ในงานเสวนา “EEC HDC ยกระดับความรู้-ทักษะ ยกระดับประเทศ” ผ่านระบบ Zoom จัดโดย คณะทำงานประสานงานด้านการพัฒนาบุคลากรในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC HDC) มีประเด็นน่าจับตามองโดยเฉพาะ “คนแบบไหนที่อุตสาหกรรม 4.0 ต้องการ”
เพราะหนึ่งในผู้เสวนาในหัวข้อ “การพัฒนาบุคลากรกับการยกระดับทักษะยุคใหม่” คือ ดร.สมชัย ไทยสงวนวรกุล ประธานกรรมการบริหาร บริษัท เอส เอ็น ซี ฟอร์เมอร์ จำกัด (มหาชน) และ ประธานเครือข่ายอุตสาหกรรมเขตเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC Industrial Forum (EIF)
ในฐานะซีอีโอบริษัทที่ประสบความสำเร็จระดับโลก อุทิศตัวเข้ามาพัฒนาบุคลากรร่วมกับ EEC HDC ผลลัพธ์ในเป้าหมายจึงต้องหวังผลระดับสูงสุด
เอส เอ็น ซี ฟอร์เมอร์ ถือเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมแห่งแรกๆของเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ที่พัฒนาจนกลายเป็นอุตสาหกรรม 4.0 แถมยังเติบโตมาจากอุตสาหกรรมยุค 2.0 จึงเข้าใจถึงบริบทความเปลี่ยนแปลง ปัญหา อุปสรรค และเงื่อนไขต่างๆ รวมถึงการปรับตัวของอุตสาหกรรม “ยุคเก่า” สู่ “ยุคใหม่” ว่าต้องดำเนินการอย่างไรให้บรรลุผล
ดร.สมชัย สะท้อนแนวคิดผ่านเวทีเสวนาครั้งนี้ว่า ในอดีตบุคลากรที่ออกมาจากสถาบันการศึกษา เมื่อเข้ามาสู่ระบบการทำงาน ต้องมีการฝึกอบรมเรียนรู้เกี่ยวกับงานที่ต้องรับผิดชอบนานร่วมปี นั่นไม่ใช่ปัญหา แต่ปัญหาคือหลังฝึกเด็กจนเก่งแล้ว กลับโดนบริษัทอื่นดึงตัวไป เนื่องจากคนเก่งมีน้อย แต่ความต้องการมีมาก
เขานำปัญหาเหล่านี้มาร่วมแก้ไขผ่านโครงการ EEC HDC ด้วยการร่วมมือกับมหาวิทยาลัยในพื้นที่ EEC อาทิ มหาวิทยาลัยบูรพา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตศรีราชา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์พัทยา รวมถึงสถาบันการศึกษานอกพื้นที่คือ 9 มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล 23 จังหวัด 30 แคมปัส รวมทั้งมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี ปรับหลักสูตรการศึกษาให้ตรงกับความต้องการของอุตสาหกรรม 4.0 ปรากฏว่า 1 ปีสร้างบุคลากรในตลาดร่วม 1,000 คน มีคุณสมบัติตรงกับที่สถานประกอบการต้องการ เด็กจบจากสถานศึกษาออกมาปฏิบัติงานได้จริง สามารถสร้างเครื่องจักรที่ควบคุมด้วยคอมพิวเตอร์ได้ สร้างงานในอุตสาหกรรม 4.0 ได้อย่างไม่ติดขัด
