หาคำตอบ ภูมิคุ้มกันหมู่ ของคนไทย เกิดได้ด้วยการฉีดวัคซีน ‘แอสตร้าเซนเนก้า & ซิโนแวค’ จริงหรือ?

ยังคงเป็นประเด็นที่หลายคนสงสัย ทั้งในเรื่องของผลข้างเคียงจากการฉีดวัคซีนโควิด-19 ‘แอสตร้าเซนเนก้า & ซิโนแวค’ จนถึงผลในการช่วยสร้างภูมิคุ้มกันจากการติดเชื้อโควิด-19 ในทุกมิติ ด้วยเหตุนี้หน่วยงานการแพทย์และสถาบันการแพทย์ต่างๆ จึงพยายามที่จะสื่อสารถึงผลการศึกษาเรื่อง ภูมิคุ้มกันโควิด ของคนไทย ที่เกิดขึ้นได้จริงด้วยการฉีดวัคซีน ‘แอสตร้าเซนเนก้า & ซิโนแวค’ ที่ทุกฝ่ายกำลังพยายามฉีดวัคซีนแบบปูพรมเพื่อสร้าง ภูมิคุ้มกันหมู่ ให้เกิดขึ้นให้ได้ในประเทศไทย

โดยการจะศึกษาถึงประสิทธิภาพ ของ ‘วัคซีนโควิด-19’ จำเป็นต้องศึกษาเป็นรายประเทศไป เพราะการทดลองในหลายประเทศและหลายช่วงเวลา อาจไม่ได้บ่งชี้ถึงประสิทธิภาพจริงของวัคซีนโควิด-19 เมื่อนำไปใช้ในประเทศอื่น เพราะมีบริบทในการฉีดวัคซีน โดยเฉพาะระยะเวลาของการฉีดวัคซีนเข็มที่ 1 และเข็มที่ 2 ที่ต่างกันด้วย

ดังนั้น เพื่อหาบทสรุปที่จะมาตอบคำถามว่า ภูมิคุ้มกันหมู่ ของคนไทย เกิดได้ด้วยการฉีดวัคซีน ‘แอสตร้าเซนเนก้า & ซิโนแวค’ จริงหรือไม่ เราขอรวบรวมข้อมูลที่เชื่อถือได้จาก กรมควบคุมโรค และ ศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก คณะเพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาไขข้อสงสัย กัน

ระยะเวลาฉีดวัคซีนโควิด ระหว่าง เข็ม 1-2 ทั้ง ‘แอสตร้าเซนเนก้า & ซิโนแวค’ มีผลต่อการสร้างภูมิคุ้มกัน

ข้อมูลจากแนวทางเวชปฏิบัติจาก กรมควบคุมโรค อธิบายถึง ประสิทธิภาพการป้องกันในหลากหลายด้านของทั้งวัคซีน ‘แอสตร้าเซนเนก้า & ซิโนแวค’ ไว้ พร้อมย้ำว่า การจะเกิดประสิทธิภาพในการสร้าง ภูมิคุ้มกันหมู่ ได้จริงนั้น จะต้องมาพร้อมกับระยะเวลาที่เหมาะสมในการฉีด วัคซีนเข็มที่ 1 และ เข็มที่ 2 ด้วย

info vaccine thai2

โดย  วัคซีน ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ ชนิดไวรัลแว็กเตอร์ มีประสิทธิภาพป้องกันการติดเชื้อทุกแบบ 54.1% ป้องกันโรคแบบมีอาการ 70.4% ป้องกันโรครุนแรงเสียชีวิต 100%
ประสิทธิภาพจะเกิดได้ตั้งแต่การฉีดเข็มแรก ปัจจุบัน แนะนำให้ฉีดในกลุ่มอายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป โดยฉีดเข้ากล้ามเนื้อ 2 ครั้ง แต่เดิมให้ห่างกัน 4-12 สัปดาห์
แต่จากการศึกษาพบว่า วัคซีนจะมีประสิทธิภาพมากขึ้นในกลุ่มที่ฉีดวัคซีนห่างกันเกิน 8 สัปดาห์ขึ้นไป ทางองค์การอนามัยโลก (WHO) จึงแนะนำให้ฉีดห่างกัน 8-12 สัปดาห์เพื่อให้ได้ประสิทธิภาพสูงสุด โดยคณะอนุกรรมการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค ของไทยกำหนดให้ฉีด 2 เข็มห่างกัน 10-12 สัปดาห์
ส่วน วัคซีน ‘ซิโนแวค’ เป็นวัคซีนชนิดเชื้อตาย ในปัจจุบันแนะนำให้ฉีดในกลุ่มอายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป ประสิทธิภาพป้องกันโรคที่มีอาการตั้งแต่น้อยมาก 50.4% ป้องกันโรคแบบมีอาการ 65.3% – 91.2% และป้องกันโรครุนแรงเสียชีวิต 100%
ทว่า สิ่งที่น่าสนใจจากการศึกษา ความเหมาะสมของการฉีดวัคซีนซิโนแวค คือ การศึกษาในระยะที่ 2 พบว่า หากเว้นช่วงเข็มที่ 1 และ 2 ห่างกัน 28 วัน จะกระตุ้นภูมิคุ้มกันได้สูงกว่า 14 วัน ทั้งนี้ ในประเทศไทย คณะอนุกรรมการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค กำหนดให้ 2 เข็มห่างกัน 2-4 สัปดาห์ โดยในพื้นที่ที่มีการระบาดรุนแรงแนะนำ ให้ฉีดห่างกัน 2 สัปดาห์

