นับเป็นข่าวดี เมื่อกว่า 100 ประเทศสัญญาว่าจะยุติการตัดไม้ทำลายป่า พร้อมกับฟื้นฟูป่าไม้ และผืนดินที่เสื่อมโทรมภายในสิ้นปี 2573 โดยได้รับการสนับสนุนจากกองทุนของรัฐและเอกชนจำนวน 19,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เพื่อพิทักษ์ป่าพื้นเมืองและการทำเกษตรกรรมแบบยั่งยืน
แถลงการณ์ร่วมที่ออกในการประชุมสุดยอดสภาพภูมิอากาศโลก COP26 ณ เมืองกลาสโกว์ สกอตแลนด์ ได้รับการสนับสนุนจากบรรดาผู้นำของประเทศต่างๆ 105 ประเทศ ซึ่งรวมถึง รัสเซีย บราซิล อินโดนีเซีย และคองโก ทั้งหมดมีพื้นที่ป่าไม้รวมกันคิดเป็นสัดส่วนมากถึง 85% ของป่าไม้ทั่วโลก โดยปฏิญญาว่าด้วยการใช้ป่าไม้และที่ดินของผู้นำกลาสโกว์ (Glasgow Leaders’ Declaration On Forests And Land Use) นี้ จะครอบคลุมพื้นที่ป่ามากกว่า 33 ล้านตารางกิโลเมตร
“เราจะมีโอกาสยุติประวัติศาสตร์อันยาวนานของมนุษยชาติในฐานะผู้พิชิตธรรมชาติ และกลายเป็นผู้ดูแลหรือปกปักรักษาแทน” Boris Johnson นายกรัฐมนตรีสหราชอาณาจักร กล่าว และบอกว่านี่เป็นข้อตกลงที่ไม่เคยมีมาก่อน
จากข้อมูลของสถาบันทรัพยากรโลก (World Resources Institute; WRI) ระบุว่า ป่าไม้ดูดซับการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ประมาณ 30% ป่าไม้จะปล่อยมลพิษออกจากชั้นบรรยากาศและป้องกันไม่ให้สภาพอากาศร้อนขึ้น
ทว่า สภาวะอากาศตามธรรมชาตินี้กำลังสูญสลายและหายไปอย่างรวดเร็ว เนื่องจากโลกสูญเสียป่าไปมากถึง 258,000 ตารางกิโลเมตร ในปี 2562 ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีขนาดใหญ่กว่าสหราชอาณาจักร และใหญ่กว่าประเทศต่างๆ อีกร้อยกว่าประเทศ เช่น โรมาเนีย เบลารุส อูกันดา อุรุกวัย ลาว กัมพูชา และบังคลาเทศ เป็นต้น
ด้าน Michelle Passero ผู้อำนวยการโครงการการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของ The Nature Conservancy ในรัฐแคลิฟอร์เนีย ประเทศสหรัฐอเมริกา เรียกข้อตกลงนี้เป็น “การเริ่มต้นที่ยอดเยี่ยม”
“เราต้องการคำปฏิญาณเช่นนี้เพื่อเริ่มต้น COP26 นี่เป็นการเริ่มต้นที่ดีจริงๆ แต่เรายังจำเป็นต้องเชื่อมโยงจุดต่างๆ ทั้งหมดเข้าด้วยกันเพื่อมีส่วนร่วมกับชุมชนและชุมชนพื้นเมืองในการแก้ปัญหา” เธอบอกกับ Al Jazeera
ข้อตกลงนี้ขยายความมุ่งมั่นที่คล้ายกันของ 40 ประเทศ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของปฏิญญานิวยอร์กว่าด้วยป่าไม้เมื่อปี 2557 และดำเนินการไปไกลกว่าที่เคย ในการจัดวางทรัพยากรต่างๆ โดยเฉพาะงบประมาณเพื่อบรรลุเป้าหมายนั้น
ขณะที่ Joko Widodo ประธานาธิบดีอินโดนีเซีย ประเทศที่อุดมด้วยทรัพยากรกล่าวว่าป่าฝน ป่าชายเลน ทะเล และพื้นที่พรุในหมู่เกาะของอินโดนีเซรียเป็นกุญแจสำคัญในการจำกัดการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ร้ายแรง
“เรามุ่งมั่นที่จะปกป้องแหล่งกักเก็บคาร์บอนที่สำคัญเหล่านี้ และทุนธรรมชาติของเรา สำหรับคนรุ่นใหม่ในอนาคต” เขากล่าว
