โลกของเราได้เดินมาถึงยุค Media Fragmentation อย่างเต็มตัวแล้วครับ
อุตสาหกรรมสื่อกำลังกลืนกลาย หรือที่หลายคนเรียกว่า Media Disruption เกิดการแตกกระจายของผู้เสพสื่อ หรือ Fragmentation of Audience Attention ที่คนทุกรุ่นทุกเพศทุกวัย โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่มีพฤติกรรมเสพสื่อหลาก Channel หลาย Platform หรือ Fragmented Across Multiple Channels And Platforms ในเวลาเดียวกัน
คนรุ่นใหม่จึงแทบไม่เหลือเวลาเสพสื่อได้ครบถ้วน และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง สื่อรูปแบบเก่ายิ่งหมดสิทธิ์ ไม่ว่าจะจากความเชยในด้านเนื้อหาที่สื่อเก่าปรับตัวตามไม่ทัน หรือความล้ำสมัยในทางรูปแบบเทคโนโลยีที่ใช้
อุตสาหกรรมสื่อที่ยังไม่ปรับตัวหรือไม่ยอมปรับตัว กำลังประสบสภาวะใกล้ล้มละลาย สิ่งพิมพ์นั้นลงหลุมไปก่อนเพื่อนหลายปีแล้ว ภาพยนตร์ก็อยู่ในห้อง ICU ส่วนดนตรีหมอกำลังหาเตียงให้ Admit
อันที่จริง สัญญาณไฟไหม้วงการ CD มิได้ปรากฏขึ้นครั้งแรกจากกรณีการปิดตัวของแผนก CD ที่ B2S
เพราะวงการ CD นอนหยอดน้ำข้าวต้มมาแล้วนับเป็นเวลา 10-15 ปี เริ่มจาก ปัญหาเทปผี CD เถื่อน ตามมาด้วย MP3 ละเมิดลิขสิทธิ์ และการเกิดขึ้นของ Napster ตามมาด้วย Bit Torrent และซ้ำดาบสองด้วยเทคโนโลยี Streaming การทะยานขึ้นสู่จุดสูงสุดของการฟังเพลงบน YouTube
ดังนี้ ร้าน CD น้อยใหญ่ที่เคยเป็นแหล่งพักผ่อนหย่อนใจของบรรดาคอเพลง ค่อยๆ ทยอยล้มหายตายจากไป เริ่มจาก Tower Record และร้าน CD ตามห้างสรรพสินค้าที่สู้ค่าเช่าและแบกภาระค่าจ้างพนักงานเอาไว้ไม่ไหว เมื่อเทียบรายรับหรือยอดขายที่เข้ามาน้อยนิดกับรายจ่ายที่ต้องควักออกเป็นประจำทุกสิ้นเดือน
ร้าน CD ระดับตำนานในรูปแบบ Stand Alone ที่พลอยถูกหางเลขไปด้วย เพราะแม้ค่าเช่าค่าออนจะน้อยกว่าร้าน CD แฟรนไชส์ที่เช่าพื้นที่ห้างสรรพสินค้า หรือพนักงานขายก็มีน้อยหรือแทบไม่มี เพราะเจ้าของร้านขายเอง แต่ด้วยยอดขาย CD ที่ลดลงอย่างฮวบฮาบ ก็ทำให้หลายรายปรับหน้าร้านขายของอย่างอื่น เช่น ขายกาแฟ ขนม หรืออาหาร บางเจ้าก็หันไปทำธุรกิจอื่น หรือบางเจ้าก็ปิดไปเลยก็มี
แม้ช่วง 5-6 ปีให้หลังมานี้ กระแสของแผ่นเสียงจะกลับมา บวกกับเทปอีกนิดหน่อย จะมีส่วนกระตุ้นให้ร้าน CD พอจะมีสภาพคล่องเพิ่มขึ้นมาบ้าง แต่มันก็เป็นเพียงแรงกระตุ้นเพียงเล็กน้อยเท่านั้น
เพราะทุกวันนี้ แม้วงการแผ่นเสียงและเทปจะกลับมาเฟื่องฟูเมื่อ 4-5 ปีที่ผ่าน ทว่า มาถึงปีนี้ก็เริ่มที่จะซบเซาเช่นกัน เห็นได้จาก มีแผ่นเสียงและเทปจำนวนมากที่ถูกกักตุนเอาไว้ขายเก็งกำไร เช่น คาราบาว เต๋อ อัสนี-วสันต์ ได้ทยอยถูกปล่อยของ แยกแผ่นใน Boxset ออกมาขายเดี่ยวๆ กันบ้างแล้ว