info vaccine thai1

สำหรับข้อมูลทางสถิติ ที่ยืนยันถึงผลการศึกษาภูมิคุ้มกันโควิด-19 ในคนไทย ตั้งแต่มีการฉีดวัคซีนโควิด-19 ทั้ง ‘แอสตร้าเซนเนก้า & ซิโนแวค’ นั้น ศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก คณะเพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย รายงานว่า
“จากข้อมูล เดือน พ.ค. 64 ที่ผ่านมา ทาง ศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ระบุว่าจากการเก็บตัวอย่าง ‘ผู้ที่หายป่วยจากโควิด’ 263 ราย ในระยะเวลา 4-8 สัปดาห์ หลังติดเชื้อตามธรรมชาติ พบภูมิคุ้มกันหรือแอนติบอดี 243 ราย สร้างแอนติบอดีตามธรรมชาติหลังรักษาหาย คิดเป็น 92.40%
ส่วนผู้ที่ฉีดวัคซีนทั้ง ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ พบว่า 4 สัปดาห์ หลังฉีดวัคซีน ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ เข็มที่ 1 สามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันได้ 71 ใน 73 ราย หรือกว่า 97.26%
ขณะที่ ผู้ที่ฉีดวัคซีน ‘ซิโนแวค’ 4 สัปดาห์ หลังฉีดเข็มที่ 2 สามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกัน 196 ใน 197 ราย หรือกว่า 99.49%
ดังนั้น โดยสรุป คือ กลุ่มประชากรที่ฉีดวัคซีนทั้ง ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ และ ‘ซิโนแวค’ มีภูมิคุ้มกันเพิ่มขึ้นมากกว่าผู้ติดเชื้อและเกิดภูมิคุ้มกันตามธรรมชาติ

ผู้ที่ฉีดวัคซีนโควิด-19 ครบ 2 เข็ม มีภูมิขึ้นมากกว่า ผู้ติดเชื้อโควิด ‘ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ’ ยืนยัน

ด้าน ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ หัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ให้ข้อมูลเรื่อง ภูมิคุ้มกันวิดที่เกิดจากการฉีดวัคซีนไว้ใน Facebook : นพ.ยง ภู่วรวรรณ ว่า

“จากการศึกษาภูมิต้านทานที่เกิดจากการฉีดวัคซีนในประเทศไทย เมื่อฉีดวัคซีน ‘ซิโนแวค’ ครบ 2 เข็มแล้ว เป็นระยะเวลา 1 เดือน กับการตรวจภูมิต้านทานหลังฉีดวัคซีน ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ 1 เข็ม เป็นเวลา 1 เดือน เปรียบเทียบกับการตรวจภูมิต้านทานในผู้ที่หายจากการติดเชื้อโรค ‘โควิด-19’ ในช่วงระยะเวลา 4 ถึง 8 สัปดาห์หลังจากที่มีการติดเชื้อ”

