มาร์เก็ตเพลสพันธุ์ไทย ฤากำลังจะถูกลืม

การเผยผลสำรวจของ สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือ Electronic Transactions Development Agency (ETDA) (เอ็ตด้า)​ เกี่ยวกับมูลค่าอีคอมเมิร์ซไทย ปี 2563 ที่สามารถสร้างเม็ดเงินสะพัดในระบบได้สูงถึง 3.78 ล้านล้านบาท กระตุ้นความรู้สึกเชิงบวกได้ไม่น้อย โดยเฉพาะในช่วงที่เศรษฐกิจกำลังซบเซาจากโรคระบาดโควิด-19 แถมยังคาดอีกว่าปี 2564 มูลค่าการค้าผ่านระบบอีคอมเมิร์ซจะพุ่งสูงถึง 4.01 ล้านล้านบาท หลังฟื้นตัวจากโควิด-19


ตัวเลขนี้มากมายขนาดไหนลองเปรียบเทียบดูได้กับเครื่องยนต์ขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทย 3 ตัวคือ 1. การส่งออกในปี 2563 มีมูลค่า 7.40 ล้านล้านบาท 2. การลงทุน ในปี 2563 มีคำขอรับการส่งเสริมการลงทุนมูลค่า 4.81 แสนล้านบาท 3. การท่องเที่ยว ปี 2562 ก่อนเกิดโรคระบาดโควิด-19 ประเทศไทยมีรายได้จากการท่องเที่ยว 3.01 ล้านล้านบาท แบ่งเป็นรายได้จากนักท่องเที่ยวต่างชาติ 39.79 ล้านคน มูลค่า 1.93 ล้านล้านบาท และมูลค่าจากคนไทย 1.08 ล้านล้านบาท แต่ในปี 2563 หลังเกิดการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 ไม่มีนักท่องเที่ยวต่างชาติเดินทางเข้ามาเมืองไทย ทำให้รายได้รวมจากการท่องเที่ยวในปี 2563 มีจำนวนทั้งสิ้น 8.1 แสนล้านบาท ลดลงมากถึง 2.18 ล้านล้านบาท

จะเห็นได้ว่าตัวเลขเครื่องยนต์เศรษฐกิจหลักๆ ทั้ง 3 ตัว มีมูลค่าใกล้เคียงกับเม็ดเงินในธุรกิจอีคอมเมิร์ซ โดยเฉพาะเม็ดเงินจากธุรกิจท่องเที่ยว จึงปฏิเสธไม่ได้ว่าเครื่องยนต์ตัวใหม่ที่ช่วยกระตุ้นจีดีพีของไทยในปีที่ผ่านมาคือเงินสะพัดจากธุรกิจ “อีคอมเมิร์ซ” ที่เข้ามาชดเชยการบริโภคที่หายไป
จากการสำรวจของ ETDA กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม พบว่ามูลค่าอีคอมเมิร์ซในปี 2563 ที่มีเม็ดเงินสะพัดสูงถึง 3.78 ล้านล้านบาทนั้น อยู่ในรูปแบบ B2C มากที่สุด คิดเป็นมูลค่ากว่า 2.17 ล้านล้านบาท B2B มีมูลค่ากว่า 0.84 ล้านล้านบาท และ B2G มีมูลค่า 0.77 ล้านล้านบาท
ขณะที่มูลค่าอีคอมเมิร์ซในปี 2564 คาดการณ์ว่าจะมีแนวโน้มการเติบโตอย่างต่อเนื่องภายหลังจากการฟื้นตัวจากสถานการณ์โรคระบาดโควิด-19 เป็น 4.01 ล้านล้านบาท หรือเติบโตร้อยละ 6.11 จากปี 2563 เนื่องด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของคนไทยที่นิยมซื้อสินค้าและบริการออนไลน์เพิ่มมากขึ้น โดยไทยยังคงครองแชมป์มูลค่า B2C สูงสุดในกลุ่มประเทศอาเซียนติดต่อกัน 6 ปีซ้อน มีมูลค่า 55.92 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ รองลงมาเป็นมาเลเซีย 46.19 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ อินโดนีเซีย 17.52 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เวียดนาม 10.08 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ฟิลิปปินส์ 2.36 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ และสิงคโปร์ 2.16 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ

