ย้อนดู Bicentennial Man รำลึก Robin Williams

มีหนังเรื่องหนึ่งของ Robin Williams ซึ่งผมชอบมาก แต่ไม่ค่อยมีคนพูดถึงเท่าไหร่ หนังเรื่องนั้นมีชื่อว่า Bicentennial Man

อันที่จริง แม้ดูเผินๆ เช่นจากโปสเตอร์ หรือตัวอย่างหนังแล้ว หลายคนที่ไม่เคยดู Bicentennial Man อาจมองแบบเหมารวม ว่าบท “หุ่นยนต์” ในหนังเรื่องดังกล่าว Robin Williams เล่นเป็น “หุ่นยนต์” ตลกๆ
แต่เอาเข้าจริงมันกลับเป็นบทที่ตึงเครียด  จริงจัง และออกไปทางเศร้าด้วยซ้ำ
นี่กระมัง ที่ทำให้หลายคนซึ่งดู Bicentennial Man แล้ว จึงไม่ค่อยพูดถึงมุมนี้ของ Robin Williams กันสักเท่าไหร่ เพราะกว่า 90% มักมองเขา ว่าเป็นดาวตลก
แน่นอนว่าหนังตลกนั้นเข้าถึงคนง่าย และที่สำคัญก็คือมีโอกาสทำเงินได้มาก หลายคนจึงจดจำความเป็นนักแสดงตลกของ Robin Williams ในภาพใหญ่เสมอ
ทั้งๆ ที่หากไปไล่ดูหนังที่เขาเริ่มแสดงเมื่อ ค.ศ.1977 จวบจบกระทั่งเสียชีวิต
จะพบว่า เกือบ 90% เป็นหนัง Drama หนักๆ และก็เป็นละครโทรทัศน์มากกว่าหนังใหญ่เสียด้วย

Bicentennial Man

Robin Williams
Robin Williams (1979) // en.wikipedia.org
แน่นอนว่าบทชีวิตหนักๆ ในหนังที่ Robin Williams เล่นนั้นส่วนใหญ่ไม่ใช่หนังทำเงิน และก็มีดาราจำนวนมากใน Hollywood ที่เล่นบท Drama ได้ดี เรียกว่าคู่แข่งเยอะ
แต่การหนีไปเล่นบทตลกของเขาก็ไม่ใช่การหนีแบบ 100%
เพราะจะมีสักกี่คนที่สามารถปรับเปลี่ยนบทบาทจากการเล่นหนังชีวิตที่เข้มข้นและจริงจัง มาเล่นหนังตลกได้อย่างฉับพลันได้อย่างเขา
และที่สำคัญก็คือ มันตลกจริงๆ เสียด้วย
บท “หุ่นยนต์” ในครึ่งแรกของ Bicentennial Man นั้น Robin Williams ยังไม่ปรากฏโฉมหน้าในหนัง มีเพียงโครงหน้าของ “หุ่นยนต์” ที่ออกแบบให้คล้ายใบหน้าของเขา แต่ที่สำคัญกว่านั้นก็คือการพากย์ “เสียง” ของ Robin Williams
เขามีงานพากย์เสียงในระดับที่เรียกได้ว่า “เยอะมาก” เยอะจนสามารถพูดได้ว่า งานลงเสียงของ Robin Williams นั้น มีเยอะกว่าเพื่อนร่วมวงการ Hollywood หลายเท่านัก
งานให้เสียงพากย์ เป็นงานที่ต้องใช้จินตนาการค่อนข้างสูง ผมเขียนอย่างนี้ได้เพราะเคยมีประสบการณ์จัดรายการวิทยุที่ต้องนั่งพูดคนเดียว คือมันไม่มีกล้องให้ออกท่าออกทาง หรือไม่มีคนมานั่งฟังต่อหน้า
เพราะมันมีแค่ไมโครโฟนกับห้องส่งแคบๆ งานใช้เสียงแบบนี้จึงต้องอาศัยจินตนาการที่สูงมาก
Robin Williams
Robin Williams
ไล่เรียงตามประวัติแล้ว Robin Williams รับลงเสียงแทบจะทุกบทบาท ทั้งตลก ทั้ง Drama ทั้งการ์ตูน ทั้งโฆษณา บางทีก็มีแต่เสียงในหนัง และแม้กระทั่งในวิดีโอเกม
การที่ดาราคนหนึ่ง ซึ่งมีพื้นฐานมาจากการแสดงในบท Drama และเป็นดาราผู้มีพรสวรรค์ด้านการใช้เสียงเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การที่คนทั่วโลกจดจำเขาในบทบาทดาราตลก
ดูเหมือนว่า ภาพยนตร์เรื่อง Bicentennial Man จะหลอมรวมเอาสิ่งที่ผมกล่าวมาทั้งหมดข้างต้น
Bicentennial Man มีชื่อเรื่องภาษาไทยว่า “บุรุษสองศตวรรษ” นั่นแปลว่า ตัวเอกของเรื่องมีอายุยืนถึง 200 ปี นั่นก็คือ “หุ่นยนต์” Andrew Martin ตามท้องเรื่อง
Bicentennial Man แบ่งเป็น 3 องค์อย่างชัดเจน คือช่วงที่ Andrew เป็น “หุ่นยนต์” หรือ Robot ช่วงแรกนี้กินเวลาค่อนข้างนานคือใช้เวลาไปถึง 2 ใน 3 ของหนัง
องค์ที่สอง เป็นช่วงที่ Andrew ได้รับการปรับปรุงจาก Robot เปลี่ยนแปลงไปเป็น Cyborg คือผ่าตัดเอาอะไหล่บางชิ้นของ “หุ่นยนต์” ออก แล้วเอาอวัยวะประดิษฐ์ที่เลียนแบบอวัยวะของมนุษย์เข้าไปแทนที่ ช่วงนี้กินเวลาไม่นาน
องค์สุดท้าย เป็นช่วงที่ Andrew ต่อสู้เพื่อให้ได้สิทธิพลเมือง ซึ่งเขาต้องทำการ Transform จาก “หุ่นยนต์” ที่เป็นอมตะ ให้กลายเป็นมนุษย์ซึ่งมีอายุขัย มีสังขาร มีเกิดแก่เจ็บตาย ช่วงนี้ก็กินเวลาไม่นาน
Bicentennial Man เป็นหนังต้นทศวรรษที่ 2000 (ค.ศ.1999) ให้ห้วงเวลานั้น ประเด็น Y2K กำลังเป็น Talk of the World
เพราะก่อนหน้านั้น มีการปั่นกระแสข่าว ถึงการคาดการณ์ที่ว่าระบบคอมพิวเตอร์ทั่วโลกจะหยุดชะงักหรือปิดตัวเองเมื่อนาฬิกาโลกเดินมาถึงวันที่ 1 มกราคม ค.ศ.2000
แต่เมื่อถึงเวลาจริง คือคืนวันที่ 31 ธันวาคม ค.ศ.1999 ท่ามกลางมาตรการป้องกันและตระเตรียมการแก้ไขปัญหาที่เข้มข้น
คนทั้งโลกตกอยู่อยู่ในภาวะตึงเครียดถึงขีดสุด โดยเฉพาะผู้ประกอบวิชาชีพเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ ซึ่งผมก็เป็นหนึ่งในนั้น และอยู่ในเหตุการณ์จริง
แต่กลับกลายเป็นว่า เมื่อนาฬิกาโลก เริ่มตั้งแต่ทวีปเอเชียเดินข้ามปี จาก 31 ธันวาคม ค.ศ.1999 ไปสู่ 1 มกราคม ค.ศ.2000
และทยอยเคลื่อนจากเอเชียไปยุโรป ไปอเมริกาเหนือ ทุกอย่างยังเดินหน้าไปตามสภาวะปกติ เหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น
และก็ไม่มีอะไรเกิดขึ้นจริงๆ

