บทบาทของเทคโนโลยีดิจิทัล กับการช่วยหาวัดที่รับฌาปนกิจศพผู้เสียชีวิตจากโควิด-19

ด้วยสถานการณ์การระบาดของโควิด-19 ในประเทศไทยขณะนี้ ที่มียอดผู้ติดเชื้อเพิ่มสูงขึ้นนับหมื่นรายต่อวัน รวมถึงส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตรายวันสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องทะลุร้อยรายติดต่อกันหลายวัน โดยเฉพาะในพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล ทำให้เมื่อผู้ป่วยเสียชีวิตจากโรคนี้ ญาติและผู้เกี่ยวข้องจำเป็นจะต้องเร่งหาสถานที่เพื่อทำการฌาปนกิจให้ได้ ภายใน 24 ชั่วโมง

แม้ทั่วประเทศจะมีวัดมากถึง 42,655 วัด แต่เนื่องจากดีมานด์ที่พุ่งพรวด และไม่ใช่ทุกวัดที่จะมีเมรุเผาศพหรือรับเผาศพที่เสียชีวิตจากโควิด-19 ทำให้ซัพพลายที่มีอยู่ไม่อาจรองรับได้ดังเช่นสถานการณ์ปกติ การควานหาหรือติดต่อวัดที่จะรับฌาปนกิจศพกลายเป็นเรื่องยากลำบากกว่าเคย การนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ในการช่วยหาวัดที่พร้อมจะรองรับภารกิจนี้ ประเดิมในพื้นที่กรุงเทพฯ และปริมณฑล ซึ่งเป็นพื้นที่สีแดงเข้ม และอยู่ภายใต้มาตรการล็อกดาวน์ในขณะนี้ จึงช่วยอำนวยความสะดวกให้กับบรรดาญาติผู้เสียชีวิตด้วยโรคอุบัติใหม่นี้ได้เป็นอย่างดี

ฌาปนกิจศพผู้ป่วยโรคโควิด-19
จากการที่สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ (พศ.) ได้ออกประกาศรวบรวมรายชื่อวัดในพื้นที่กรุงเทพฯ และปริมณฑล ที่มีความพร้อมฌาปนกิจศพผู้ป่วยโรคโควิด-19 โดยไม่มีค่าใช้จ่ายใดๆ ทั้งสิ้น พร้อมช่องทางติดต่อ อาทิ วัดพิเรนทร์ เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย, วัดไตรรัตนาราม เขตบางเขน, วัดอภัยทายาราม เขตราชเทวี, วัดจันทร์ประดิษฐาราม เขตภาษีเจริญ, วัดกุนนทีรุทธาราม เขตดินแดง, วัดเทพลีลา เขตบางกะปิ, วัดลาดพร้าว เขตลาดพร้าว, วัดบางนางบุญ อำเภอเมืองปทุมธานี, วัดไทรม้าใต้ อำเภอเมืองนนทบุรี, วัดหนองงูเหลือม อำเภอเมืองนครปฐม, วัดแสงธรรมบุราราม อำเภอเมืองสมุทรปราการ และวัดเจษฎาราม อำเภอเมืองสมุทรสาคร เป็นต้น เพื่อเป็นการอำนวยความสะดวกแก่ประชาชน NOSTRA โดยบริษัท โกลบเทค จำกัด ในกลุ่มบริษัทซีดีจี จึงได้นำมาจัดทำรายละเอียดบนแอปฯ แผนที่ดิจิทัล NOSTRA Map ให้ดูง่าย และสามารถตรวจสอบรายละเอียดข้อมูลได้สะดวกและทันท่วงทีตามเวลาที่ทางการกำหนด ผ่านบริการออนไลน์ในช่องทาง Web Application และ Mobile Application ที่ (https://map.nostramap.com/NostraMap/?layer/crematoriumcovid19,feed/th)
NOSTRA
หาฌาปนสถานศพผู้ป่วยโควิด-19 ผ่าน NOSTRA
NOSTRA
เลือกวัดที่ต้องการจะติดต่อเพื่อฌาปนกิจศพผู้ป่วยโควิด-19 ผ่านแผนที่ของ NOSTRA
สำหรับคำแนะนำและแนวทางการเข้าร่วมงานฌาปนกิจศพผู้เสียชีวิตจากโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ ในการป้องกันการแพร่ระบาด กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ได้ออกมาตรการดังนี้
เนื่องจากการติดเสียชีวิตจากการเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ ถือเป็นการตายโดยโรคธรรมชาติ ไม่จำเป็นต้องมีการชันสูตรพลิกศพแต่อย่างใด ซึ่งเป็นไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ทำให้การเสียชีวิตดังกล่าว จะไม่มีการแพร่เชื้อ เนื่องจากเชื้อโรคจะติดต่อกันจากสารคัดหลั่งเท่านั้น การเสียชีวิตจากโรคติดเชื้อไวรัสนี้จึงควรจัดการศพโดยการเผาหรือการฝังศพได้ แต่ห้ามเปิดถุงศพอย่างเด็ดขาด และการจัดงานควรดำเนินการตามมาตรการของรัฐบาลและกระทรวงสาธารณสุขกำหนด เพราะฉะนั้น จึงควรมีการดูแลและจัดการด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม รวมทั้งการดูแลและป้องกันตนเองอย่างเคร่งครัด เพื่อลดการแพร่กระจายของเชื้อโรค

