เจาะกลยุทธ์ ติดเครื่องยนต์เศรษฐกิจตัวใหม่ อุตสาหกรรมอวกาศ ให้ก้าวไกลบนเวทีโลก

อุตสาหกรรมอวกาศ นับเป็นอีกหนึ่งอุตสาหกรรมเป้าหมายของไทย ที่เป็นการต่อยอดศักยภาพของฐานการผลิตเดิมของไทยในทุกองคาพยพ ให้มุ่งหน้าไปสู่ อุตสาหกรรมดาวเทียม ที่เกี่ยวข้องกับข้อมูล การสื่อสาร ความมั่นคง และงานวิจัยชั้นสูง อุตสาหกรรมนี้จึงถูกคาดหวังให้เป็นตัวแปรสำคัญในการสร้างฐานเศรษฐกิจไทยให้แข็งแกร่งยิ่งขึ้นในยุคนี้

โดยความแข็งแกร่งของ อุตสาหกรรมอวกาศ นี้ ชี้วัดได้จากมูลค่าเศรษฐกิจอวกาศโลก ที่ สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA ได้อ้างอิงไว้ว่า
  • ในตอนนี้ ทั่วโลกมีจำนวนดาวเทียมที่โคจรรอบโลก 6,542 ดวง
  • อยู่ระหว่างการใช้งาน 3,372 ดวง
  • ปลดระวางหรือหมดอายุการใช้งาน 3,170 ดวง
  • มูลค่าเศรษฐกิจอวกาศ = 50,000 ล้านดอลลาร์
  • มูลค่าในอีก 20 ปี = 1 ล้านล้านดอลลาร์
ดังนั้น เมื่อเศรษฐกิจอวกาศอยู่ในกระแสโลก และมาแรงเช่นนี้ จึงเป็น “คุณค่าที่คู่ควร” อย่างยิ่งสำหรับ การเดินหน้าพัฒนาอุตสาหกรรมอวกาศไทยให้ตอบโจทย์กับโอกาสในครั้งนี้

GISTDA หน่วยงานหลัก ผู้ติดเครื่องยนต์เศรษฐกิจ สร้าง อุตสาหกรรมอวกาศไทย ให้อยู่ในสายตาชาวโลก

ดร.ปกรณ์ อาภาพันธุ์ ผู้อำนวยการ GISTDA ให้ข้อมูลอัปเดตล่าสุดว่า

“GISTDA กำลังผลักดันอย่างเต็มที่ให้เกิด อุตสาหกรรมอวกาศ ใน EEC อาทิ การส่งเสริมการลงทุน ผลิตชั้นส่วนและดาวเทียม การนำข้อมูลมาใช้ในการพัฒนาประเทศ เช่น การสำรวจพื้นที่ แหล่งน้ำ แร่ธาตุ และการกระจายตัวของมลพิษ เพื่อคาดการณ์ล่วงหน้าและกำหนดนโยบายให้เหมาะสมกับแต่ละพื้นที่และส่งเสริมองค์ความรู้ด้านอวกาศเพื่อเอาไปใช้ในธุรกิจต่างๆ ซึ่ง GISTDA จะนำข้อมูลมาวางแผนการพัฒนา EEC และป้องกันไม่ให้เกิดมลพิษในเขตพื้นที่ส่งเสริมเศรษฐกิจนี้ในทุกด้าน”

