แก้ปัญหาโควิด-19 แบบ “บ้านฉางโมเดล”

การแพร่ระบาดของโควิด-19 กับการทุ่มเทสรรพกำลังของภาครัฐเพื่อพิชิตศึกครั้งนี้ให้จบภายในเวลาสั้นที่สุด กระนั้นก็ตาม จำนวนผู้ติดเชื้อรายใหม่ที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องก็ดูเหมือนว่าไวรัสโควิด-19 ได้ก้าวนำเราไปหนึ่งก้าว


ท่ามกลางปัญหาการติดเชื้อรายใหม่ที่ระบาดไปทั่วประเทศไม่หยุดหย่อน อำเภอบ้านฉาง จังหวัดระยอง พื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC ได้เกิดแนวคิดว่าแทนที่จะรอนโยบายจากจังหวัดหรือส่วนกลางเข้ามาบริหารจัดการ ทำไมเราไม่รวมตัวเพื่อบริหารจัดการกันเอง ช่วยเหลือตัวเอง ในพื้นที่ของตัวเอง ด้วยกลยุทธ์ “คิดใหม่ ทำใหม่” นั่นคือจุดเริ่มต้นของกลุ่มคนทำงานที่ชื่อว่า “จิตอาสา EEC ต้านภัยโควิด”

จิตอาสา EEC ต้านภัยโควิด

ดร.ชิต เหล่าวัฒนา
ดร.ชิต เหล่าวัฒนา ที่ปรึกษาพิเศษ สำนักงานเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออกหรือ EEC
“จิตอาสา EEC ต้านภัยโควิด” เริ่มต้นจาก ดร.ชิต เหล่าวัฒนา ที่ปรึกษาพิเศษ สำนักงานเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออกหรือ EEC ร่วมกับอดีตนักศึกษา MIT และกลุ่มท้องถิ่นสมาร์ทซิตี้บ้านฉาง จ.ระยอง จัดตั้งกลุ่มจิตอาสาบ้านฉาง ออกแบบการจัดการและปฏิบัติการระดับชุมชนเพื่อดำเนินการแก้ไขปัญหาการระบาดของโควิดทั้งระบบ ร่วมมือกับภาครัฐ เอกชน ผู้นำผู้บริหารท้องถิ่น อสม.จำนวน 800 คน รวมถึงทีมแพทย์ พยาบาลในโรงพยาบาลท้องถิ่นและคณะผู้บริหารจาก สำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (สกพอ.)

โควิด-19

นโยบายของจิตอาสากลุ่มนี้คือการตั้งเป้าตรวจโควิดคนใน อ.บ้านฉาง ทุกคน ทุกช่วงอายุ ทั้งกลุ่มเสี่ยงและกลุ่มไม่เสี่ยง ทั้งชาวบ้านฉางเกือบ 80,000 คน และประชากรแฝงชาวต่างชาติที่เป็นแรงงานและผู้อาศัยทั้งหมด พูดง่ายๆ คือตรวจทุกคน 100% โดยให้ผู้นำท้องถิ่น อสม. กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ประชาสัมพันธ์ให้ลูกบ้านลงทะเบียนจองวันเข้าไปยังจุดตรวจที่กำหนดไว้
อย่างไรก็ตาม การเดินทางเข้าไปยังจุดตรวจอาจมีอุปสรรคสำหรับบางคนที่มีปัญหาทางกายภาพ หรือผู้สูงอายุที่เดินทางลำบาก ในส่วนนี้ผู้นำแต่ละท้องถิ่นจะต้องระบุว่าในพื้นที่นั้นๆ มีจำนวนคนที่มีปัญหาด้านการเดินทางกี่คน และแจ้งมายังหน่วยตรวจ เพื่อให้หน่วยตรวจวางแผนว่าจะดำเนินการอย่างไร เช่น หากมีจำนวน 2-3 คนก็อาจจัดรถรับมาตรวจที่จุดตรวจ หรือถ้ามีจำนวนมากก็อาจจัดส่งเจ้าหน้าที่เข้าไปตรวจในชุมชนนั้นๆ โดยตั้งเป้าหมายภายใน 2 สัปดาห์หลังเริ่มการตรวจจะตรวจได้ครบจำนวนประชากรทั้งหมด