ข้อปฏิบัติในการฌาปนกิจศพสำหรับผู้จัดงาน

  • 1. จัดเตรียมความพร้อมของสถานที่ในการประกอบพิธีฌาปนกิจ เพื่อรับศพมาทำพิธีกรรมทางศาสนา
  • 2. ควรจำกัดจำนวนวันและระยะเวลาการทำพิธีกรรมเท่าที่จำเป็นเท่านั้น
  • 3. มีระบบคัดกรองอุณหภูมิ และเตรียมอุปกรณ์ทำความสะอาดมือให้เพียงพอ
  • 4. ผู้มาเข้าร่วมต้องใส่หน้ากากผ้าหรือหน้ากากอนามัย
  • 5. จัดที่นั่งให้มีระยะห่างกันระหว่างบุคคล 1 – 2 เมตร สำหรับพระสงฆ์และผู้เข้าร่วมงาน
  • 6. สำหรับจุดวางดอกไม้จันทน์ ให้จัดระยะห่างระหว่างผู้มาร่วมงาน เดินขึ้นเมรุ 1-2 เมตร
  • 7. ให้ผู้เข้าร่วมงานหยิบของชำร่วย ได้ด้วยตัวเอง
  • 8. จัดเตรียมอาหารปรุงสุกใหม่โดยจัดเป็นชุดพร้อมนำกลับไปรับประทานที่บ้าน
  • 9. จัดให้มีจุดถวายอาหารสำหรับพระสงฆ์ และจุดวางอาหารสำหรับผู้เข้าร่วมงาน โดยให้หยิบอาหารด้วยตัวเอง

ฌาปนกิจศพผู้ป่วยโรคโควิด-19

ข้อปฏิบัติสำหรับเจ้าหน้าที่เผาศพ

  • 1. หลีกเลี่ยงการเปิดหีบศพ
  • 2. หากจำเป็นต้องเปิดหีบศพ ห้ามเปิดถุงบรรจุศพเพื่อป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรค
  • 3. ห้ามรดน้ำศพเด็ดขาด
  • 4. กรณีเคลื่อนย้ายศพไปยังเตาเผา เจ้าหน้าที่เผาศพต้องสวมถุงมือ หน้ากากอนามัย และเสื้อคลุมกันเปื้อนชนิดใช้ครั้งเดียว (ชุดPPE) ขณะเคลื่อนย้ายและสัมผัสศพทุกครั้ง และหลีกเลี่ยงการเปิดหีบศพระหว่างขนย้ายด้วย

