แม้จะมีผู้ลี้ภัยชาวอัฟกันจำนวนมากเป็นอันดับ 3 ของโลก รองจากซีเรีย และเวเนซูเอลา แต่จากข้อมูลของ UNHCR รายงานว่ามีผู้อพยพชาวอัฟกันประมาณ 2.6 ล้านคนในต่างประเทศ ณ สิ้นปี 2563 ที่ยังไม่ได้เข้าหรือผ่านกระบวนการขอลี้ภัย โดยข้อมูลจากรายงานนี้ให้ภาพรวมว่า ประเทศใดบ้างที่ชาวอัฟกันมักจะเลือกเป็นที่หลบภัย คำตอบคือ 85% ของผู้ลี้ภัยชาวอัฟกัน สามารถพบได้ในประเทศเพื่อนบ้านของอัฟกานิสถาน อย่างปากีสถานและอิหร่าน ในขณะที่เยอรมนีตามมาเป็นอันดับ 3 ด้วยจำนวน 148,000 ประมาณ 5.5% ของผู้ลี้ภัยชาวอัฟกัน

ขณะที่ ออสเตรีย ฝรั่งเศส และสวีเดน เป็นจุดหมายปลายทางหลักอื่นๆ สำหรับผู้ลี้ภัยชาวอัฟกันในยุโรป ตามรายงานล่าสุดของสหภาพยุโรป ชาวอัฟกันประมาณ 7,000 คนได้รับสถานะทางกฎหมายถาวรหรือชั่วคราวในสหภาพยุโรปในไตรมาสที่ 1 ของปี 2564 โดยอย่างน้อย 2,200 คน อยู่ในกรีซ 1,800 คน ในฝรั่งเศส 1,000 คน ในเยอรมนี และประมาณ 700 คน ในอิตาลี และอีกไม่มากกระจัดกระจายอยู่ตามประเทศอื่นๆ ในสหภาพยุโรป
โดยรวมแล้ว ผู้ลี้ภัยชาวอัฟกันมีโอกาส 62% ที่จะได้รับการยอมรับในสหภาพยุโรป แม้ว่าหลายคนจะได้รับสิทธิ์อยู่เพียงชั่วคราวเท่านั้น ในทางกลับกัน ฝรั่งเศสและเยอรมนีเป็นประเทศที่ปฏิเสธผู้ขอลี้ภัยชาวอัฟกันมากที่สุด แต่ขณะนี้ประเทศในยุโรปได้ระงับการเนรเทศผู้ลี้ภัยออกนอกประเทศแล้ว


ผู้ลี้ภัยชาวอัฟกัน 11,000 คน อาศัยอยู่ในออสเตรเลีย มากกว่าจำนวนที่พบในสหราชอาณาจักร อินเดีย และสหรัฐอเมริกา ประเทศหลังนี้ที่แม้จะเข้าไปตั้งกองกำลังและแผ่แสนยานุภาพในอัฟกานิสถานมากว่า 20 ปี ก่อนจะถอยทัพกลับไปเมื่อเร็วๆ นี้ แม้จะขยายโครงการลี้ภัยสำหรับชาวอัฟกันที่ทำงานกับรัฐบาลสหรัฐฯ และหน่วยงานอื่นๆ ในระหว่างการปฏิบัติภารกิจทางทหารในประเทศ แต่ก็ยังถือเป็นตัวเลขที่น้อยกว่าประเทศอื่นๆ ที่อ้าแขนรับผู้ลี้ภัยชาวอัฟกันอยู่ดี
Associated Press รายงานว่า คาดว่าจะมีผู้ขอลี้ภัยชาวอัฟกันในสหรัฐฯ ประมาณ 20,000 คน โดยในปีงบประมาณ 2563 มีผู้ลี้ภัยรายใหม่ 604 คน จากอัฟกานิสถานได้รับการยอมรับให้อยู่อาศับและใช้ชีวิตในสหรัฐฯ และในปีงบประมาณ 2564 ณ วันที่ 31 กรกฎาคม ที่ผ่านมา มีผู้ลี้ภัยชาวอัฟกันอีก 494 คน ได้รับการอนุมัติให้ลี้ภัยในสหรัฐฯ ขณะที่ปีงบประมาณ 2559 มีผู้ลี้ภัยชาวอัฟกันรายใหม่จำนวนมากที่สุดในสหรัฐฯ ที่ 2,737 คน