“ผลปรากฎว่าระดับภูมิต้านทานของวัคซีน ‘ซิโนแวค’ เมื่อฉีดครบแล้ว 2 ครั้ง มีค่าระดับภูมิต้านทานเฉลี่ย 85.9 unit/ml ส่วนภูมิต้านทานหลังฉีด ‘แอสตร้าเซนเนก้า’ เพียงเข็มเดียวมีค่าเฉลี่ย 47.5 unit/ml เมื่อเทียบกับ ‘ภูมิต้านทานหลังติดเชื้อ’ 60.9 unit/ml และยังแสดงให้เห็นว่า ผู้ที่ฉีดวัคซีนส่วนใหญ่จะตรวจพบภูมิต้านทานได้ 98-99% ในขณะที่ผู้ติดเชื้อตรวจพบภูมิต้านทานได้ 92.4%”
“สำหรับในประเด็นเรื่องประสิทธิภาพในการป้องกันโรค แม้จะยังระบุไม่ได้ว่าป้องกันโรคได้มากน้อยแค่ไหน แต่ที่รู้แน่ คือ ถ้าเรามีภูมิต้านทานก็จะสามารถลดความรุนแรงของโรคได้”
“ระดับภูมิต้านทานที่เกิดขึ้นนี้ แสดงให้เห็นแล้วว่าวัคซีนทั้งสองชนิดที่ฉีดในประเทศไทย มีส่วนกระตุ้นให้เกิด ภูมิคุ้มกันหมู่ และช่วยสร้างภูมิต้านทานได้ดีในประชากรไทย ทั้งวัคซีนซิโนแวคและแอสตร้าเซนเนก้า”
“ส่วนระดับภูมิต้านทานจะอยู่ไปได้นานแค่ไหน ต้องติดตามระยะยาว ยิ่งถ้าภูมิต้านทานลดลงมาก ก็อาจจะต้องกระตุ้นด้วยวัคซีนให้ภูมิคุ้มกันเกิดขึ้นได้อยู่ตลอดเวลา เพราะโรค ‘โควิด-19’ มีระยะฟักตัวสั้นจึงต้องอาศัยภูมิต้านทานที่สูงอยู่ตลอดการป้องกันการติดเชื้อ”

ทำความเข้าใจ ระยะห่างระหว่างการฉีดวัคซีนแอสตร้าเซนเนก้า เข็ม 1-2 ที่ต้องปรับใหม่

ตามรายงานข่าวล่าสุดในวันนี้ ได้มีการเสนอจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญให้ปรับระยะเวลาที่เหมาะสมสำหรับการฉีดวัคซีน แอสตร้าเซนเนก้า เข็ม 1-2 โดยให้ วัคซีนเข็มที่ 2 ฉีดห่างจากฉีดวัคซีนเข็มแรกไปแล้ว จากเดิม 10 สัปดาห์เป็น 16 สัปดาห์ จึงจะช่วยสร้างภูมิคุ้มกันโรคโควิด-19 ได้ดีที่สุด ซึ่ง ศ.นพ.ยง ได้อธิบายเรื่องนี้ไว้เพิ่มเติม ดังนี้
“หลายคนมีข้อสงสัยในการกำหนดระยะห่างของการให้วัคซีน AZ ทำไมประเทศไทยขณะนี้จึงกำหนดระยะห่างจากเดิม 10 สัปดาห์เป็น 16 สัปดาห์ จากการศึกษาในการวิจัยทางคลินิกเดิมระยะห่างการให้วัคซีน AZ อยู่ที่ 4 สัปดาห์ เมื่อทำการศึกษาระยะที่สามผู้ที่ได้รับวัคซีน 2 ครั้งห่างกันมากกว่า 6 สัปดาห์ถึง12 สัปดาห์ ได้ผลภูมิต้านทานและประสิทธิภาพดีกว่าผู้ที่ได้รับห่างกันน้อยกว่า 6 สัปดาห์”

“นอกจากนั้น ยังมีผลยืนยันจากกการใช้จริงที่ประเทศอังกฤษในช่วงที่มีโรคระบาดมากและวัคซีนไม่เพียงพอ อังกฤษจึงยืดระยะห่างของการให้วัคซีนเข็มที่สองออกไปอีกถึง 16 สัปดาห์เพื่อให้ประชากรส่วนใหญ่ได้รับวัคซีนเข็มแรกให้มากที่สุด ไม่ต้องใช้แรงงานมาพะวงกับการฉีดเข็มที่สองจะได้ปูพรมเข็มแรกได้กว้างที่สุดเพื่อระงับการระบาด”
“อย่างผลการศึกษาในสกอตแลนด์พบว่าการให้  AZ เพียงเข็มเดียวมีประสิทธิภาพถึง 80 เปอร์เซ็นต์ การให้เข็มที่สองจะเพิ่มประสิทธิภาพเป็น 90 กว่าเปอร์เซ็นต์ เห็นว่าเข็มที่สองเพิ่มประสิทธิภาพก็จริง ถ้าเปรียบเทียบกับการปูพรมเข็มแรกให้มากที่สุดแล้ว ค่อยเติมเข็มที่สองน่าจะเป็นประโยชน์มากกว่าในการควบคุมการระบาดของโรค”
“โดยหลักของวัคซีน การทิ้งระยะห่างยิ่งห่างนานก็จะกระตุ้นภูมิต้านทานได้ดีกว่า ระดับภูมิต้านทานหลังเข็มที่สองจะสูงกว่าในการหวังผลให้อยู่นาน การยืดเข็มที่สองออกไปจะมีข้อเสียตรงที่ว่าประสิทธิภาพจะสู้การให้ 2 เข็มไม่ได้  ต้องคำนึงคือถ้ามีเชื้อกลายพันธุ์โดยเฉพาะสายพันธุ์แอฟริกาใต้ (Beta) วัคซีนทั่วไปประสิทธิภาพลดลงอยู่แล้วก็อาจจะป้องกันไม่ได้ แต่สายพันธุ์อังกฤษและอินเดียไม่น่าจะมีผลมาก”

