สภาพภูมิอากาศและโลกที่กำลังเปลี่ยนแปลงอันเนื่องมาจากภาวะโลกร้อนทำให้ทั่วโลกต่างตื่นตัว ในการเข้ามามีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหากันมากขึ้น และหนึ่งในเทรนด์ที่หลายประเทศกำลังเดินหน้าคือการแบนพลาสติกชนิดใช้ครั้งเดียวแล้วทิ้งหรือ Single -used plastic ที่มีแนวโน้มการใช้สูงขึ้นต่อเนื่องและที่สำคัญได้สร้าง วิกฤตขยะพลาสติก ในทะเลจำนวนมหาศาลทำลายระบบนิเวศอย่างชัดเจนขึ้นและไทยเองก็ประสบปัญหาเช่นเดียวกัน
ดังนั้น ทั้งในฐานะของผู้ใช้และผู้ผลิต ‘ไบโอพลาสติก’ หรือพลาสติกชีวภาพ ต่างมีหน้าที่ร่วมกัน ที่จะร่วมปลุกกระแสการดูแลสิ่งแวดล้อมได้ ด้วยการทำหน้าที่ของตนเอง โดยเฉพาะผู้ใช้ ที่นอกจากจะตัดสินใจเปลี่ยนมาใช้พลาสติกชีวภาพช่วยโลกแล้ว ยังต้องแน่ใจด้วยว่า ไบโอพลาสติก ที่เลือกใช้นั้นเป็นผลิตภัณฑ์ไบโอพลาสติกแท้ ด้วยการมองหา สัญลักษณ์ไบโอแท้ ก่อนซื้อ

เพื่อให้ความรู้ที่ถูกต้องแก่ส่วนรวม และสื่อสารเพิ่มเติมไปยังสังคมถึงภารกิจร่วมกันในการลดการใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง หรือ Single-use Plastic สมาคมอุตสาหกรรมพลาสติกชีวภาพไทย (TBIA) และ บริษัท ไบโอ-อีโค จำกัด (Bio-Eco) จึงจับมือกันเปิดเวทีเสวนาออนไลน์ ‘เมื่อผู้ใช้และผู้ผลิตต้องจับมือกัน เพื่อดูแลโลก’ ขึ้น
อัปเดต วิกฤตขยะพลาสติก และมาตรการตอบโต้ของไทยและทั่วโลก
โดยในเวทีนี้ วิบูลย์ พึงประเสริฐ นายกสมาคมอุตสาหกรรมพลาสติกชีวภาพไทย (TBIA) ได้อัปเดตสถานการณ์ “วิกฤตขยะพลาสติกโลกและประเทศไทย” ก่อนว่า
“ประเทศต่างๆ ทั่วโลกประกาศเลิกใช้หรือแบน Single -used plastic ทั้งประเทศในเอเชีย ยุโรป และสหรัฐฯ โดยเฉพาะประเทศจีน ที่ประกาศเลิกใช้ใน 5 เมืองหลักใน ปี 2564 และจะบังคับใช้ทั่วประเทศในอีก 3 ปีข้างหน้า”

