โรคอหิวาต์แอฟริกาในหมู หรือ ASF กลายเป็นปรากฏการณ์ที่กำลังสร้างความเดือดร้อนให้กับวงการหมูบ้านเรา อย่างไรก็ตาม เมื่อปี 2018 โรคนี้เคยระบาดใหญ่ในประเทศจีน ทำหมูจีนตายไปมากกว่า 300 ล้านตัว รัฐบาลจีนใช้เวลาประมาณ 1 ปีครึ่งจัดการโรคนี้จนสิ้นซาก
“สาลิกา” คุยกับ น.สพ.คมกริช บุญขจร Country Manager บริษัท : เวทโปรดักส์ไชน่า (Vet Products China) ซึ่งเป็นบริษัทในเครือเวทโปรดักส์ กรุ๊ป (Vet Products Group) ผู้เชี่ยวชาญด้านภาคปศุสัตว์ และ โรงพยาบาลสัตว์ มีธุรกิจทั้งในประเทศและต่างประเทศ โดยมีประเทศที่เวทโปรดักส์ กรุ๊ปเข้าไปตั้งในรูปบริษัทได้แก่ ประเทศจีน เวียดนาม ฟิลิปปินส์ พม่า กัมพูชา และ ลาว นอกจากนั้นยังมีการส่งผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯไปจำหน่ายในประเทศต่างๆ หลายประเทศ เล่าถึงแนวทางการบริหารจัดการของรัฐบาลจีนในช่วงที่โรค ASF ว่าทำอย่างไรจึงผ่านวิกฤตการณ์ครั้งนั้นมาได้

เกิดอะไรขึ้นกับหมูในประเทศจีน
น.สพ.คมกริช เล่าว่า ประมาณเดือนสิงหาคม ปี 2018 มีรายงานการระบาดในประเทศจีนครั้งแรก ถือเป็นเรื่องตื่นเต้นทั้งภูมิภาคเอเชีย เนื่องจากในช่วงที่ผ่านมาโรคนี้ระบาดอยู่แถวยุโรป ไม่เคยเข้ามาทางฝั่งเอเชีย ซึ่งในยุโรปมีมานานนับร้อยปีแล้ว พอโรค ASF เข้ามาทางจีนช่วงแรกรัฐบาลก็ยังสับสน ไม่รู้จะจัดการอย่างไร พอเกิดโรคขึ้นปุบเขาก็พยายามสกัดให้เร็วที่สุด พร้อมกับแจ้งต่อองค์การโรคระบาดสัตว์ระหว่างประเทศ (World Organization for Animal Health หรือ Office International des Epizooties; OIE) ประกาศเป็นทางการว่ามีโรคระบาด ASF ในจีน ถ้าเจอภายในรัศมี 5 กิโลเมตรรอบโรงงานจะต้องทำลายหมู รัศมี 10 กิโลเมตรห้ามเคลื่อนย้าย รัฐบาลก็คาดหวังว่าจะจัดการได้ภายในระยะเวลาอันสั้น
แต่ ณ เวลานั้นเริ่มมีการกระจายไปพอสมควรแล้ว ไม่ได้อยู่แต่ในจุดที่เจอจุดแรก พอมีประกาศออกมาทุกคนก็แตกตื่น ฟาร์มต่างๆ รีบระบายหมูทั้งที่เป็นโรคและไม่เป็นโรคออกมาในตลาด มีการลักลอบขาย ลักลอบนำข้ามเขต กลายเป็นการกระตุ้นให้เกิดการระบาดที่เร็วขึ้น บางคนกลัวโดนปิดฟาร์มก็รีบเทหมูออกมา มีหมูถูกทิ้งข้างทาง หมูลอยมาตามน้ำ ทำให้การระบาดแพร่ไปเร็วยิ่งขึ้น ไล่จากทางภาคเหนือที่เจอเคสแรกๆในมณฑลเฮย์หลงเจียง จนมาถึงกวางตุ้ง ใช้เวลาประมาณ 6 เดือนก็กระจายไปทั่วประเทศ
