ปูทะเล…สัตว์น้ำเศรษฐกิจใหม่ พลิกชีวิตคนปัตตานี

ปัตตานีเป็นจังหวัดที่ประชากรมีรายได้น้อยที่สุดในประเทศไทยตามดัชนีความก้าวหน้าของคน เป็นศูนย์รวมของประชากรหลากหลายเชื้อชาติ ศาสนา โดยสืบเนื่องมาจากความเจริญรุ่งเรืองทางการปกครองและการค้าในอดีต จึงมีการรับเอาอารยธรรมจากชนชาติต่างๆ มาผสมผสาน จนเป็นเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่โดดเด่นและกลมกลืน


จากรายงานความคืบหน้าของแผนงานการแก้ปัญหาความยากจนแบบเบ็ดเสร็จและแม่นยำในจังหวัดชายแดนใต้ล่าสุด ซึ่งเป็นความร่วมมือตามบันทึกความเข้าใจที่ลงนามร่วมกันระหว่างศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนใต้ (ศอ.บต) กับหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) ในสังกัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) หนึ่งในโครงการความร่วมมือคือโครงการ “เมืองปูทะเลโลก” ซึ่งมีการคิดค้นการเพาะพันธุ์ลูกปูทะเลสำเร็จเป็นครั้งแรก จนเกิดเป็นอาชีพใหม่ให้แก่ประชาชน

นอกจากความร่วมมือระหว่าง ศอ.บต. กับ บพท.แล้ว โครงการดังกล่าวได้รับความร่วมมือและบูรณาการจากภาคีอื่นๆ ได้แก่ มหาวิทยาสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี กรมประมง กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ตลอดจนกลุ่มวิสาหกิจชุมชนและเกษตรกรในพื้นที่ โดยมีทีมนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์สนับสนุนการสร้างองค์ความรู้เรื่องปูทะเลด้วยภูมิปัญญาคนไทยอย่างครบวงจร
พัฒนาการของโครงการเมืองปูทะเลโลก จังหวัดปัตตานี เริ่มต้นจากการเพาะฟักลูกปู แล้วนำลูกปูไปส่งเสริมให้เกษตรกรทำฟาร์มเลี้ยงปูทะเลแบบบ่อดิน โดยแรกเริ่มมีเกษตรกรสนใจทำฟาร์มปูทะเลเพียง 3 ฟาร์ม แต่ปัจจุบันขยายจำนวนเพิ่มขึ้นเป็น 25 ฟาร์ม และมีเกษตรกรพัฒนาเป็นฟาร์มปูขุนระบบคอนโดน้ำหมุนเวียน และแบบแพลอยน้ำอีก 22 ราย อีกทั้งยังมีการทำฟาร์มอนุบาลลูกปูวัยอ่อนเกิดขึ้น 2 แห่ง

รายงานการศึกษาวิจัยเบื้องต้นพบว่า การเลี้ยงปูบนที่ดินตัวเองของเกษตรกร ขนาดบ่อ 2 ไร่ต้องใช้ต้นทุนรวม 23,100 บาทต่อรอบ 109 วัน ซึ่งจะสามารถทำรายได้จากการขายเป็นปูขุนได้ 89,000 บาทต่อรอบ ส่งผลให้มีกำไรจากการเลี้ยงรอบละ 65,900 บาท หรือคิดเป็นอัตราผลตอบแทนเฉลี่ยจากการเลี้ยงที่ร้อยละ 285.28 ต่อรอบ
ทั้งนี้ปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญของการเลี้ยงปู อยู่ที่คุณภาพน้ำ ซึ่งต้องควบคุมให้มีค่าความเป็นกรด-ด่าง ระหว่าง พีเอช 6-8 และต้องรักษาค่าความเค็มให้ทรงตัวอยู่ที่ระดับ 30 พีพีเอ็ม
โครงการดังกล่าวถูกรายการต่อ พล.อ.ประยุทธ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม พร้อมด้วยคณะรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้อง ซึ่งเดินทางตรวจราชการในพื้นที่จังหวัดยะลาและจังหวัดปัตตานี พร้อมกับประชุมร่วมกับผู้บริหาร ศอ.บต เมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2564 ที่ผ่านมา ในประเด็นการแก้ปัญหาความยากจนจังหวัดชายแดนใต้แบบเบ็ดเสร็จและแม่นยำ
หลังรับฟังรายงานจบ นายกรัฐมนตรีและคณะได้ลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมโครงการเมืองปูทะเลโลก ของจังหวัดปัตตานี พร้อมกับมอบลูกพันธุ์ปูให้แก่สมาชิกกลุ่มเลี้ยงปูทะเล และมอบพันธุ์ไม้โกงกาง เพื่อเป็นแหล่งอนุบาลลูกปูในพื้นที่ให้แก่สมาชิกกลุ่มท่องเที่ยวชุมชน นายกฯกล่าวว่าดีใจได้เห็นรอยยิ้มของประชาชน  ขอให้ทุกคนได้นำศักยภาพที่มีอยู่โดยเฉพาะด้านการเกษตรมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ควบคู่กับการรักษาธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมให้ยั่งยืน