“สำหรับประเทศไทยนั้นท่ามกลางวิกฤตการแพร่ระบาดโควิด-19 การใช้พลาสติกแบบครั้งเดียวทิ้งกลับมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นและซ้ำเติมระบบบริหารจัดการขยะที่เป็นปัญหาอยู่ปัจจุบันมากขึ้น ขณะที่แผนปฏิบัติการด้านการจัดการขยะพลาสติก 20 ปี (2561-2573) ของไทยกำหนดเป้าหมายระยะแรกปี 2562 ในการแบนพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง 3 ชนิด ได้แก่ 1. พลาสติกหุ้มฝาขวดน้ำ (Cap Seal) 2. ไมโครบีด (Microbead) หรือ เม็ดพลาสติก ที่อยู่ในเครื่องสำอางช่วยขัดหน้า 3. ผลิตภัณฑ์ที่ผสมสารอ็อกโซ่ (Oxo) คือพลาสติกที่ใส่สารให้แตกตัว”
“และด้วยความร่วมมือของทุกฝ่าย ทำให้สามารถลดและเลิกใช้พลาสติก 2 ชนิดแรก ได้ภายในเวลา ส่วนพลาสติกผสมสารอ็อกโซ่ ยังอยู่ในช่วงดำเนินการตามมาตรการให้สามารถเลิกใช้ให้ได้ 100 เปร์เซ็นต์ จนกระทั่งมาในปี 2565 ไทยจะต้องเลิกใช้หรือแบนพลาสติกใช้ครั้งเดียวทิ้งเพิ่มอีก 4 ชนิด ประกอบด้วย
ถุงหูหิ้วขนาดหนาน้อยกว่า 36 ไมครอน ซึ่งจะเป็นถุงที่ขาดง่าย แต่ถ้าเกิน 36 ไมครอนขึ้นไป จะเป็นถุงที่ขาดยากและหมุนเวียนกลับมาใช้ใหม่ได้
หลอด ซึ่งจากการสำรวจทางสถิติพบว่ามีการรีไซเคิลที่ต่ำกว่า 1 เปอร์เซ็นต์ จึงมีการรณรงค์ให้เปลี่ยนจากหลอดพลาสติกธรรมดาเป็นหลอดพลาสติกชีวภาพ หรือหลอดกระดาษ แล้วแต่วิธีการใช้งาน
กล่องโฟมบรรจุอาหารอาหาร นอกเหนือจากอันตรายจากสารสไตรลีนที่ออกมาเมื่อโดนความร้อน ก็ยังมีปัญหาในเรื่องของการเอาไปทิ้ง เพราะรีไซเคิลได้ยากเมื่อสัมผัสอาหารแล้ว วิธีกำจัด คือ เอาไปลงในหลุมฝังกลบ ซึ่งเปลืองพื้นที่มากถ้ากล่องโฟมใหญ่
แก้วพลาสติกแบบบาง คือ แก้วพลาสติกที่ใช้กับคูลเลอร์น้ำต่างๆ แต่ในทีนี้จะไม่รวมแก้วชนิดหนาที่ใช้ในร้านกาแฟ เพราะจัดเป็นแก้วที่นำมารีไซเคิลได้

“การแบนพลาสติกใช้ครั้งเดียวทิ้งถูกทดแทนการใช้โดยพลาสติกชีวภาพ (Bioplastic) และทั่วโลกมีการใช้ที่เพิ่มขึ้นเช่นเดียวกับไทยเพราะพลาสติกชีวภาพตอบโจทย์รักษ์โลกที่สามารถย่อยสลายได้ตามธรรมชาติและไทยเองเป็นผู้ ผู้ผลิตเม็ดพลาสติกชีวภาพรายใหญ่อันดับ 2 ของโลกรองจากสหรัฐอเมริกาที่มีกำลังผลิต 2-3 แสนตัน/ปี ส่วนไทยมีกำลังผลิต1 แสนตัน/ปีและจะเพิ่มจากโรงงานเนเจอร์เวิร์กอีกราว 7.5หมื่นตัน/ปี มีโรงงานขึ้นรูปผลิตภัณฑ์หลายราย ซึ่งพร้อมผลิตเพื่อรองรับดีมานด์ที่จะเพิ่มขึ้นในอนาคตได้อย่างมีศักยภาพ”
“แต่ยอมรับว่าการใช้อาจจะยังไม่แพร่หลายนักเนื่องจากราคาพลาสติกชีวภาพสูงกว่าราคาพลาสติกทั่วไปถึง 3-5 เท่าและเป็นไปได้ยากที่ราคาไบโอพลาสติกจะมีราคาที่ถูกหรือใกล้เคียงกับพลาสติกทั่วไปเพราะนั่นต้องให้ราคาน้ำมันดิบขึ้นไปสู่ระดับ 150-200 เหรียญต่อบาร์เรล เนื่องจากราคาวัตถุดิบที่ใช้ผลิตไบโอพลาสติก คือน้ำตาลและแป้ง มีต้นทุนสูงกว่าราคาน้ำมันมาก”