ผู้ลี้ภัย…ภาระหรือผลดีทางเศรษฐกิจ
การวิเคราะห์ข้อมูล 30 ปีจาก 15 ประเทศในยุโรปตะวันตกหักล้างความเชื่อที่ว่าผู้ขอลี้ภัยสร้างภาระทางการเงินและใช้ประโยชน์จากทรัพยากรสาธารณะของประเทศปลายทางมากเกินไป เนื่องจากผู้ลี้ภัยและผู้อพยพที่แสวงหาที่หลบภัยและโอกาสในการสร้างชีวิตใหม่ จะเป็นประโยชน์ต่อเศรษฐกิจของประเทศเจ้าบ้านภายใน 5 ปีนับจากมาถึง
“บางคนบอกว่าพวกเขาต้องการต้อนรับผู้ลี้ภัย แต่ไม่สามารถจ่ายได้” Hippolyte d’Albis นักเศรษฐศาสตร์จาก Paris School of Economics, CNRS กล่าว “แต่เราได้แสดงให้เห็นแล้วว่าในอดีต ผู้ลี้ภัยไม่ได้เป็นค่าใช้จ่าย และถ้าคุณไม่ต้อนรับผู้อพยพ เศรษฐกิจอาจจะแย่ลงไปอีก”

d’Albis และทีมของเขาใช้แบบจำลองทางคณิตศาสตร์ที่ใช้ตัวชี้วัดทางเศรษฐกิจรายปี เพื่อคาดการณ์อนาคตหลังจากเกิดเหตุการณ์สะเทือนขวัญครั้งใหญ่ เช่น ภัยธรรมชาติ ในกรณีนี้ เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นคือการไหลบ่าของผู้อพยพ นักวิจัยมองแยกกันระหว่างผลกระทบของผู้อพยพ ซึ่งได้รับอนุญาตตามกฎหมายให้ตั้งถิ่นฐานในประเทศ และผู้ขอลี้ภัยที่อาศัยอยู่ในประเทศชั่วคราว ในขณะที่กำลังดำเนินการขอสถานะผู้ลี้ภัย
ผู้ขอลี้ภัยหลายคนที่รวมอยู่ในการศึกษาครั้งนี้ คือผู้ที่หนีสงครามในอดีตยูโกสลาเวียในทศวรรษ 2533 และผู้ที่เพิ่งหนีออกมาจากซีเรีย การวิเคราะห์ตรวจสอบสภาพต่างๆ ตั้งแต่ปี 2528-2558 ในออสเตรีย เบลเยียม เดนมาร์ก ฟินแลนด์ ฝรั่งเศส เยอรมนี ไอร์แลนด์ ไอซ์แลนด์ อิตาลี เนเธอร์แลนด์ นอร์เวย์ สเปน สวีเดน โปรตุเกส และสหราชอาณาจักร
เพื่อประเมินความผาสุขทางเศรษฐกิจของประเทศต่างๆ นักวิจัยได้วัดรายได้เฉลี่ยในช่วงหลายปีที่ผ่านมาโดยหารผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ของประเทศด้วยขนาดของประชากร พวกเขายังคำนวณตัวแปรที่เรียกว่า ดุลการคลัง ซึ่งจะลบจำนวนเงินที่ประเทศใช้จ่ายในโครงการสาธารณะ เช่น สวัสดิการ ออกจากจำนวนเงินที่เก็บภาษี

แบบจำลองนี้ชี้ให้เห็นว่าภายใน 2 ปี หลังจากการหลั่งไหลเข้ามาของบรรดาผู้ลี้ภัย พบว่าอัตราการว่างงานลดลงอย่างมาก และสุขภาพทางเศรษฐกิจเพิ่มขึ้น
ดังนั้น การศึกษานี้จึงแสดงให้เห็นว่ากิจกรรมทางเศรษฐกิจนี้มีมากกว่าค่าใช้จ่ายของรัฐบาลสำหรับผู้มาใหม่ ซึ่งอาจอธิบายได้บางส่วนจากข้อเท็จจริงที่ว่าผู้อพยพมักจะเป็นคนหนุ่มสาวและวัยกลางคนที่พึ่งพาผลประโยชน์ของรัฐน้อยกว่าผู้สูงอายุ d’Albis กล่าว
นอกจากนี้ ผู้ขอลี้ภัยยังได้รับประโยชน์ทางเศรษฐกิจด้วย แต่ก็ใช้เวลานานกว่าโดยอาจจะกินเวลา 3-7 ปี และประโยชน์นั้นไม่ชัดเจน ที่สำคัญผู้ที่แสวงหาที่ลี้ภัยจะต่างจากแรงงานข้ามชาติ เพราะมักเผชิญกับข้อจำกัดในการทำงาน และต้องย้ายไปยังประเทศอื่นหากการสมัครขอมีถิ่นที่อยู่ถาวรถูกปฏิเสธ