ทั้งนี้ มูลค่าอีคอมเมิร์ซในประเทศไทย ปี 2563 รายอุตสาหกรรม 3 อันดับแรก ได้แก่
  • อุตสาหกรรมการค้าปลีกและการค้าส่ง มีมูลค่า 1,434,663.54 ล้านบาท (47.70%)
  • อุตสาหกรรมการให้บริการที่พัก มีมูลค่า 463,784.88 ล้านบาท (15.42%)
  • อุตสาหกรรมการผลิต มีมูลค่า 460,220.36 ล้านบาท (15.30%)
ขณะที่คาดการณ์มูลค่าอีคอมเมิร์ซในประเทศไทย ปี 2564 รายอุตสาหกรรม 3 อันดับแรก ได้แก่
  • อุตสาหกรรมการค้าปลีกและการค้าส่ง มีมูลค่า 1,628,488.05 ล้านบาท (14%)
  • อุตสาหกรรมข้อมูล ข่าวสาร และการสื่อสาร มีมูลค่า 477,293.12 ล้านบาท (28%)
  • อุตสาหกรรมการผลิต มีมูลค่า 476,328.08 ล้านบาท (25%)
ข้อมูลของ ETDA ระบุอีกว่า จากสถานการณ์โควิด-19 ส่งผลให้เกิดแนวโน้มที่สำคัญอันสะท้อนให้เห็นถึงการเติบโตของตลาดอีคอมเมิร์ซ อย่างมีนัยสำคัญใน 5 ประเด็น ได้แก่
(1) พฤติกรรมของผู้บริโภคที่ชีวิตติดกับดิจิทัลมากขึ้น ทำให้ตลาดอีคอมเมิร์ซโตตามไปด้วย
(2) การเติบโตของแพลตฟอร์ม Ride-Hailing โดยเฉพาะการส่งอาหารและสินค้าอุปโภคบริโภค
(3) การนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาประยุกต์ใช้ในธุรกิจอีคอมเมิร์ซเพิ่มมากขึ้น
(4) กลยุทธ์การส่งเสริมการขายสินค้าและบริการของแพลตฟอร์ม e-Marketplace ทั้งแคมเปญโปรโมชัน ส่วนลด จัดส่งฟรี รวมทั้งการใช้ข้อมูลลูกค้าบนแพลตฟอร์มให้เป็นประโยชน์
(5) การขยายบริการใหม่ๆ ของธุรกิจขนส่งสินค้า (Logistics) แบบครบวงจร รวมถึงบริการเกี่ยวกับคลังสินค้าและการจัดส่ง (Fulfilment)
เห็นข้อมูลดังกล่าวแล้ว ทำให้คิดถึงเว็บไซต์ Thaitrade.com ของกรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ ที่จัดตั้งขึ้นในรูปแบบมาร์เก็ตเพลสที่มีแนวคิดผลักดันให้เป็นศูนย์กลางการค้าออนไลน์ของประเทศ เพื่อสนับสนุนผู้ประกอบการไทยได้ครอบคลุมทั้งขายในประเทศและส่งออกระหว่างประเทศ พร้อมช่วยผู้ประกอบการรายย่อย เกษตรกร และ e-Marketplace ต่างๆ ของไทยในด้านการค้าออนไลน์อย่างครบวงจร มีการทำการตลาดและประชาสัมพันธ์ทั้งในประเทศและต่างประเทศต่อเนื่อง และทำผ่านสำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศกว่า 58 แห่งทั่วโลก มีเครือข่ายพันธมิตรมากมาย อาทิ สภาหอการค้าแห่งประเทศไทย สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย ธนาคารกรุงเทพ ไปรษณีย์ไทย
กล่าวได้ว่า Thaitrade.com ของไทยก็เหมือนเว็บ Alibaba ของจีนนั่นเอง

นับตั้งแต่เปิดให้บริการเดือนกรกฎาคม 2554 – 31 มกราคม 2562 มีมูลค่าการซื้อขายสินค้าที่มีหลักฐานผ่านเว็บไซต์ Thaitrade.com ราว 5,582 ล้านบาท ประเทศสมาชิกที่เป็นผู้ซื้อมากที่สุด อันดับ 1 ได้แก่ อินเดีย 11.75% รองลงมาคือ จีน 6.81% สหรัฐ 3.75% เวียดนาม 3.66% และมาเลเซีย 2.41%
สำหรับหมวดสินค้าที่ได้รับความสนใจมากที่สุด ได้แก่ อาหารและเครื่องดื่ม / ความงามและการดูแลส่วนบุคคล / รถยนต์และรถจักรยานยนต์ / เครื่องแต่งกาย / การเกษตร / บรรจุภัณฑ์และการพิมพ์ / อัญมณีและเครื่องประดับ / เฟอร์นิเจอร์ / ของขวัญและงานฝีมือ / บ้านและสวน

อย่างไรก็ตาม นับแต่เกิดการระบาดของไวรัสโควิด-19 ท่ามกลางกระแสอีคอมเมิร์ซที่เติบโตขึ้นจากพฤติกรรมของผู้บริโภคยุคใหม่ และรัฐบาลก็พยายามสนับสนุนผู้ประกอบการให้ค้าขายผ่านระบบออนไลน์ มีการจัดตั้งเว็บไซต์ใหม่ๆ ขึ้นรองรับจนจำได้ไม่หมด แต่ดูเหมือนชื่อ Thaitrade.com กลับเงียบหายไป

หากรัฐบาลจะนำ Thaitrade.com กลับมาปัดฝุ่น พัฒนาแบบจริงๆ จังๆ หรือมอบไลเซ่นส์ให้เอกชนที่มีพาวเวอร์หรือจะเปิดประมูลเพื่อนำแบรนด์นี้ไปพัฒนาเป็นมาร์เก็ตเพลสของไทย ให้เป็นที่พึ่งของผู้ประกอบการคนไทย ผู้ประกอบการตัวเล็กตัวน้อยได้มีตลาดออนไลน์ที่เป็นของคนไทย ออกไปสู้กับมาร์เก็ตเพลสชั้นนำของต่างชาติ ก็น่าจะเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการก้าวไปสู่ความสำเร็จของการค้ารูปแบบใหม่