ข้อปฏิบัติในการเผาศพ

  • 1. ให้ใช้เตาเผาศพเท่านั้น และหลีกเลี่ยงการเผากลางแจ้ง
  • 2. ต้องใช้เตาเผาศพปลอดมลพิษแบบ 2 ห้องเผา โดยต้องควบคุมอุณหภูมิในห้องเผาศพ ไม่น้อยกว่า 760 องศาเซลเซียส และอุณหภูมิในห้องควันไม่น้อยกว่า 1,000 องศาเซลเซียส ตลอดระยะเวลาการเผาศพ
  • 3. ในระหว่างการเผาศพ ไม่ควรเปิดประตูเตาเผาศพ และหลีกเลี่ยงการเขี่ยศพหรือพลิกศพ
  • 4. เมื่อเผาศพเสร็จเรียบร้อยแล้ว ถือได้ว่าเชื้อโรคถูกเผาทำลายไปหมดแล้ว ดังนั้นให้ดำเนินการเก็บ กระดูกเพื่อนำไปบำเบ็ญกุศลต่อไป

ข้อปฏิบัติสำหรับพระสงฆ์และผู้มาเข้าร่วมพิธีกรรมทางศาสนา

  • 1. สำหรับพระสงฆ์และผู้มาเข้าร่วมพิธีกรรมทางศาสนา ให้ใส่หน้ากากผ้าหรือหน้ากากอนามัยตลอดเวลา
  • 2. ล้างมือด้วยน้ำและสบู่ให้สะอาด โดยใช้เวลาอย่างน้อย 20 วินาที หรือทำความสะอาดมือด้วยแอลกอฮอล์เจลขณะมือแห้ง โดยเน้นหลังเข้าร่วมพิธีกรรมและหลังสัมผัสสิ่งสกปรก
  • 3. ระหว่างร่วมพิธีกรรมทางศาสนา ไม่ควรจับกลุ่มสนทนา
  • 4. เว้นระยะห่างจากบุคคลอื่น 1 – 2 เมตร
  • 5. ไม่อยู่ใกล้ชิดผู้ที่มีอาการหวัด มีไข้ ไอ จาม มีน้ำมูก
  • 6. ใช้เวลาในการร่วมพิธีกรรมทางศาสนาให้น้อยที่สุด
  • 7. เมื่อกลับถึงบ้านให้ล้างมือด้วยน้ำและสบู่อย่างน้อย 20 วินาที รวมถึงเปลี่ยนเสื้อผ้า อาบน้ำ สระผม แล้วค่อยทำกิจกรรมอื่นๆ
ทัั้งนี้ นอกเหนือจากจะใช้แอปฯ NOSTRA ในการช่วยหาวัดที่รับฌาปนกิจศพผู้ป่วยโควิด-19 ในพื้นที่กรุงเทพฯ และปริมณฑล แล้วยังสามารถติดตามข้อมูลต่างๆ เกี่ยวกับสถานการณ์โควิด-19 ได้ ไม่ว่าจะเป็นการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์จุดฉีดวัคซีนในกรุงเทพฯ และปริมณฑล การแสดงข้อมูลพิกัดห้องปฏิบัติการเครือข่ายตรวจโควิด-19 แผนที่จุดตรวจเชื้อเชิงรุก ด้วยวิธี Rapid Antigen Test (ตรวจหาแอนติเจนโควิด-19 ด้วยชุดทดสอบแบบรวดเร็ว) โดยสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) สถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง (สปคม.) และคณะเทคนิคการแพทย์ ม.มหิดล รวมถึงพิกัดสถานที่กักตัวทางเลือก (ASQ)
Mortuary workers put the body of a victim of the coronavirus disease inside a coffin at funeral home in Charleroi, Belgium, on April 9, 2020