ซีอีโอ เอส เอ็น ซี ฟอร์เมอร์ กล่าวอีกว่า อุตสาหกรรม 4.0 วัตถุประสงค์คือ การเพิ่มประสิทธิภาพผลผลิตและลดต้นทุนประกอบการ สิ่งที่อยากให้ทุกบริษัท โดยเฉพาะบริษัทขนาดกลางและขนาดย่อม มองเห็นภาพคือทำอย่างไรจะสร้างรายได้ 1 ล้านบาทด้วยการใช้พนักงานแค่ 1 คน โดยมีตัวอย่างให้เห็นแล้วว่าบริษัทที่ทำยอดขาย 500 กว่าล้านบาท ใช้พนักงานแค่ 11 คน ซึ่งเป็นโครงการที่ดำเนินการผ่าน EEC HDC
“ในช่วงเกิดวิกฤตโควิด-19 แรงงานเพื่อนบ้านกลับหมด ประมาณ 4-5 แสนอัตรา ทำให้งานบางอย่าง เช่น งานอันตราย งานน่าเบื่อ เกิดปัญหาหมด มีสิ่งเดียวที่จะทดแทนได้คือระบบออโตเมชั่นและหุ่นยนต์ เราแก้ปัญหาด้วยการใช้น้องๆ นักศึกษาแมคคาทรอนิกส์ สร้างเครื่องจักรทดแทนแรงงาน จับพวกเขามาคุยกับพนักงานที่มีประสบการณ์ทำงาน 10-20 ปี บอกความประสงค์ว่าต้องการชิ้นงานแบบไหนในการทำงาน และนำข้อมูลเหล่านั้นไปเขียนเป็นโปรแกรมจนผลิตเป็นเครื่องจักรสำเร็จ เป็นเด็กจบใหม่ล้วนๆ”

เมื่อถามถึงความต้องการบุคลากรของอุตสาหกรรม 4.0 ดร.สมชัยกล่าวว่า ปัจจุบันเราไม่ต้องการพนักงานที่มีทักษะสูงด้านใดด้านหนึ่ง แต่ต้องการพนักงานที่มีทักษะหลากหลาย เพื่อเข้ามาทำงานร่วมกับโรบอต มาควบคุมออโตเมชั่น เพราะเมื่อเราลงทุนผลิตเครื่องจักร 1 ชุด พนักงาน 1 คน ต้องสามารถควบคุมได้ทั้งระบบ ขณะที่พนักงานระดับกลางควรต้องมีความรู้คล้ายๆ กับสหวิทยาการ เช่น ระบบฉีด ปั้ม กลึง เข้าใจระบบไอโอที วีอาร์ที การที่เราจะมีบุคลากรแบบนี้เข้ามาสู่ระบบ ต้องเริ่มต้นจากสถาบันการศึกษา ถ้าสถาบันการศึกษาสามารถพัฒนานักศึกษาจนสามารถสร้างโปรโตไทป์ แล้วให้สถานประกอบการนำโปรโตไทป์ไปสร้างเศรษฐกิจให้โตขึ้นได้ ยิ่งเป็นการบ่มเพาะนักศึกษาให้ประสบความสำเร็จสูงขึ้น
ดร.สมชัย ยกตัวอย่าง เอส เอ็น ซี เคยคุยกับสถาบันการศึกษาว่าถ้าจะเปิดหลักสูตรออโตเมชั่น กับ โรโบติกส์ มีอาจารย์ท่านใดจบสาขานี้บ้าง ปรากฏว่ามีเป็น 100 คน เก่งๆ ทั้งนั้นเลย แต่ในช่วงที่ผ่านมาพวกเขาไม่แน่ใจว่าสอนไปแล้วลูกศิษย์ทำได้หรือเปล่า พอมาเจอแบบนี้ชอบเลย เพราะมีสถานประกอบการสนับสนุน ทั้งเครื่องมือ อุปกรณ์ ทุนการศึกษา เด็กจบมามีตลาดรองรับแน่นอน
“สำหรับผมต้องการเด็กที่มี multi-skill มีความรู้หลากหลาย เช่น เราสร้างภาพ industry 4.0 ผ่าออกเป็น 5-6 เสา ทุกคนต้องมาจบที่ภาพนี้ ไม่ว่าคุณจะจบไฟฟ้า อิเล็กทรอนิกส์ อะไรมาก็แล้วแต่ ทุกสาขาต้องเก่งหมด เพราะฉะนั้นเด็กจบใหม่ที่ตรงกับความต้องการของผม ผมยอมจ่ายค่าแรงแพง ไม่อย่างนั้นเขาก็ไหลไปอยู่ที่อื่น” ดร.สมชัย สรุป

ยุคนี้ต้อง Demand Driven
