จากข้อมูลของ ดร.กิติพงค์ พร้อมวงค์ ผู้อำนวยการ สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) สะท้อนให้เห็นค่าใช้จ่ายในการลงทุนด้านการวิจัยและพัฒนาของประเทศไทยเทียบกับต่างประเทศ ระหว่างปี 2553 – 2562 พบว่า ประเทศไทยอยู่ในกลุ่มที่มีการลงทุนวิจัยและพัฒนาต่อจีดีพีสูงในกลุ่มประเทศอาเซียน
โดยผลสำรวจข้อมูลการวิจัยและพัฒนาและกิจกรรมนวัตกรรม ประจำปี 2562 ประเทศไทยมีการลงทุนด้านการวิจัยและพัฒนา (R&D) จํานวนทั้งสิ้น 193,072 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 1.14 ของจีดีพี
กระนั้นก็ตาม การลงทุนด้าน R&D ของไทยเมื่อเทียบกับประเทศในภูมิภาคเอเชียยังค่อนข้างห่างกัน เช่น เกาหลี ไต้หวัน หรือ จีน ที่มีมีการลงทุนกว่า 2.14% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศหรือจีดีพี ซึ่งเมื่อคิดเป็นเม็ดเงินแล้วงบการวิจัยและพัฒนาของประเทศเหล่านี้ยิ่งสูงมาก เนื่องจากเป็นประเทศที่มีขนาดจีดีพีใหญ่กว่าของไทย
นอกจากนี้ เมื่อมองเข้าไปในงบ R&D จำนวน 193,072 ล้านบาท พบว่าเป็นงบการลงทุนของภาคเอกชน 149,244 ล้านบาท และเป็นการลงทุนจากภาครัฐ 43,828 ล้านบาท หรือคิดเป็นสัดส่วนโดยประมาณร้อยละ 77-23 จะเห็นได้ว่าการลงทุนของภาคเอกชนเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยยะสำคัญ ในขณะที่สัดส่วนของภาครัฐยังนับว่าน้อยอยู่

การวิจัยและพัฒนาทั้งของภาครัฐและเอกชนไทยส่วนใหญ่จะเน้นไปใน 3 อุตสาหกรรมหลัก ประกอบด้วย
1. อุตสาหกรรมอาหาร ซึ่งถือเป็นอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ในประเทศไทย มีค่าใช้จ่ายด้านการวิจัยและพัฒนาสูงที่สุด อยู่ที่ 32,321 ล้านบาท
2. อุตสาหกรรมปิโตรเลียม มีค่าใช้จ่ายด้านการวิจัยและพัฒนาอยู่ที่ 11,958 ล้านบาท
3. บริการด้านการเงินและประกันภัย มีค่าใช้จ่ายด้านการวิจัยและพัฒนาอยู่ที่ 11,579 ล้านบาท
โดยอุตสาหกรรมในกลุ่มการเงินและประกันภัยนี้มีการลงทุนมากในระยะหลัง เนื่องจากการเข้ามาของเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับการเงินหรือฟินเทค (FinTech) ทำให้ทุกบริษัทหันมาให้ความสำคัญกับการลงทุนเรื่องเทคโนโลยี Digital Banking Platform และการทำโมเดลธุรกิจใหม่ๆ

ขณะที่จํานวนบุคลากรด้านการวิจัยและพัฒนา ประจำปี 2562 พบว่ามีจำนวนทั้งสิ้น 166,788 คน หรือคิดเป็น 25 คน ต่อประชากร 10,000 คน รัฐบาลตั้งเป้าหมายว่าในปี 2570 จะเพิ่มจำนวนให้ได้เป็น 40 คน ต่อประชากร 10,000 คน
ในส่วนของการคาดการณ์การลงทุนด้านการวิจัยและพัฒนาของประเทศปี 2563 – 2570 จากเดิมตั้งเป้าหมายเพิ่มการลงทุนด้านการวิจัยและพัฒนาไว้ที่ 2% ของจีดีพี ในปี 2570 แต่เมื่อมีการแพร่ระบาดของโรคไวรัสโควิด-19 ส่งผลกระทบต่อปัจจัยทางเศรษฐกิจ ธุรกิจ รวมถึงงบประมาณของภาครัฐที่มีการปรับลดลง ตัวเลขการลงทุนในปี 2570 คาดว่าจะตกลงมาอยู่ที่ 1.46% ของจีดีพี ทำให้ สอวช. ต้องมองหาแนวทางว่าจะรับมือในส่วนนี้อย่างไร เบื้องต้นคาดว่าต้องเข้าไปกระตุ้นภาคเอกชน ด้วยการสร้างแรงจูงใจส่งเสริมให้มีการลงทุนด้านนี้เพิ่มมากขึ้น เพื่อให้ได้ 2% ตามเป้าหมาย