“รัฐบาลจะเร่งแก้ไขปัญหาความยากจนรายครัวเรือน ปรับให้ตรงกับความต้องการของประชาชนและสอดคล้องกับศักยภาพของพื้นที่ โดยดำเนินการอย่างเป็นระบบครบวงจรตั้งแต่กระบวนการผลิต แปรรูป การจำหน่ายและการตลาด รวมไปถึงต้องปรับตัวให้ทันและสอดคล้องกับบริบทสถานการณ์เศรษฐกิจของโลกและราคาน้ำมัน พัฒนาทำเกษตรแนวใหม่ ปศุสัตว์ อาหารฮาลาล เพื่อขับเคลื่อนโครงการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ ให้เป็น “เมืองแห่งปูทะเลโลก” สร้างอาชีพและรายได้ให้กับประชาชนในพื้นที่อย่างยั่งยืน” พล.อ.ประยุทธ์ กล่าว

นายกรัฐมนตรียังกล่าวชื่นชมการดำเนินงานของสมาชิกกลุ่มเลี้ยงปูทะเล และประชาชนที่เชื่อมโยงกลุ่มอาชีพเลี้ยงปูทะเลไปยังอาชีพอื่น รวมถึงประชาชนที่ให้ที่ดินดำเนินโครงการดังกล่าว เพื่อขับเคลื่อนโครงการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ให้เป็น “เมืองแห่งปูทะเลโลก” เชื่อมโยงไปสู่ห่วงโซ่ด้านการท่องเที่ยวที่สวยงาม เพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยวให้เข้ามาท่องเที่ยวในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ให้มากขึ้น สร้างอาชีพและรายได้ให้กับประชาชนในพื้นที่อย่างยั่งยืน 

กิตติ สัจจาวัฒนา ผู้อำนวยการ บพท. กล่าวว่า ในปีที่ผ่านมา บพท.ร่วมกับมหาวิทยาลัยในพื้นที่ตรวจค้น ตรวจทาน จนสามารถนำประชาชนที่ยากจนเข้าสู่กระบวนการความช่วยเหลือของรัฐได้แล้ว 98,000 คน นอกจากนี้ยังสนับสนุนการพัฒนาโครงการเมืองปูทะเลโลกของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี เพื่อสร้างเศรษฐกิจใหม่แก่ประชาชน

“ทุนวิจัย บพท.ช่วยให้เกิดนวัตกรรมใหม่ ที่เมื่อนำเอาไปเชื่อมโยงกับกลไกสภาเกษตรกร เกษตรกร ฟาร์มเพาะเลี้ยง ภาคธุรกิจเอกชน และหน่วยงานภาครัฐ ทำให้เกิดเป็นโอกาสทางเศรษฐกิจใหม่ของประชาชน และจะต่อยอดฐานทรัพยากรให้เกิดเป็นเป็นเมืองปูทะเลโลกที่ปัตตานีได้อย่างยั่งยืน” ผอ.บพท. กล่าว

ซุกรี หะยีสาแม หัวหน้าโครงการวิจัยเมืองปูทะเลโลก และอาจารย์คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี กล่าวเสริมว่า โครงการนี้เป็นโครงการการวิจัยเพื่อพัฒนาการเพาะเลี้ยงปูทะเลให้เป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจตัวใหม่แบบครบวงจร โดยการมีส่วนร่วมของกลไกความร่วมมือเพื่อพัฒนาพื้นที่จังหวัดปัตตานี ที่ได้รับทุนสนับสนุนจาก บพท.

“ปูทะเลมีความต้องการสูงและสม่ำเสมอ แต่ที่ผ่านมาใช้ลูกปูจากธรรมชาติมาเพาะเลี้ยงทำให้ไม่มีผลผลิตมากและสม่ำเสมอพอ ดังนั้นเมื่อวิจัยจนเกิดการเพาะพันธุ์ได้สำเร็จแล้วจึงเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่เป็นประโยชน์แก่ประชาชน ทั้งยังกระตุ้นให้ตื่นตัวในการลงทุน จนตอนนี้เกิดห่วงโซ่ที่ครบวงจรแล้วในปัตตานี”

หัวหน้าโครงการวิจัยกล่าวด้วยว่าโครงการเมืองปูทะเลโลก ได้รับความเชื่อมั่นทั้งจากเกษตรกร และผู้ประกอบการภาคเอกชนมากขึ้น โดยสังเกตเห็นได้ชัดเจนจากจำนวนเกษตรกร หรือกลุ่มเกษตรกรที่สมัครใจเข้าร่วมโครงการมีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ขณะเดียวกันก็มีนักธุรกิจเอกชนหันมาลงทุนทำธุรกิจเกี่ยวเนื่องกับปูทะเลมากขึ้น จึงน่าเชื่อได้ว่าโครงการเมืองปูทะเลโลก น่าจะเป็นรากฐานสำคัญของเศรษฐกิจระดับฐานราก ที่จะมีส่วนอย่างสำคัญในการสร้างงาน สร้างอาชีพ และสร้างรายได้ที่มั่นคงยั่งยืนแก่ประชาชนในพื้นที่ ซึ่งจะช่วยให้ปัญหาความยากจนได้รับการแก้ไขอย่างเบ็ดเสร็จ