ขณะที่ราคาหมูในช่วงแรกตกต่ำเป็นประวัติการณ์เพราะทุกฟาร์มขายออกมาพร้อมๆกันจนหมูล้นตลาด โดยก่อนเกิด ASF ราคาหมูคิดเป็นเงินบาท ณ เวลานั้น ประมาณ 65-70 บาท ลดลงมาต่ำสุดเหลือประมาณ 50 บาทต่อกิโลกรัม จนกระทั่งการระบาดบานปลายหมูในจีนหายไปประมาณ (คาดการณ์) 50 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งก่อนหน้าจะมี ASF จีนมีหมูประมาณ 45 ล้านแม่พันธุ์ ถ้าเป็นหมูขุนปีหนึ่งประมาณ 650 ล้านตัว ผ่านไปแค่ 10 เดือน เหลือหมู่ในประเทศที่คาดการณ์ไม่น่าจะเกิน 25 ล้านแม่พันธุ์ หมูขุนประมาณ 300 ล้านตัว ทำให้ราคาหมูพุ่งขึ้นไปสูงสุดประมาณ 37 หยวน หรือประมาณ 180-190 บาท (ปัจจุบันราคาหมูในจีนประมาณ 80-85 บาทต่อกิโลกรัม)
การแก้ปัญหาของรัฐบาลจีน
อย่างที่รู้ว่าคนจีนกินหมูเยอะมาก การจะเปลี่ยนไปกินเนื้อสัตว์อย่างอื่นก็ยาก ในขณะเดียวกันเมื่อราคาหมูขึ้น เนื้ออย่างอื่นก็ขึ้นตาม คล้ายกับที่เมืองไทยเวลานี้ ในช่วงแรกที่มีการระบาด รัฐบาลจีนใช้วิธีเจอปุบ ทำลาย ห้ามเคลื่อนย้ายเพื่อสกัดโรค ซึ่งในเวลานั้นรัฐบาลก็โดนวิพากษ์วิจารณ์ไม่น้อย เพราะว่าราคาหมูแพงมาก พอเริ่มสกัดโรคได้ รัฐบาลก็มอบนโยบายให้แต่ละมณฑลทำยังไงก็ได้ให้คนกลับมาเลี้ยงหมูให้เยอะที่สุด โดยที่เขาจะไปดูในแต่ละมณฑลว่ารายไหนบ้างที่มีศักยภาพ
อันแรกเลยคือรายที่ไม่โดน ASF ขนาดฟาร์มเท่าไหร่ สามารถที่จะเป็นต้นแบบให้กับมณฑลนั้นได้ไหม รัฐจะลงไปพร้อมกับเงินทุนดอกเบี้ยต่ำให้กับรายที่มีศักยภาพ เขาไม่ได้ให้ทุกราย เพราะถ้าให้ทุกรายโดยที่บางรายไม่มีการป้องกันทางชีวภาพที่ดีพอ ทำโรงเรือนระบบเก่าแบบเปิด ถ้าสนับสนุนให้ไปกลับมาเลี้ยงอีกก็จะเกิดโรคระบาดอีก เขาจึงมองรายที่มีระบบป้องกันรัดกุม ไม่ว่าจะเป็นรายกลาง รายเล็ก ให้หมด มีการจัดเขต จัดโซนนิ่ง สร้างมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อม อันนี้รัฐบาลจีนจัดการได้ดีมาก
ส่วนในเรื่องการแก้ปัญหาหมูแพงในช่วงนั้น รัฐบาลใช้การนำเข้าเนื้อหมูแช่แข็งจากต่างประเทศ เพื่อสร้างความสมดุลในประเทศ ช่วยเหลือผู้บริโภคภายในประเทศ เป็นการแก้ปัญหาระยะสั้น ส่วนระยะยาวกระตุ้นให้คนกลับมาเลี้ยงหมูให้เยอะขึ้น ซึ่งด้านหนึ่งของราคาหมูที่สูงขึ้น กลายเป็นตัวดึงดูดคนที่มีเงินหรือคนที่ไม่เคยเลี้ยงหมูอยากเข้ามาเลี้ยงหมู กลุ่มทุนที่ไม่เคยเกี่ยวข้องหรือไม่เคยอยู่ในวงการหมูก็เข้ามาเลี้ยง เพราะว่าเขามองว่าถ้าเลี้ยงแล้วไม่เป็นโรคน่าจะได้กำไรเยอะ















