เพราะเหตุใด “Nollywood” อุตสาหกรรมภาพยนตร์ “ไนจีเรีย” ถึงร้อนแรง และเป็นฟันเฟืองหลักในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศที่มีจีดีพีมากที่สุดในแอฟริกา

Nollywood ของไนจีเรียเติบโตอย่างรวดเร็วในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา กลายเป็นอุตสาหกรรมภาพยนตร์ที่มีประสิทธิผลมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก โดย Nollywood นั้นจัดว่าเติบโตและแข็งแกร่งเป็นอย่างมาก ในปี 2019 มีการผลิตและตรวจพิจารณาภาพยนตร์ทั้งหมด 700 เรื่อง ขณะที่ จากข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติไนจีเรีย ปี 2020 ระบุมีภาพยนตร์จำนวนมากถึง 2,599 เรื่องที่สร้างเสร็จแล้ว และครึ่งแรกของปี 2021 มีภาพยนตร์ 1,051 เรื่องถูกสร้างและตรวจพิจารณาเมื่อสิ้นสุดไตรมาสที่ 2 ในกลุ่มประเทศแอฟริกาตะวันตกที่พูดภาษาอังกฤษ โดยมี Nollywood นำหน้าทั้ง Hollywood ของสหรัฐอเมริกา และ Bollywood ของอินเดีย ในแง่ของการเผยแพร่

