติกรรมการใช้รถยนต์ของคนไทยที่กลายมาเป็นโอกาสของอุตสาหกรรม EV Conversion คุณปริพัตรอธิบายว่า “คนไทยส่วนใหญ่จะใช้รถนาน เพราะทุกครั้งที่ซื้อรถยนต์จะเป็นหนี้จากการผ่อนรถ 7 ปี เราไม่อยากให้คนไทยที่ต้องการใช้รถ EV แบกรับภาระหนี้เพิ่มขึ้นจากการซื้อรถ EV ใหม่ เพียงอย่างเดียว โดยไม่มีตัวเลือกอื่น เพราะปัจจุบันภาระหนี้ครัวเรือนก็สูงอยู่แล้ว ดังนั้นการเร่งให้คนไทยซื้อรถใหม่ซึ่งเป็น EV จึงไม่ถูกต้อง ถึงจะกระตุ้นให้เกิดอุตสาหกรรม EV แต่ในเมื่อซัพพลายเราก็ทำเองไม่ได้ ยิ่งกระตุ้นมากเท่าไหร่ จีนยิ่งได้เปรียบ เพราะฉะนั้นการกระตุ้นดีมานด์โดยที่เรายังไม่มีซัพพลายเอง ยิ่งไม่ควรทำ”

ทางออกของปัญหานี้คือ เปิดเกมใหม่ไปเลย เพราะจากรถยนต์ 20 ล้านคัน มีราว 50% อายุมากกว่า 10 ปี เป็นฐานอายุที่ใหญ่มาก ต่อให้ประสิิทธิภาพด้อยลงไปตามกาลเวลา แต่ต้องปลอดภัยเพราะต้องเปลี่ยนชิ้นส่วนโดยธรรมชาติอยู่แล้ว เนื่องจากยังใช้งานอยู่ ทั้งยังเป็นรถที่พ้นภาระหนี้แล้ว ซึ่งนับว่าเป็นฐานที่ใหญ่มาก แต่โจทย์คือจะเปลี่ยนให้เป็นดีมานด์ EV อย่างไร จะเป็นไปได้ไหม
“เราลองเอารถกระบะมา 1 คัน เพื่อดัดแปลงให้เป็นรถยนต์ไฟฟ้า ปรากฎว่าทำได้ โดยเปลี่ยนอุปกรณ์ไม่เกิน 20 ชิ้น แต่หมดไปเกือบล้านบาท ซึ่ง EV Conversion ไม่ใช่เทคโนโลยีใหม่ มีกฎหมายมาตรฐานรองรับหมดแล้ว แต่อุปสรรคคือราคาแพง เพราะเป็นอุตสาหกรรมขนาดเล็ก รายอื่นในบ้านเราตอนนี้ก็มีการไฟฟ้าฝ่ายผลิตร่วมกับสวทช.ทำโครงการวิจัยพัฒนาชุดประกอบรถไฟฟ้าดัดแปลงโดยใช้รถใหม่ ทำให้ราคาถูกกว่ารถ EV ที่จำหน่ายในท้องตลาด”
“จากการทำหน้าที่เป็นอนุกรรมมาธิการฯ ได้สำรวจผู้ประกอบการ พบว่าหลายรายทำอยู่แล้ว โดยทำแบบ DIY ราคา 6-7 แสนบาท ก็ยังถือว่าแพงอยู่ แต่นั่นหมายความว่าในส่วนของเทคโนโลยีได้รับการรองรับแล้ว ทำได้แล้ว ดัดแปลงได้ทั้งรถใหม่และรถเก่า แต่ขีดจำกัดคือราคาและมาตรฐาน ถ้าเราจะทำ ก็ต้องทำให้เป็นอุตสาหกรรมใหม่ที่ทลายขีดจำกัดที่มีอยู่ให้ได้ และไม่ใช่แค่งานอดิเรก หรือ DIY แต่ต้องเป็นเทคโนโลยีที่ออกแบบเฉพาะ และมีมาตรฐานชัดเจน เป็นการสร้างซัพพลายในประเทศในบริบทที่เราควบคุมได้ พึ่งพาตัวเองได้ เป็นการสร้างดีมานด์ที่ยั่งยืน ไม่สร้างภาระหนี้ให้กับประชาชน ด้วยดีมานด์ที่มีขนาดใหญ่ ทำให้เราไม่ต้องรออนาคต ทั้งยังสร้างอุตสาหกรรมใหม่รองรับได้ด้วย”

คุณปริพัตรให้ข้อมูลสำคัญเพิ่มเติมว่า ต้นทุน 60-70% ของราคารถยนต์ไฟฟ้าที่เป็นรถใหม่ คือ มอเตอร์ แบตเตอรี่ และตัวควบคุมมอเตอร์ (Power Electronics) รถเก่าก็เช่นกัน นี่คือ Barriers to Entr ดังนั้นต้องทำ 3 ส่วนสำคัญนี้ โดยที่เราควบคุมดีมานด์และซัพพลายได้ แต่ต้องทำในระดับอุตสาหกรรมเท่านั้น โดยต้องทำทั้งฝั่งดีมานด์และซัพพลาย
“สำหรับฝั่งดีมานด์ต้องทำให้คนใช้งานมั่นใจ ต้องมีมาตรฐานของ EV Conversion ที่เป็นรูปแบบเดียวกัน ไม่ใช่ต่างคนต่างทำ และทำให้ราคาจับต้องได้ หลายแสนบาท หรือหลักล้านบาทไม่ได้ แต่ถ้าเอารถเก่ามาดัดแปลง เพิ่มอีก 3 แสนบาทหรือถูกกว่านั้น แต่ใช้ได้อีก 10 ปี แถมมีประสิทธิภาพเทีียบเท่ารถใหม่ เพราะเป็นมอเตอร์ใหม่ แบตเตอรี่ใหม่โดยที่ไม่เป็นหนี้อีก 7 ปี ก็สร้างแรงจูงใจได้มาก”
“นอกจากนี้ จะต้องมีขนาดตลาดที่ใหญ่ ฝั่งซัพพลายต้องมีเทคนิคัลที่ไม่หลากหลายมากนัก ไม่เช่นนั้นจะไม่ทำให้เกิด Economy of Scale เพราะผลิตยาก บำรุงรักษาได้ยาก จากเงื่อนไขที่กล่าวมา ผู้บริหารเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรืออีอีซี ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เราจะดำเนินการโครงการนี้ให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมทั้งซัพพลายเชน ก็เห็นพ้องด้วย”