สำหรับในต่างประเทศ หลายประเทศประสบปัญหาการจัดการกับศพผู้เสียชีวิตด้วยโควิด-19 มาก่อนหน้านี้ เนื่องจากยอดผู้เสียชีวิตเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะก่อนที่วัคซีนโควิด-19 จะได้รับการพัฒนา อิตาลีและสเปนขึ้นแท่นประเทศที่มีผู้เสียชีวิตวันเดียวสูงสุดของโลกมาแล้ว ขณะที่รัฐนิวยอร์ก ซึ่งเป็นศูนย์กลางของการระบาดของโควิด-19 ในสหรัฐอเมริกา ก็เคยมีผู้ป่วยมากกว่าประเทศอื่นในโลก (นอกเหนือจากสหรัฐอเมริกาเอง) และมีผู้เสียชีวิตใหม่รายวันสูงถึง 9,385 ราย มาแล้วเช่นกัน
เป็นเหตุให้ สำนักงานหัวหน้าผู้ตรวจสอบทางการแพทย์ของนครนิวยอร์กได้กำหนดนโยบายใหม่ที่ระบุว่าหากศพใดไม่มีญาติแสดงเจตจำนงที่จะรับศพไปจัดการภายใน 14 วันหลังจากเสียชีวิต ศพนั้นจะถูกจัดหมวดหมู่และฝังในหลุมศพขนาดใหญ่บนเกาะบรองซ์ ขณะที่ในเดือนมีนาคมที่ผ่านมา เมือง Qom ประเทศอิหร่าน ได้ขยายหลุมฝังศพสำหรับผู้ที่เสียชีวิตจากโรคนี้ จนมีขนาดใหญ่โตมโหฬาร กระทั่งสามารถมองเห็นได้จากอวกาศ
เผาศพเหยื่อโควิด-19 ที่อินเดีย
New Delhi, India, April 30, 2021: Mass cremation COVID 19 death. A relative wear PPE kit seen during the mass cremation of those who died from the coronavirus disease COVID-19 at a crematorium.
ส่วนอินเดีย ที่เดลีได้เผาศพเหยื่อโควิด-19 จำนวนมาก จนทางการได้รับคำขอให้เริ่มตัดต้นไม้ในสวนสาธารณะของเมืองเพื่อนำมาใช้เป็นฟืนในการเผาศพ เนื่องจากจำนวนผู้ป่วยเพิ่มสูงเป็นประวัติการณ์ และจำนวนผู้เสียชีวิตที่เพิ่มขึ้นเป็นเงาตามตัว กำลังทำให้ระบบสาธารณสุขของอินเดียพังทลาย
นอกสุสานในเมืองต่างๆ เช่น เดลี ที่เมื่อเดือนเมษายนที่ผ่านมา มีผู้ป่วยสูงสุดในแต่ละวัน สามารถพบเห็นรถพยาบาลคันแล้วคันเล่าต่อแถวกันเพื่อส่งศพผู้เสียชีวิตขึ้นสู่เชิงตะกอนจนชินตา และนั่นคือคำตอบว่าเหตุใดกองไฟเผาศพจึงสว่างไสวตลอดทั้งคืน
หลายประเทศก็เผชิญปัญหานี้ไม่ต่างกัน พื้นที่เก็บศพและสุสานไม่มีที่ว่างในบางเมือง และศพของเหยื่อโควิด-19 บางราย อาจไม่ปรากฏชื่อหรือไม่มีใครอ้างสิทธิ์แม้แต่สมาชิกในครอบครัว งานศพตามประเพณีกลายเป็นข้อห้ามเด็ดขาด เพราะกลัวการแพร่กระจายทำให้ผู้ร่วมไว้อาลัยต้องแสดงความโศกเศร้าทางไกล หรือบอกลาผ่านหน้าจอ ในรูปแบบ Virtual funeral

ที่มา :

  • กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
  • สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ (พศ.)
  • กลุ่มบริษัทซีดีจี