หลังผ่านการตรวจสวอปจะมีทีมดูแลเข้ามารับช่วงต่อ ใครที่ไม่ติดเชื้อก็กลับบ้านไปใช้ชีวิตตามปกติ ปฏิบัติตามระบบสุขอนามัย สวมหน้ากาก เว้นระยะห่าง สำหรับผู้ติดเชื้อจะมีการจัดแบ่งเข้าระบบดูแลต่างระดับกันไป ถ้าเป็นระดับสีเขียวจะแนะนำการรักษาแบบโฮม ไอโซเรชั่น มอบถุงห่วงใย ซึ่งภายในจะบรรจุยารักษาตามอาการ ถ้าเป็นกลุ่มสีเหลืองก็มีการส่งต่อไปยัง รพ.สนาม ขณะที่กลุ่มสีแดงจัดส่งรพ.หลักในพื้นที่และใกล้เคียง โดยผู้ป่วยทุกระดับสีจะได้รับการปฏิบัติอย่างเท่าเทียมกัน อาทิ กลุ่มผู้ป่วยสีเขียวที่อาการไม่รุนแรง แม้จะกักตัวอยู่บ้าน แต่จะมีการประสานงานระหว่างผู้ป่วยกับเจ้าหน้าที่ผ่านแอปพลิเคชั่น We Safe @ Home เพื่อไม่ให้ผู้ป่วยมีความรู้สึกว่าถูกทอดทิ้ง ถ้าในบ้านนั้นมีข้อจำกัดด้านพื้นที่ไม่สามารถแยกกักตัวได้ ผู้นำชุมชนก็จะนำมารักษาในพื้นที่ของส่วนกลางหรือคอมมูนิตี้ ในขณะเดียวกันทีมแพทย์-พยาบาลก็จะทราบอาการของผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง ถ้าใครมีอาการกำเริบก็สามารถปรับกลุ่มขึ้นมาอยู่ในกลุ่มสีเหลืองและส่งต่อรักษาตัวใน รพ.สนามได้ทันที ตั้งเป้าว่าด้วยกลยุทธ์ดังกล่าว ภายใน 1 เดือนหรือช้าสุด 1 เดือนครึ่งจะไม่มีผู้ติดเชื้อรายใหม่ในพื้นที่อำเภอบ้านฉาง
ดร.อภิชาต ทองอยู่
ดร.อภิชาต ทองอยู่ ประธาน EEC HDC

ดร.อภิชาต ทองอยู่ ประธาน EEC HDC กล่าวว่าการต่อสู้กับโควิดในพื้นที่บ้านฉางครั้งนี้เป็นการคิดใหม่ ทำใหม่ เพื่อก้าวให้ทันกับโรคอุบัติใหม่ “โควิด-19 เป็นโรคอุบัติใหม่ การกำจัดก็ต้องใช้แนวทางใหม่ คือการสร้างโมเดลการจัดการที่ใช้ท้องถิ่นเป็นศูนย์กลางในการวางระบบและใช้เทคโนโลยีที่ก้าวหน้าในการตรวจรักษาและดูแลแบบเทเล Medicine ควบคู่กัน การร่วมแรงร่วมใจเป็นหนึ่งเดียว ทำงานแบบมีเป้าหมายเดียวกัน จะช่วยให้บรรลุวัตถุประสงค์ได้ นอกจากพื้นที่บ้านฉางแล้วเรายังขยายไปทำในพื้นที่อื่นของอีอีซีด้วย” ดร.อภิชาต กล่าว

ลองนึกภาพว่าหากทุกชุมชนทำแบบเดียวกับ “บ้านฉาง” น่าจะช่วยลดภาระของสาธารณสุขระดับชาติได้อย่างมาก ทั้งการตรวจหาเชื้อ การดูแลผู้ป่วยหลังพบเชื้อ รวมถึงการป้องกันการติดเชื้อรายใหม่ เพราะความกังวลของทุกคนวันนี้คือ…การตรวจเชื้อนั้นสำคัญ แต่สิ่งที่สำคัญกว่าการตรวจเชื้อคือการดูแลหลังพบผู้ติดเชื้อ