Bicentennial Man

แม้บทภาพยนตร์เรื่อง Bicentennial Man จะเป็นการดัดแปลงมาจากงานเก่า คือเรื่องสั้นแนว Sci-fi และนวนิยายวิทยาศาสตร์ของ Isaac Asimov ที่เขียนไว้ตั้งแต่ปี ค.ศ.1976
หากแต่ Bicentennial Man ที่ออกมาฉายก่อนหน้าเหตุการณ์ Y2K ไม่นานนักนั้น เหมือนกับพยายามจะบอกว่า อย่าไปวิตกกังวลกับเครื่องจักรมากมายนัก
ในเมื่อเราเป็นคนสร้างเครื่องจักรขึ้นมาเอง แล้วทำไมเราจึงจะควบคุมเครื่องจักรไม่ได้
แถมในตอนท้ายเรื่อง ที่เจ้า “หุ่นยนต์” Andrew Martin อยากกลายเป็นคนเสียเอง ซึ่งจะว่าไปแล้วก็เหมือนกับ “หนังหุ่นยนต์” เกือบทุกเรื่อง ที่ “หุ่นยนต์” พยายามเลียนแบบมนุษย์ จนสุดท้าย “หุ่นยนต์” ก็อยากกลายเป็นมนุษย์เสียเอง
ผมคิดว่า การที่ Robin Williams ซึ่งขณะนั้นกำลังโด่งดังถึงขีดสุดจากบทบาทการเป็นนักแสดงตลก ได้ตอบรับตกลงมาเล่นบท Drama ใน Bicentennial Man นั้นไม่ใช่เรื่องบังเอิญ
Robin Williams คงมองเห็นอะไรหลายอย่างในบทภาพยนตร์นี้ โดยเฉพาะการรับบทเป็น “หุ่นยนต์” ที่ชื่อ Andrew Martin พระเอกของท้องเรื่อง

ประเด็น Y2K ที่ผมพูดถึงก็อาจเป็นประเด็นหนึ่งในใจของ Robin Williams หรืออาจเป็นเพราะเขาคือแฟนตัวยงของ Isaac Asimov ก็สุดจะคาดเดา
แต่สิ่งหนึ่งซึ่งผมสัมผัสได้ก็คือ ประเด็น “ชื่อเรื่อง” ของ Bicentennial Man
แน่นอนว่า ในหมู่คนทำงานศิลปะด้วยกัน ต่างรู้ดีว่า “ศิลปะทำให้ศิลปินเป็นอมตะ”
ตรงจุดนี้ ผมมองว่า Robin Williams คงอยากจะประกาศอะไรบางอย่าง เพื่อเป็นอนุสรณ์นอกจากงานแสดงทั้งหมด
“บุรุษสองศตวรรษ” หรือ Bicentennial Man นั้นลงตัวมาก เริ่มตั้งแต่ความไพเราะของชื่อเรื่อง
นอกจากความเพราะพริ้งของชื่อเรื่องแล้ว การที่ดาราคนหนึ่ง ซึ่งมีพื้นฐานมาจากการแสดงในบท Drama และเป็นดาราผู้มีพรสวรรค์ด้านการใช้เสียงเป็นอย่างมาก
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การที่คนทั่วโลกจดจำเขาในบทบาทดาราตลก ได้นำเอาความสามารถทั้งสามด้านมาหลอมรวมเข้าด้วยกันใน Bicentennial Man
ก็เหมือนกับการประกาศตัวกลายๆ ว่า ข้าพเจ้าและงานของข้าพเจ้าจะอยู่ยั้งยืนยงไปจึงถึงศตวรรษหน้า!