ส่องสถานการณ์ผู้ลี้ภััยทั่วโลก
เมื่อพิจารณาเฉพาะสถานการณ์การพลัดถิ่นระหว่างประเทศภายใต้อาณัติของสำนักงานข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติ (UNHCR) พบว่า 68% ของผู้ลี้ภัยทั่วโลกมาจาก 5 ประเทศเท่านั้น ได้แก่ ซีเรีย 6.8 ล้านคน รองลงมาคือเวเนซุเอลา 4.8 ล้านคน (ในจำนวนนี้เป็นผู้พลัดถิ่นมากถึง 3.9 ล้านคน) อัฟกานิสถาน ซูดานใต้ และเมียนมา จำนวน 2.6 ล้านคน, 2.2 ล้านคน และ 1.1 ล้านคน ตามลำดับ ขณะที่อันดับ 6-10 ได้แก่ คองโก โซมาเลีย ซูดาน ประเทศละ 8 แสนคน แอฟริกากลาง 6 แสนคน และเอริเทรีย 5 แสนคน
ทั้งนี้ ผู้พลัดถิ่นภายในประเทศ ( Internally Displaced People; IDPs) คือบุคคลที่ถูกบังคับให้หนีจากบ้านตนเองไปยังพื้นที่อื่นภายในประเทศของตน เนื่องจากความขัดแย้ง ความรุนแรง หรือการถูกคุกคามสิทธิมนุษยชน แตกต่างจากผู้ลี้ภัย เพราะ IDPs พลัดถิ่นอยู่ในประเทศของตนเองและอยู่ภายใต้ความคุ้มครองของรัฐบาล โดยมักพลัดถิ่นอยู่ในพื้นที่ที่เข้าถึงได้ยาก การที่จะมอบความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมจึงเป็นไปด้วยความยากลำบาก เป็นเหตุให้คนกลุ่มนี้เป็นหนึ่งในกลุ่มคนที่เปราะบางมากที่สุดในโลก

จากจำนวนผู้ลี้ภัยข้างต้น จะเห็นว่าผู้ลี้ภัยจากซีเรียจำนวนมากที่สุดในโลกทั่วโลกและลี้ภัยใน 127 ประเทศ มากที่สุดในตุรกี (3.6 ล้านคน) เลบานอน (8.84 แสนคน ) จอร์แดน (6.6 แสนคน) เยอรมนี (5.6 แสนคน) และสวีเดน (1.1 แสนคน)
ด้านตุรกียังคงให้ที่พักพิงแก่ผู้ลี้ภัยจำนวนมากที่สุด ด้วยจำนวนเกือบ 4 ล้านคน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้ลี้ภัยชาวซีเรีย (92%) ตามมาด้วยโคลอมเบีย ซึ่งเป็นเจ้าบ้านให้ชาวเวเนซุเอลาพลัดถิ่นกว่า 1.7 ล้านคน ส่วนเยอรมนีรับผู้ลี้ภัยมากเป็นอันดับ3 เกือบ 1.5 ล้านคน โดยมีผู้ลี้ภัยและผู้ขอลี้ภัยชาวซีเรียเป็นกลุ่มที่ใหญ่ที่สุด (44%) ปากีสถานและยูกันดาติดอันดับ 5 โดยแต่ละประเทศรับผู้ลี้ภัยประมาณ 1.4 ล้านคน
อย่างไรก็ตาม ในปี 2563 ผู้ลี้ภัยประมาณ 251,000 คน สามารถเดินทางกลับประเทศต้นทางหรือประเทศของตัวเองได้ ไม่ว่าจะได้รับความช่วยเหลือจาก UNHCR หรือด้วยตัวเอง นี่เป็นตัวเลขที่ต่ำที่สุดเป็นอันดับ 3 ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา และยังคงมีแนวโน้มลดลงจาก 2 ปีที่ผ่านมาด้วย โดยอุปสรรคในการกลับคืนสู่ประเทศต้นทาง ได้แก่ ความไม่มั่นคงทางการเมืองที่ยังคงดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง การขาดบริการที่จำเป็น และการขาดโอกาสในการดำรงชีวิต


ด้วยตัวเลขผู้ลี้ภัยรวมถึงผู้พลัดถิ่นที่เพิ่มขึ้นเป็นมากกว่า 82 ล้านคนในขณะนี้ จึงไม่มีคำถามอีกต่อไปว่าสถิตินี้จะพุ่งขึ้นเกิน 100 ล้านคนหรือไม่ เพราะคำถามที่แท้จริงคือมันจะเกิดขึ้นเมื่อไรเท่านั้นเอง และจุดหมายปลายทางใดบ้างที่จะอ้าแขนรับพวกเขาเหล่านั้นอย่างเต็มใจ
UNHCR ระบุว่า รัฐบาลสหรัฐฯ ประกาศรับผู้ลี้ภัยที่อพยพย้ายถิ่นฐานเพิ่มเป็น 62,500 คนในปี 2564 และมากถึง 125,000 คนในปี 2565 จะช่วยแก้ปัญหาให้กับผู้ลี้ภัยที่เปราะปางที่สุดในโลกได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากประเทศอื่นๆ ปฏิบัติตาม อีกตัวอย่างที่ดีในมุมมองขององค์กรนี้คือ การประกาศของรัฐบาลโคลอมเบียในเดือนกุมภาพันธ์ 2564 ที่จะให้สถานะการคุ้มครองชั่วคราวแก่ชาวเวเนซุเอลามากกว่า 1ล้านคน
ความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน และการแบ่งปันความรับผิดชอบ จึงเป็นสองสิ่งที่จำเป็นมากขึ้นเรื่อยๆ เพื่อตอบสนองสิทธิ มนุษยชน ความต้องการ และความหวังของผู้ลี้ภัยและผู้พลัดถิ่นทั่วโลก
ที่มา :