ดร.ชิต เหล่าวัฒนา ที่ปรึกษาพิเศษสำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก กล่าวว่า ก่อนหน้านี้ 30-40 ปีเราเคยคุยกันว่า นักศึกษาที่จบจากมหาวิทยาลัยจะผลิตให้ไปเชื่อมโยงกับโรงงานใดโรงงานหนึ่งไม่ได้ เพราะว่าเป็นงบประมาณของรัฐ หลักสูตรทั้งหมดจึงออกแบบโดยสถาบันการศึกษา แต่ปัจจุบันแนวคิดนี้เปลี่ยนแล้ว ปัจจุบันเราจะไม่ทำ Supply Push อย่างนั้นแล้ว เพราะไม่แน่ใจว่าตรงเป้าหรือเปล่า
“มีงานวิจัยระบุว่างบประมาณการสร้างคน 100 บาท ไปถึงเป้าหมายจริงๆ ไม่เกิน 20 บาท และที่ถึงเป้าจริงๆ ยังช้าเกินไป คืออยากทำให้เสร็จภายใน 1-2 ปี กลับใช้เวลาถึง 5 ปี” ดร.ชิต กล่าว
ปัจจุบันจึงเกิดแนวคิดว่าทำอย่างไรจึงจะผลิตบุคลากรที่ตอบสนองภาคอุตสาหกรรมได้ หรือการผลิตแบบ Demand Driven เนื่องจากถ้าเรามัวแต่สนใจงานวิจัยโดยไม่คุยกับภาคอุตสาหกรรมโอกาสพลาดมีมากกว่ากว่า 80% ที่ไปถึง 20%ก็ช้าไป
“ถ้าการเรียนการสอนในสถาบันการศึกษายังเหมือนเดิม จะไม่ทันสิ่งที่เอกชนต้องการ เราต้องปรับหลักสูตรเพื่อผลิตเด็กออกมาให้ตรงกับความต้องการ เรื่อง 4.0 เรื่อง 5G เรื่อง data จะเกี่ยวพันโดยตรงกับการเข้าสู่ supply chain แม้ปัจจุบันหลายมหาวิทยาลัยเป็นมหาวิทยาลัยในกำกับ แต่สามารถปรับเปลี่ยนได้โดยพรบ.ของตัวเอง โจทย์อยู่ที่อาจารย์อยากเปลี่ยนหรือเปล่า หนทางเปลี่ยนเป็นการศึกษาแบบ “แซนด์บอกซ์” อาจจะยาก มีขวากหนามมาก แต่ถ้าเปลี่ยนได้จะทำให้คนรุ่นหลังพัฒนาได้เร็วขึ้น แต่ถ้าเราไม่เปลี่ยนเพราะอยากทำงานง่ายๆ ระบบการศึกษาของเราก็จะถอยหลังไปเรื่อยๆ”

ต้องสร้างการศึกษาแบบใหม่
ดร.อภิชาต ทองอยู่ ประธาน EEC HDC กล่าวปิดท้ายว่า เมื่อฟังคำพูดของภาคเอกชนแล้ว เราต้องประมวลการศึกษาครั้งใหญ่ เนื่องจากความต้องการของสองฝ่ายเกือบจะต่างกันโดยสิ้นเชิง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องหลักสูตร กระบวนการ วิธีการ การบริหารจัดการ ฯลฯ เป็นช่วงของการเปลี่ยนแปลงอย่างจริงจัง เมื่อก่อนเราใช้สถาบันการศึกษาและครูเป็นศูนย์กลาง แต่วันนี้เราต้องเปลี่ยนให้อุตสาหกรรมเป็นศูนย์กลาง และเข้ามาเรียนรู้ร่วมกัน เช่น ใน EEC HDC มีการสร้างระบบการศึกษาแบบ univertory คือ university+factory เรียกว่า ARAI ACADEMY A ย่อมาจาก Automation R : Robotic A : Ai และ I : IoT ทำเป็นระบบโมดูล เริ่มต้นจากหลักสูตรปัญญาประดิษฐ์ วันนี้เราต้องเปลี่ยน ถ้าไม่เปลี่ยนห้องเรียนจะกลายเป็นสุสาน ไม่ใช่เฉพาะความสามารถในการหาความรู้ใหม่ แต่ต้องมีกลไกในการเอาความรู้เก่าออกเพื่อรับความรู้ใหม่ๆ เข้ามาแทนด้วย