แน่นอนว่าการแพร่ระบาดของโควิด-19 ส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมนี้เช่นกัน โดยในปี 2021 พบว่ามีการผลิตภาพยนตร์โดยไนจีเรียลดลงเกินครึ่ง แต่ก็คาดว่าตัวเลขจะดีดกลับตามเทรนด์ก่อนหน้า หลังสถานการณ์นี้เริ่มคลี่คลายเป็นลำดับ
ทั้งนี้ “Nollywood” ครอบคลุมภาพยนตร์ไนจีเรียที่สร้างในทวีปแอฟริกา และอุตสาหกรรมย่อยภาพยนตร์ในแอฟริกาพลัดถิ่น รวมถึงอุตสาหกรรมภาพยนตร์ที่เน้นไปที่ภาพยนตร์ภาษาโยรูบา อิกโบ และเฮาซา ภาษาที่นิยมใช้ในไนจีเรีย ตลอดจนภาพยนตร์ที่เป็นภาษาอังกฤษซึ่งสร้างในประเทศกานา ซึ่งอยู่ในในแอฟริกาตะวันตก ตลอดจนภาพยนตร์ของไนจีเรียที่ผลิตในสหรัฐอเมริกาและประเทศอื่นๆ ล้วนแล้วแต่อยู่ภายใต้ร่มเงาของ Nollywood เช่นกัน
ลากอส เมืองที่ใหญ่ที่สุดของไนจีเรีย นับเป็นเมืองที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในฐานะฐานการผลิต Nollywood ในปี 2021 มีการผลิตภาพยนตร์ 383 เรื่อง ในช่วง 2 ไตรมาสแรก ส่วนโอนิทชา เมืองริมแม่น้ำไนเจอร์ได้รับความนิยมสูงสุดเป็นอันดับ 2 โดยมีการผลิตภาพยนตร์ 314 เรื่อง ขณะที่อาบูจา เมืองหลวงของประเทศดึงดูดการผลิตภาพยนตร์ 303 เรื่อง ตลอดช่วงเวลาดังกล่าว
Nollywood
Nollywood มาแรง
เห็นได้ชัดเจนว่าอุตสาหกรรมภาพยนตร์ในแอฟริกาตะวันตกกำลังเฟื่องฟู โดยการผลิตภาพยนตร์ของไนจีเรียเป็นอุตสาหกรรมที่ใหญ่ที่สุดในภูมิภาคนี้และในทวีปแอฟริกาทั้งหมด โดย Nollywood ของไนจีเรีย ผลิตภาพยนตร์ต้นทุนต่ำเป็นส่วนใหญ่ สำหรับการบริโภคในท้องถิ่นและทั่วโลก ทำให้เป็นอุตสาหกรรมภาพยนตร์ที่ใหญ่เป็นอันดับ 2 ของโลกรองจาก Bollywood
ในแง่ของรายได้ ไนจีเรียมีส่วนแบ่ง รายได้บ็อกซ์ออฟฟิศที่ใหญ่ที่สุดในแอฟริกาตะวันตก ซึ่งสัดส่วนที่สูงนั้นเกี่ยวข้องโดยตรงกับประชากรที่มีจำนวนมากของไนจีเรีย (มากกว่า 200 ล้านคน) เมื่อเทียบกับประเทศที่มีประชากรที่มีขนาดเล็กกว่าอย่างไลบีเรียและกานา ในปี 2019 รายได้บ็อกซ์ออฟฟิศที่มาจากไลบีเรีย กานา และไนจีเรีย อยู่ที่ประมาณ 16 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ โดยมียอดเข้าชมรวมกว่า 5 ล้านคน
Sugar Rush
Sugar Rush ภาพยนตร์ยอดฮิตจาก Nollywood
ทั้งนี้ โรงภาพยนตร์ที่ใหญ่ที่สุดในแอฟริกาตะวันตก ส่วนใหญ่ตั้งอยู่ในไนจีเรียและกานา ในขณะที่ในไลบีเรียไม่มีโรงภาพยนตร์ใดที่มีที่นั่งเกิน 500 ที่นั่ง ราคาเฉลี่ยสำหรับตั๋วหนังในประเทศไลบีเรีย กานา และไนจีเรียคือ 2.7 ดอลลาร์สหรัฐฯ ซึ่งค่อนข้างแพงเมื่อเทียบกับเงินเดือนโดยเฉลี่ยของประชากร ตัวอย่างเช่น ในไนจีเรีย ค่าครองชีพขั้นต่ำคาดว่าจะอยู่ที่ประมาณ 110 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อเดือน ในทำนองเดียวกัน ในกานาค่าจ้างเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 155 ดอลลาร์สหรัฐฯ  
ในปี 2020 ภาพยนตร์ส่วนใหญ่ที่เผยแพร่ในประเทศแอฟริกาตะวันตกที่ประชาชนพูดภาษาอังกฤษได้นั้นผลิตโดย Nollywood ขณะที่ภาพยนตร์ Hollywood และ Bollywood ได้รับความนิยมสูงสุดเป็นอันดับ 2 และ3 ตามลำดับในภูมิภาคนี้ โดยภาพยนต์ที่ที่มียอดจำหน่ายตั๋วสูงสุดจาก Nollywood คือ Omo Ghetto, Fate of Alakada, Rattle Snake และ Quam’s Money และเมื่อรวมภาพยนตร์ที่เข้าฉายในปี 2019 ด้วย ภาพยนตร์ที่ทำรายได้ทะลุบ็อกซ์ออฟฟิศสูงสุดในปี 2020 ในไนจีเรียคือ Sugar Rush หนังแอ็คชั่นคอมเมดี้ที่ออกฉายในเดือนธันวาคม 2019 (ปัจจุบันสามารถรับชมได้ทาง Netflix)
Omo Ghetto
Omo Ghetto อีกหนึ่งภาพยนตร์ที่จัดจ้านสไตล์ Nollywood
Nollywood ถือเป็นแหล่งรายได้และการจ้างงานที่สำคัญของแอฟริกาตะวันตก โดยภาพยนตร์ของ Nollywood มีส่วนแบ่งรายได้มากที่สุดจากอุตสาหกรรมนี้ในไนจีเรีย ไลบีเรีย และกานา จากข้อมูลในปี 2020 อุตสาหกรรมความคิดสร้างสรรค์ทั้งหมดคิดเป็น 15% ของจีดีพีของไนจีเรีย ซึ่งอยู่ที่ 514 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในปี 2021 นับว่ามากที่สุดในทวีปแอฟริกา
ทั้งนี้ ภาพยนตร์ของ Nollywood มีผู้รับชมจำนวนมากในแอฟริกาและในหมู่ชาวแอฟริกันพลัดถิ่น โดยเริ่มได้รับความนิยมในช่วงการปฏิวัติดิจิทัลในช่วงต้นทศวรรษ 1990 เมื่ออุปกรณ์บันทึกอย่างกล้องวิดีโอแทนที่กล้อง 35 มม. และระบบดิจิทัลแทนที่เซลลูลอยด์ แต่ไนจีเรียยังคงใช้เทปและเครื่องเล่น VHS ราคาไม่แพง ซึ่งผู้บริโภคเข้าถึงได้ง่ายและราคาถูก ก่อนจะวิวัฒนาการเทคโนโลยีในการถ่ายทำมาตามลำดับ โดยมีภาพยนตร์เรื่อง Living in Bondage (1992) หนังระทึกขวัญเหนือธรรมชาติจากผู้กำกับ คริส โอบี ราปู ที่มีเรื่องราวเกี่ยวกับการต่อสู้ของชายคนหนึ่งกับลัทธิซาตาน ประสบความสำเร็จอย่างมากเมื่อออกฉายในปี 1992 และได้สร้างแรงบันดาลใจให้ผู้สร้างภาพยนตร์คนอื่นๆ อีกนับไม่ถ้วน ที่นำอุปกรณ์โฮมวิดีโอมาสร้างภาพยนตร์สารคดี
นอกจากนี้ หนึ่งในสาเหตุสำคัญที่ทำให้ Nollywood รุ่งเรืองอย่างต่อเนื่องคือ ได้รับการสนับสนุนทางการเงินเช่นเงินกู้และเงินช่วยเหลือจากรัฐบาลไนจีเรีย โดยเงินช่วยเหลือดังกล่าวได้รับการสนับสนุนจาก Project Act Nollywood ของรัฐบาล ซึ่งเป็นการลงทุนที่มีเป้าหมายเพื่อให้ได้ผลผลิตที่ดีขึ้น รวมถึงสร้างเครือข่ายการจัดจำหน่าย และการเพิ่มขีดความสามารถในทุกองคาพยพที่เกี่ยวข้องกับระบบนิเวศของอุตสาหกรรมภาพยนตร์
ที่สำคัญ โมเดลความสำเร็จของ Nollywood มีลักษณะเฉพาะตัว ด้วยการผลิตที่มีต้นทุนต่ำและรวดเร็ว ซึ่งช่วยให้ผู้ผลิตสร้างภาพยนตร์ให้เสร็จได้ในราคาเพียง 15,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ ในเวลาไม่กี่สัปดาห์ โมเดลการผลิตที่มีต้นทุนต่ำซึ่งเน้นที่เนื้อเรื่องที่สมจริง ได้สร้างแรงบันดาลใจให้ผู้สร้างภาพยนตร์ทั่วทั้งทวีปแอฟริกาในการที่จะสร้างระบบนิเวศในท้องถิ่นแบบไดนามิกด้วยเศรษฐกิจ เครือข่ายการจัดจำหน่าย และระบบดาราของตนเอง
โดยรายงานจากยูเนสโก ระบุว่าอุตสาหกรรมภาพยนตร์ที่เฟื่องฟูของไนจีเรียเป็นแบบอย่างที่ดีสำหรับประเทศในทวีปแอฟริกา ที่สามารถเพิ่มรายได้จากวงการบันเทิงให้กับทวีปนี้ได้ถึง 4 เท่า หรือมากกว่า 20,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ และสร้างตำแหน่งงานใหม่ 20 ล้านตำแหน่ง แต่ประเทศในแอฟริกาจำเป็นต้องลงทุนมากขึ้นในอุตสาหกรรมสร้างสรรค์และนโยบายวัฒนธรรม