หลังจาก B2S แผนกขาย CD ทยอยปิดตัวลงทีละสาขาในห้าง Central ผมตรวจสอบสถานการณ์ร้านขาย CD พบว่า เหลือร้านอยู่น้อยมาก โดยเฉพาะย่านคลองถมที่เคยเป็นแหล่งค้าขาย CD ใหญ่ที่สุด ทั้งขายปลีกและขายส่งก็เหลือไม่กี่ร้าน
โดยเฉพาะทุกวันนี้ CD เพลงสากล จากเดิมที่เคยผลิตในบ้านเรา ปัจจุบันใช้วิธี Import แผ่นเข้ามาจากต่างประเทศโดยตรง ทำให้ลดค่าใช้จ่ายหลายๆ อย่างนัยว่าเป็นการลดต้นทุนบางอย่างในทางอ้อม เพื่อให้วงการ CD เพลงสากลเดินต่อไปได้
ส่วนวงการ CD เพลงไทย ก็นานๆ จะมีอัลบั้มใหม่ออกมาสักที ทั้งค่ายใหญ่ค่ายเล็ก และส่วนมากก็มักจะทำรายได้จากการขายตรงผ่าน Social Media กันเป็นหลัก
ดังนั้น การปิดแผนกขาย CD เพลง ของ B2S ยักษ์ใหญ่ในวงการร้านขาย CD เสมือนคำประกาศการปิดฉากตำนาน CD เพลงในเมืองไทย เพราะร้าน CD ทั้งร้าน Franchise และร้านรายย่อยที่มีอยู่เดิมล้วนมีสภาพที่ไม่ต่างไปจาก B2S ก่อนปิดตัว
นั่นคือ ยอดขาย CD ไม่พอกับค่าใช้จ่ายของร้าน โดยเฉพาะค่าเช่าพื้นที่ในห้างสรรพสินค้า กรณีศึกษาสำคัญนอกจาก B2S ก็คือ แมงป่อง ที่ทยอยปิดสาขาในห้างมากว่า 4-5 ปีแล้ว ร้าน Boomerang ก็ปิดไปหลายสาขา ร้าน CAP Music ก็มีการเปลี่ยนแปลงเกี่ยวกับการขาย CD เพลง ร้านเล็กร้านน้อยหรือร้าน Stand Alone ที่มีฐานลูกค้าของตัวเอง เช่น น้องท่าพระจันทร์ Musicland ยังพอยืนหยัดต่อไปได้ด้วยการปรับตัว บางร้านเพิ่มสินค้าแผ่นเสียงเข้ามา บางร้านก็เพิ่มเทป และบางร้านก็มี CD มือสอง หรือ CD นำเข้าจากต่างประเทศโดยตรง
แต่ร้าน CD จะอยู่ได้ แบบเลี้ยงรอบบิลให้มีสภาพคล่อง แน่นอนว่า ต้องมี CD ใหม่ๆ มาวางขาย ซึ่งในขณะนี้ สถานการณ์น่าจับตามองไปที่ค่ายแกรมมี่ที่ถือว่าเป็นผู้ผลิต CD รายใหญ่ที่สุดของไทย ซึ่งในช่วงหลัง CD ของแกรมมี่ออกมาน้อยจนผิดสังเกต RS นั้นไม่ต้องพูดถึงเพราะเลิกผลิต CD มาร่วม 10 ปีแล้ว ค่ายเพลงอื่นๆ ก็ล้มหายตายจาก จนไม่อาจนับว่ายังทำธุรกิจขาย CD คงเหลือแต่ค่าย Indy หรือศิลปินอิสระที่ทำ CD ขายเอง
ผมตามกระแสข่าวค่ายเพลงหนึ่งซึ่งมีปริมาณ CD ที่น่าสนใจคือ “แม่ไม้เพลงไทย” ซึ่งมีการลือกันว่า แม้ไม้ จะเลิกผลิต CD นี่คือสัญญาณอันตรายของวงการ CD ไทยสัญญาณหนึ่งเลยทีเดียว ซึ่งหากเป็นจริง เราคงเหลือแกรมมี่เจ้าเดียวที่ยังผลิต CD กับนิธิทัศน์และรถไฟดนตรีอีกนิดหน่อย
และเมื่อถึงวันที่ทุกค่ายเลิกผลิต CD ผมคิดว่า CD จะกลายเป็น Niche Market ที่ผลิตจำนวนน้อยและเปิดให้แฟนเพลงจองเอาไปเก็บมากกว่าเปิดฟัง และราคา CD มือสองจะทะยานขึ้นอย่างน่าตกใจ
และ “CD เพลง” จะกลายเป็น “ของหายาก” ครับ!













