“ยุทธศาสตร์ทรัพย์สินทางปัญญา” กับ “การจัดการสิทธิ์ทางเทคโนโลยี” ภารกิจนักบริหารยุค 5.0

ความเดิมตอนที่แล้ว ผมได้ปูพื้นถึงเรื่องราวเกี่ยวกับ “การจัดการเทคโนโลยี” ไปแล้วพอสังเขป มาในครั้งนี้ ขออนุญาตต่อยอดในประเด็นเดิมอีกสักครั้ง

รวมถึง จะผนึกเอารายละเอียดที่เกี่ยวข้องกับ “ยุทธศาสตร์ทรัพย์สินทางปัญญา” เข้ามาไว้ในตอนเดียวกันเลยนะครับ
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เป็นที่ทราบกันดี ว่า “ยุทธศาสตร์ทรัพย์สินทางปัญญา” นั้น มีความสำคัญเป็นอย่างมากในยุคใหม่สมัยนี้
ทั้งนี้เนื่องเพราะ “การจัดการทรัพย์สินทางปัญญา” คือ “การต่อยอด” ของขั้นตอนสำคัญที่เกี่ยวข้องกับ “การจัดการเทคโนโลยี” ขั้นตอนหนึ่ง ซึ่งก็คือการต่อยอด “งานวิจัยและพัฒนา” หรือ R&D (Research and Development)
เหตุเพราะว่า R&D ถือเป็นขั้นตอนการค้นคว้าหาเทคโนโลยีใหม่ๆ หรือการคิด-วิเคราะห์ เพื่อแก้ไขปัญหา ซึ่งเกิดจากเทคโนโลยีที่มีอยู่
โดยผลลัพธ์ของ R&D จะถูกแปรสภาพไปเป็นสินค้า หรือบริการ ในเชิงอุตสาหกรรม และการพาณิชย์ต่อไปนั่นเอง
ดังนี้แล้ว “การจัดการทรัพย์สินทางปัญญา” จึงจำต้องเข้ามาต่อยอดจาก R&D ในอันที่จะคุ้มครองผลลัพธ์ที่ได้จาก R&D นั่นเอง
นอกจากนั้น “การจัดการทรัพย์สินทางปัญญา” ยังกินความถึงเรื่องของการประสานงานในการสืบค้นข้อมูลทางด้านสิทธิบัตร รวมถึงข้อมูลทางเทคนิคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับทรัพย์สินทางปัญญา
กระทั่งภาระหน้าที่ด้านการร่างคำขอและยื่นเรื่องเพื่อขอรับความคุ้มครองสิทธิทางเทคโนโลยี ไปจนถึงการให้ข้อแนะนำกับคำปรึกษาด้านการนำทรัพย์สินทางปัญญาไปประยุกต์ใช้ในธุรกิจ