ภาพยนตร์

น่าเสียดายที่อุตสาหกรรมนี้ได้รับทุนสนับสนุนต่ำทั้งในอดีตและเชิงโครงสร้าง ด้อยพัฒนา และประเมินค่าต่ำเกินไป การสนับสนุนจากรัฐบาลในระดับต่ำจนถึงไม่มีอยู่จริงทั่วทั้งทวีป หรืออาจกล่าวได้ว่าการขาดนโยบายที่เอื้ออำนวยอาจเป็นอุปสรรคสำคัญที่สุดต่อการพัฒนาและการเติบโตของอุตสาหกรรมภาพยนตร์ และทำให้อุตสาหกรรมนี้ถดถอย หลายประเทศขาดหน่วยงานระดับรัฐมนตรีที่อุทิศให้กับวัฒนธรรมและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ โดยปัจจุบันมีเพียง 44% ของประเทศในทวีปแอฟริกาเท่านั้นที่มีคณะกรรมการกำกับภาพยนตร์ ในขณะที่เพียง 55% ของประเทศที่ในทวีปแอฟริกที่มีนโยบายเกี่ยวกับภาพยนตร์ และมีเพียง 35% ให้การสนับสนุนทางการเงินแก่ผู้สร้างภาพยนตร์ 
กระนั้น ในขณะที่ Nollywood ก้าวไปสู่ตลาดระดับบน และภาพยนตร์ของไนจีเรียก็พัฒนา จนได้รับความนิยมอย่างสูงในประเทศแอฟริกาอื่นๆ ประเทศเหล่านั้นก็ได้รับแรงบันดาลใจในการพัฒนาอุตสาหกรรมภาพยนตร์ของตนเอง เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันให้มากขึ้น รวมถึงการปฏิวัติทางดิจิทัลซึ่งทำให้การผลิตเนื้อหาภาพและเสียงมีราคาถูกลงและเผยแพร่ได้ง่ายขึ้น เพิ่มการลงทุนจากผู้เล่นระดับโลก เช่น Multichoice, Canal+ และ Netflix รวมถึงผู้ผลิตภาพยนตร์รุ่นใหม่ที่ได้รับการฝึกฝนมาอย่างดี ก็เป็นปัจจัยบวกที่จะสนับสนุนให้อุตสาหกรรมภาพยนตร์ในทวีปแอฟริกาเดินตามรอยความสำเร็จอันยิ่งใหญ่ Nollywood

ที่มา :