ภายใต้ข้อตกลงดังกล่าว มี 12 ประเทศ รวมทั้งสหราชอาณาจักร ให้คำมั่นว่าจะจัดหาเงินทุนสาธารณะจำนวน 12,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ระหว่างปี 2564-2568 เพื่อช่วยประเทศกำลังพัฒนา และรวมถึงความพยายามในการฟื้นฟูพื้นที่เสื่อมโทรมอันเกิดจากการตัดไม้ทำลายป่า และแก้ไขปัญหาไฟป่า
สถาบันการเงินรายใหญ่ระดับโลกมากกว่า 30 บริษัท ซึ่งรวมถึง Aviva, Schroders และ AXA ที่มีสินทรัพย์รวมกันกว่า 8.7 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐฯ จะมอบเงินทุนสนับสนุนอย่างน้อย 7,200 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ พร้อมทั้งให้คำมั่นว่าจะหยุดลงทุนในกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการตัดไม้ทำลายป่าที่่เกี่ยวข้องกับการผลิตปศุสัตว์ น้ำมันปาล์ม ถั่วเหลือง และเยื่อกระดาษภายในปี 2568
ขณะเดียวกัน 5 ประเทศ รวมทั้งสหราชอาณาจักรและสหรัฐอเมริกา และกลุ่มองค์กรการกุศลระดับโลก ได้ให้คำมั่นว่าจะจัดหาเงินทุนจำนวน 1,700 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เพื่อสนับสนุนการอนุรักษ์ป่าไม้ของชาวพื้นเมือง และเสริมสร้างกรรมสิทธิ์ในที่ดินของพวกเขา เนื่องชุมชนพื้นเมืองเป็นผู้พิทักษ์ป่าที่ดีที่สุด มักจะต่อต้านการบุกรุกอย่างรุนแรงของคนตัดไม้และคนเก็บกวาดที่ดิน
อย่างไรก็ตาม สิ่งที่น่ากังวลคือ ต้นไม้ยังคงถูกตัดทิ้งในระดับอุตสาหกรรม อย่างน้อยก็ในป่าอเมซอนภายใต้การบริหารของรัฐบาลขวาจัดของ Jair Bolsonaro ประธานาธิบดีบราซิล ในขณะที่ชนเผ่าพื้นเมืองเรียกร้องให้ 80% ของผืนป่าแห่งนี้ได้รับการคุ้มครองภายในปี 2568
ทั้งนี้ ข้อมูลจากรายงาน Global Forest Resources Assessment 2020 โดยองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) ระบุว่า พื้นที่ป่าของโลกกำลังลดลง แต่อัตราการสูญเสียได้ชะลอตัว โดยโลกได้สูญเสียป่าไปแล้ว 1.78 ล้านตารางกิโลเมตร ตั้งแต่ปี 2533 ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีขนาดเท่ากับประเทศลิเบีย

อัตราการสูญเสียป่าสุทธิลดลงอย่างมากในช่วงปี 2533-2563 เนื่องจากการตัดไม้ทำลายป่าลดลงในบางประเทศ บวกกับการเพิ่มขึ้นของพื้นที่ป่าในประเทศอื่นๆ อันเป็นผลมาจากการปลูกป่า และการขยายตัวตามธรรมชาติของป่า
โดยอัตราการสูญเสียป่าสุทธิลดลงจาก 0.078 ล้านตารางกิโลเมตรต่อปี ในช่วงปี 2533-2533 เป็น 0.052 ล้านตารางกิโลเมตรต่อปีในปี 2543–2553 และ 0.047 ล้านตารางกิโลเมตรต่อปีในปี 2553–2563
แอฟริกามีอัตราการสูญเสียป่าสุทธิต่อปีมากที่สุดในปี 2553-2563 ที่ 0.039 ล้านตารางกิโลเมตร รองลงมาคืออเมริกาใต้ 0.026 ล้านตารางกิโลเมตร
ที่มา :
- COP26: More than 100 countries pledge to end deforestation by 2030
- Global Forest Resources Assessment 2020 Key Findings, FAO