“ดังนั้น ประเทศไทยอยู่ในช่วงการระบาดขาขึ้นจึงมีความจำเป็นที่จะต้องใช้ในการควบคุมโรคให้เร็วที่สุด จำเป็นที่จะต้องให้ AZ วัคซีนปูพรมในแนวกว้างให้มากที่สุดก่อน โดยต้องระดมทรัพยากรทั้งหมดรวมทั้งวัคซีนมาใช้ในการให้วัคซีนเข็มแรกภายใน 16 สัปดาห์ ประชากรส่วนใหญ่ทั้งประเทศก็จะได้วัคซีนอย่างน้อย 1 เข็ม แล้วค่อยไปเติมเข็มที่สอง ภูมิจะสูงขึ้นและอยู่นาน”

“สิ่งสำคัญในระหว่างนี้จะต้องเฝ้าระหว่างสายพันธุ์กลายพันธุ์ โดยเฉพาะสายพันธุ์แอฟริกาใต้ที่อาจจะสร้างปัญหาในระดับที่ภูมิต้านทานยังไม่สูงมากเกิดขึ้นได้ สายพันธุ์อังกฤษและอินเดียไม่น่าจะมีปัญหา”
“การควบคุมการระบาดในประชากรหมู่มากทั้งประเทศไทยในภาวะที่ทรัพยากรที่จำกัด จึงจำเป็นที่จะต้องมีการวางแผนให้เกิดประโยชน์สูงสุดในภาพรวม ดังนั้น การกำหนดระยะห่างไปที่ 16 สัปดาห์ จึงเป็นการที่จะทำให้เกิดประโยชน์สูงสุดสำหรับประเทศไทยในภาพรวม”

ที่มา : รายงาน “แนวทางการให้วัคซีนโควิด-19 ในสถานการณ์การระบาดปี 64 ของประเทศไทย” โดย กรมควบคุมโรค


ประเด็นเรื่องวัคซีนโควิด-19 ยังอยู่ในความสนใจของชาวไทยทุกคน มาทำความเข้าใจทุกมิติของวัคซีนโควิดอย่างถูกต้องไปด้วยกัน

“วัคซีน” เครื่องมือทางภูมิรัฐศาสตร์

ตามกระแส ‘พาสปอร์ตวัคซีน’ ทั่วโลก เครื่องมือสำคัญ ปลดล็อคเศรษฐกิจโลกในศตวรรษที่ 21

‘เจมส์ รัชชานนท์ วิริยกิจโกศล’ คนรุ่นใหม่ผู้สื่อสารเรื่อง ‘วัคซีนโควิด’ ได้เข้าใจง่ายที่สุดแล้วในนาทีนี้

Previous articleสาลิกาคาบข่าว Vol.165
Next articleGoogle Search ชี้ เทรนด์การท่องเที่ยวโลก ที่เปลี่ยนไปเพราะโควิด
mm
เริ่มต้นขีดเขียนในฐานะ สื่อมวลชน กับงานผู้สื่อข่าวประจำกองประชาสัมพันธ์ สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล ในปี 2546 ก่อนไปหาประสบการณ์ชีวิตที่เมลเบิร์น ออสเตรเลียมา 1 ปี และกลับมายึดอาชีพ “นักเขียน” จริงจัง กับการเป็น กองบรรณาธิการนิตยสารชีวจิต 3 ปี หลังจากนั้นคิดว่าน่าจะเปลี่ยนสายไปทำงานในบริษัท PR agancy ได้ 6 เดือน เมื่อรู้ว่าไม่ถูกจริต เลยออกมาเป็นนักเขียนฟรีแลนซ์ประจำกองบรรณาธิการนิตยสารฟีลกู้ดอย่าง Happy+ อยู่ 1 ปี สัมภาษณ์ทั้งดาราและคนบันดาลใจ ก่อนเข้าสู่ระบบงานประจำอีกครั้งกับนิตยสาร MBA กับการเป็นนักเขียนที่รับผิดชอบในเซคชั่นหลักสูตร MBA ของสถาบันการศึกษาทั่วประเทศ สั่งสมประสบการณ์อยู่ 3 ปี ก็ได้เวลา Upskill สู่งาน Online content writer ที่ใช้ความชอบและความหลงใหลในการถ่ายทอดเรื่องราวดีๆ ความรู้ใหม่ๆ ในยุค Education 4.0 อุตสาหกรรมทางการแพทย์ ไลฟ์สไตล์ของคนรุ่นใหม่ และการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์