ดร.กิติพงค์ ได้นำเสนอข้อมูลเหล่านี้ต่อ ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ในประชุมคณะกรรมการอํานวยการ สอวช. ครั้งที่ 3/2564 พร้อมนำเสนอแนวทางการผลักดันเพื่อรักษาเป้าหมายการลงทุนด้านการวิจัยและพัฒนา ตามเป้าหมาย 2% เช่น การสร้างให้เกิดระบบนิเวศนวัตกรรมสำหรับบริษัทฐานนวัตกรรม หรือ IDE (Innovation Driven Enterprise) โดยสนับสนุนทั้งด้านการเงิน ผ่าน Innovation Fund จัดตั้งกองทุนร่วมระหว่างภาครัฐและเอกชนเพื่อสนับสนุนนวัตกรรมของ SMEs การจัดสรรทุนในลักษณะเอกชนร่วมทุน อาทิ หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.) และสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ สนับสนุนทุนวิจัยและนวัตกรรมที่มีการร่วมลงทุนกับผู้ประกอบการ สนับสนุนด้านการตลาดผ่านบัญชีนวัตกรรมไทย ซึ่งเป็นกลไกส่งเสริมการลงทุนด้านนวัตกรรมผ่านการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ สนับสนุนเครือข่ายธุรกิจนวัตกรรม (Innovation Club) โดยการร่วมมือกันของผู้นำจากภาคเอกชน ภาครัฐและมหาวิทยาลัย เพื่อสนับสนุนให้สตาร์ทอัพที่มีนวัตกรรมสามารถขยายกิจการและก้าวไปสู่ธุรกิจระดับโลกได้

นอกจากนี้ยังมีการแก้ไขกฎหมาย กฎ ระเบียบ เพื่ออำนวยความสะดวกในการประกอบธุรกิจนวัตกรรม (Ease of Doing Innovation Business) ให้เกิดกับภาคเอกชน อาทิ ร่าง พ.ร.บ. ส่งเสริมการใช้ประโยชน์ผลงานวิจัยและนวัตกรรม การเสนอแก้ไขประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เพื่อส่งเสริมให้สตาร์ทอัพสามารถทำงานได้ ลงทุนได้ เช่น หุ้นกู้แปลงสภาพ (Convertible Debt) การทยอยให้หุ้น (Vesting) สิทธิซื้อหุ้นของพนักงาน (Employee Stock Option Plan) และหุ้นบุริมสิทธิ (Preferred Shares) เป็นต้น
ส่วนหน่วยงานอื่นๆ ที่มีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนงานวิจัยและพัฒนา เช่น มาตรการยกเว้นภาษีนิติบุคคลเพื่อการวิจัยและนวัตกรรม 200% โดย สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) การสนับสนุน SMEs ปรับเปลี่ยนธุรกิจสู่ Digital โดย สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล (DEPA) การส่งเสริมเรื่องการยกระดับทักษะบุคลากร โดยให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีจาก BOI หรือ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน และ กรมสรรพากร เป็นต้น

หลังได้รับรายงานดังกล่าว รมว.อว.ได้ให้ข้อเสนอแนะเพิ่มเติมเกี่ยวกับดำเนินงานว่า การพัฒนาเศรษฐกิจไทยในระดับพื้นที่ ควรให้ความสำคัญกับพื้นที่ชายแดนด้วย โดยเฉพาะในฝั่งเมียนมาร์ ลาว กัมพูชา ที่มีนักท่องเที่ยวข้ามพรมแดนมาท่องเที่ยวในประเทศจำนวนมาก และไม่เพียงแต่มาซื้อสินค้าเท่านั้น ยังเข้ามารับการรักษาพยาบาลด้วย ดังนั้นหากต้องคิดในเรื่องการพัฒนาระดับพื้นที่ พื้นที่ไหนที่จะเพิ่มมูลค่าให้ประเทศได้ ควรคิดถึงประเทศเพื่อนบ้านด้วย แต่ไม่ใช่การคิดแบบเอารัดเอาเปรียบเขา ให้ทำแบบช่วยเขาด้วย เพื่อให้ได้ประโยชน์ร่วมกัน ก็จะมีส่วนช่วยดึงสัดส่วนจีดีพีของเราขึ้นมาได้ พร้อมกันนี้ยังได้ให้แนวคิดการการทำงานกับ สอวช. ที่ต้องคิดแบบก้าวกระโดดเพื่อทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่

“สอวช. ต้องเชื่อมั่น และเปลี่ยนกรอบความคิด (Mindset) ของคนไทยให้เชื่อมั่นว่าประเทศไทยเป็นชาติแห่งเทคโนโลยีด้านวิทยาศาสตร์ วิทยาการไฮเทค และ มีเดียมเทค ต้องพยายามคิดว่าอะไรที่จะทำแบบบายพาส (Bypass) เป็นทางลัดได้ก็ให้เสนอมา ให้ทำมากขึ้น หากเราเดินตามคนอื่นอาจจะต้องห่างเป็นหมื่นก้าว แต่ถ้าใช้บายพาสอาจจะแค่ห้าพันก้าว เราไม่จำเป็นต้องตามคนอื่นทันทุกเรื่อง แต่มีบางเรื่องที่เราคิดว่าจะบายพาสได้ ให้ไปทุ่มเทตรงนั้น อย่าทำอะไรเท่ากันหมด ต้องมีหนัก มีแรงในบางเรื่องที่จะบายพาส ส่วนต่อมาคือ ต้องกล้ากระโดดหรือก้าวกระโดดใหญ่ๆ (Take a giant step) อย่าคิดแต่ก้าวสั้นๆ แบบปลอดภัยหรือไม่เสี่ยงเท่านั้น แต่ให้ก้าวกระโดดใหญ่ๆ ไปเลย ถึงจะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่” ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก กล่าว
ถ้า รมว.อว. ไฟเขียวขนาดนี้ อาร์แอนด์ดีไทยไปโลดแน่
ข้อมูล : สอวช.