บทบาทที่กล่าวมาทั้งหมดนี้ ล้วนอยู่ในขอบเขตความรับผิดชอบในแง่ของ “การจัดการสิทธิ์เทคโนโลยี” นั่นเอง
โดย “การจัดการสิทธิ์ทางเทคโนโลยี” ประกอบไปด้วย
  • 1. Intellectual Property Management การให้คำปรึกษา และข้อแนะนำเพื่อดำเนินการร่างคำขอหรือยื่นจดสิทธิบัตร, เครื่องหมายการค้า และลิขสิทธิ์
  • 2. Commercial การประสานงานระหว่างเจ้าของทรัพย์สินทางปัญญา กับลูกค้าที่สนใจนำเอาทรัพย์สินทางปัญญา ไปปรับประยุกต์ให้เป็นสินค้า หรือบริการ ในเชิงอุตสาหกรรม และการพาณิชย์
  • 3. Technology Law and Policy Research นโยบายทรัพย์สินทางปัญญา รวมถึงการพิจารณาและทบทวนตัวสัญญา รวมทั้งข้อกฎหมายหลักๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับทรัพย์สินทางปัญญา
นำไปสู่ การเกิดขึ้นของ “ยุทธศาสตร์ทรัพย์สินทางปัญญา”
“ยุทธศาสตร์ทรัพย์สินทางปัญญา” สามารถจำแนกออกได้ 4 เรื่องด้วยกัน กล่าวคือ
  • 1. เป็นการร่างและบังคับใช้ รวมถึงการพัฒนานโยบายเกี่ยวกับทรัพย์สินทางปัญญาทุกกระบวนการ
  • 2. เป็นการหาความร่วมมือในการเสริมสร้าง และเสาะหาบุคลากรที่เกี่ยวข้องกับประเด็นทรัพย์สินทางปัญญา
  • 3. เป็นการจัดทำโครงสร้างพื้นฐาน ในการที่จะสนับสนุนนโยบายทางด้านทรัพย์สินทางปัญญา
  • 4. เป็นการกระตุ้นและเพิ่มบทบาทภาคเอกชน ในการส่งเสริมเรื่องราวของทรัพย์สินทางปัญญาทั้งระบบ
โดยยุทธศาสตร์ทั้ง 4 ประการ ถือเป็นรากฐานสำคัญ ที่จะกำหนดทิศทางของการส่งเสริมการพัฒนาเทคโนโลยี ทั้งในปัจจุบัน และในอนาคตครับ
เฉพาะหน้านี้ การวาง “ยุทธศาสตร์ทรัพย์สินทางปัญญา” ยังมีเรื่องที่จำต้องเร่งดำเนินการอีกมากมาย เพื่อผลักดันการนำยุทธศาสตร์เหล่านี้ ไปปรับประยุกต์ใช้ในภาคปฏิบัติ

นั่นก็คือสิ่งที่เรียกว่ามาตรการเร่งด่วนของนโยบายทางด้านทรัพย์สินทางปัญญา ซึ่งประกอบไปด้วย
  • 1. ผลักดันให้การจัดการสิทธิทางเทคโนโลยี, การจัดการความรู้ และการจัดการเทคโนโลยี เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งในหลักสูตรการศึกษา ตั้งแต่ภาคบังคับขึ้นไป
  • 2. ส่งเสริมให้เกิดหน่วยงานซึ่งจะทำหน้าที่ดูแลเรื่องของทรัพย์สินทางปัญญา ไม่ว่าจะเป็นสิทธิบัตร, เครื่องหมายการค้า และลิขสิทธิ์
  • 3. ร่างนโยบายในเรื่องของการถ่ายทอดเทคโนโลยี พร้อมทั้งจัดตั้งองค์กรรับผิดชอบโดยตรง
  • 4. ออกแบบมาตรการในการสร้างเสริมคุณลักษณะของนักวิจัยและนักพัฒนาเทคโนโลยี รวมถึงบรรดานักประดิษฐ์คิดค้นต่างๆ อย่างต่อเนื่อง
กล่าวอย่างถึงที่สุดแล้ว “ยุทธศาสตร์ทรัพย์สินทางปัญญา” ก็คือ การปฏิรูปแนวความคิดด้านการจัดการความรู้ และการจัดการเทคโนโลยีนั่นเอง
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การผลักดันการยกร่าง “ยุทธศาสตร์ทรัพย์สินทางปัญญา” เพื่อ “ร่วมหอลงโลง” กับ “การจัดการสิทธิ์ทางเทคโนโลยี”
สำหรับกิจกรรมของ “ยุทธศาสตร์ทรัพย์สินทางปัญญา” สามารถเรียงตามลำดับชั้นก่อน-หลังดังต่อไปนี้ครับ
  • 1. การประดิษฐ์คิดค้น และการสร้างสรรค์ (Invention and Creation)
  • 2. การนำนวัตกรรมเข้าสู่กระบวนการ “การจัดการสิทธิ์ทางเทคโนโลยี” (Technology Licensing)
  • 3. การนำผลลัพธ์จากการประดิษฐ์คิดค้น และการสร้างสรรค์ ไปปรับประยุกต์ เพื่อใช้ประโยชน์ในเชิงอุตสาหกรรม และการพาณิชย์ (Utilization)
  • 4. การระงับข้อพิพาทด้านทรัพย์สินทางปัญญา (Enforcement and Dispute Resolution)