“ขณะนี้พลาสติกชีวภาพของไทยโตเฉลี่ยปีละ 15% ส่วนอนาคตอีก 5 ปีข้างหน้าอยู่ที่นโยบายรัฐ โดยเห็นว่าหากจะส่งเสริมการใช้พลาสติกชีวภาพเพิ่มขึ้นเพื่อให้แผนปฏิบัติการด้านการจัดการขยะพลาสติก 20 ปีบรรลุเป้าหมายจำเป็นต้อง สร้างแรงจูงใจการใช้ผ่านมาตรการทางภาษี” คุณวิบูลย์ กล่าวแสดงความคิดเห็น
ธุรกิจหลากหลายขานรับ ไบโอพลาสติก พร้อมปลุกกระแสมองหาสัญลักษณ์ไบโอแท้
นอกจากนั้น ในเวทีนี้ ยังมีการเชิญ ตัวแทนผู้บรรจุภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อมอย่างครบวงจร วรินทร อยู่วิมลชัย กรรมการผู้จัดการ บริษัท ไบโอ-อีโค จำกัด (Bio-Eco) ที่มาชี้ให้เห็นว่าในตอนนี้ มีกลุ่มธุรกิจใดบ้างที่ปรับเปลี่ยนมาใช้ไบโอพลาสติกแล้ว
“ในตอนนี้มี 5 กลุ่มธุรกิจ ในประเทศ ที่หันมาใช้ผลิตภัณฑ์ไบโอพลาสติกมากขึ้น ทั้งในกลุ่มธุรกิจโรงแรม ร้านอาหาร สถาบันการศึกษา โรงพยาบาล และกลุ่มอสังหาริมทรัพย์ ที่ต่างใส่ใจและมีนโยบายในการนำผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมาใช้ในธุรกิจ”

“รวมถึงการใช้ช้อน ส้อม แก้วน้ำ กล่องกระดาษ หลอดที่ผลิตจากไบโอพลาสติกเพื่อทดแทนการใช้ผลิตภัณฑ์พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง และยังขยายไปยังผู้ประกอบการรายเล็ก เช่น ร้านอาหาร และเครื่องดื่ม ร้านกาแฟ ที่ปัจจุบันเจ้าของธุรกิจส่วนใหญ่เป็นคนรุ่นใหม่ ที่สนใจในเรื่องของการดูแลและตระหนักในการรักษาสิ่งแวดล้อมมากขึ้น เพราะยังเป็นการสร้างภาพลักษณ์ที่ดีต่อแบรนด์ในสายตาของผู้บริโภคอีกด้วย”
ต่อมา คุณวิบูลย์ ได้ยกตัวอย่าง นวัตกรรมไบโอพลาสติก ที่มีการผลิตออกมาใช้จริงแล้วทั้งในระดับโลกและในไทย ดังอินโฟกราฟิก ต่อไปนี้

แต่อย่างไรก็ตาม คุณวิบูลย์ ย้ำถึงประเด็นสำคัญว่า “ปัญหาการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์รักษ์โลกนั้น ผู้ใช้ต้องทำความรู้จัก ‘พลาสติกชีวภาพ’ กันก่อน ว่าเป็น “ไบโอแท้” หรือ “ไบโอเทียม” โดยไบโอพลาสติกแท้ เป็นพลาสติกที่สามารถย่อยสลายได้ทางชีวภาพ (compostable) ซึ่งใช้วัตถุดิบที่ผลิตจากพืชทางการเกษตร ทั้งอ้อย มันสำปะหลัง มาผลิตพลาสติก แทนการใช้ปิโตรเลียมที่เป็นทรัพยากรที่มีวันหมด”
“ส่วนไบโอเทียม พลาสติกที่มีการเติมสารเติมแต่งจำพวกโลหะหนักลงไปในพลาสติกทั่วไป (PE, PP, PET, PVC) เพื่อให้พลาสติกแตกตัวเป็นชิ้นเล็ก ๆ ได้เร็วขึ้น ในสภาวะที่มีแสงแดด ความร้อน หรือความชื้น ซึ่งไม่มีการย่อยสลายทางธรรมชาติ เรียกว่า Oxo-degradable Plastic หรือระยะหลัง มักแฝงตัวโฆษณาว่า Biodegradable, Degradable โดยไม่มีมาตรฐานที่น่าเชื่อถือรับรอง”
ดังนั้น ผู้บริโภคสามารถเลือกใช้ไบโอพลาสติกแท้ได้โดยการตรวจสอบผลิตภัณฑ์เบื้องต้น ได้ด้วยการดู สัญลักษณ์ไบโอแท้ หรือเครื่องหมายมาตรฐานการรับรอง ที่พิมพ์อยู่ ที่ตัวผลิตภัณฑ์ ดังนี้ 1. GC Compostable 2. ASTM D6400 3. EN 13432 4. ISO 17088 และ 5. มอก. 17088-2555
หลากไอเดีย ช่วยโลกลดขยะพลาสติกได้
นวัตกรรมรักษ์โลกแบบคูณสองจากฮังการี เปลี่ยนขยะพลาสติกเป็น “ทางเท้าโซลาร์เซลล์”