“นอกจากนี้ ที่ผ่านมา ภาครัฐยังได้ลงทุนสร้างศูนย์ทดสอบประกอบดาวเทียมแห่งชาติ บนพื้นที่ 1.5 ไร่ ใช้งบประมาณ 500 ล้านบาท ตั้งอยู่ที่อุทยานรังสรรค์นวัตกรรมอวกาศ หรือ Space Krenovation Park ที่ ศรีราชา จังหวัดชลบุรี ที่นี่เป็นศูนย์ทดสอบดาวเทียมที่เพรียบพร้อมไปด้วยเครื่องมือและอุปกรณ์ทันสมัย รองรับการพัฒนาชิ้นส่วน อุปกรณ์ สร้างประกอบ เพื่อทดสอบดาวเทียมในประเทศไทย”
ดร.ปกรณ์ อาภาพันธุ์
ดร.ปกรณ์ อาภาพันธุ์ ผู้อำนวยการ GISTDA
“รวมถึงให้บริการกับภาคเอกชน ซึ่งคาดว่าจะก่อให้เกิด อุตสาหกรรมดาวเทียม ของคนไทยเพิ่มมากขึ้น โดยในขณะนี้ก่อสร้างแล้วเสร็จร้อยละ 85 และเปิดให้บริการได้บางส่วนแล้ว และจะทดสอบดาวเทียมขนาดเล็กดวงแรงในเดือนกุมภาพันธ์นี้ และศูนย์นี้คาดว่าจะเปิดให้บริการเต็มรูปแบบในเดือนเมษายน 2565 นี้”
“โดยเราคาดหวังว่า การเปิดศูนย์นี้ จะมีส่วนทำให้ต้นทุนการพัฒนาและผลิตดาวเทียมของไทยลดลงได้ถึง ร้อยละ 20 เพราะถึงตอนนี้ มีผู้ผลิตในภาคเอกชน ทั้งในและต่างประเทศ ติดต่อเข้ามาใช้บริการของทดสอบที่ศูนย์นี้กว่า 20 รายแล้ว ดังนั้น นอกจากจะเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ช่วยดึงดูดเม็ดเงินลงทุนจากทั้งในประเทศและต่างประเทศเข้ามาสู่ภาคอุตสาหกรรมนี้แล้ว ยังเป็นการดึงดูดผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศเข้ามาทำงาน ถ่ายทอดความรู้เรื่อง เทคโนโลยีที่ใช้ใน อุตสาหกรรมอวกาศ เพิ่มขึ้นอีกด้วย”

ตามข้อมูลการสำรวจล่าสุด ในประเทศไทย มีผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมอวกาศมากว่า 1,000 ราย อยู่ในธุรกิจทั้ง ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ โดยมีมูลค่าทางเศรษฐกิจรวมมากกว่า 30,000 ล้านบาท มีอัตราการเติบโตไม่ต่ำกว่าร้อยละ 10 ต่อปี โดยเฉพาะในเขตพื้นที่ EEC มีโรงงานผลิตชิ้นส่วนดาวเทียมหลายสิบโรงงาน รวมไปถึงมีโรงงานผลิตชิ้นส่วนยานยนต์บางส่วนที่เริ่มสนใจ ปรับเปลี่ยนกระบวนการผลิตมาผลิตชิ้นส่วนดาวเทียมแล้ว
นอกจากนี้ GISTDA กำลังอยู่ในระหว่างศึกษาความคุ้มค่าในรูปแบบการลงทุนก่อสร้างฐานปล่อยจรวดออกสู่ห้วงอวกาศ หรือ Space port เพื่อเป็นฐานปล่อยดาวเทียมในภูมิภาคอาเซียน ที่ผ่านมามีนักลงทุนจากต่างประเทศ ถึง 4 ประเทศ ให้ความสนใจ ติดต่อลงทุนในไทย เนื่องจาก ประเทศไทย มีชัยภูมิที่ดี ไม่ไกลจากเส้นศูนย์สูตร จึงมีต้นทุนต่ำ และไทยยังมีจุดเด่นเรื่องความเป็นมิตรกับทุกประเทศ ทำให้มีแนวโน้มที่จะต่อยอดให้เกิดอุตสาหกรรมใหม่อื่นๆ ตามมา เช่น อุตสาหกรรมเชื้อเพลิงจรวด การผลิตจรวดและชิ้นส่วนภายในประเทศ รวมไปถึงการท่องเที่ยวด้วย

จากการประเมินเบื้องต้น ไทยมีสถานที่เหมาะสมสำหรับก่อสร้างฐานปล่อยดาวเทียมในภูมิภาคอาเซียนนี้ถึง 3-4 แห่ง เช่น ภาคอีสาน ภาคใต้ หรือ แท่นขุดเจาะน้ำมันในอ่าวไทยที่ไม่ได้ใช้งานแล้ว ซึ่งคาดว่าจะใช้เงินลงทุนกว่า 10,000 ล้านบาท ซึ่งถ้ามติออกมาแล้วว่าเหมาะสมที่จะลงทุน คาดว่าจะใช้เวลาชักจูงนักลงทุนออกแบบ ก่อสร้าง 4-5 ปี และคาดว่าจะเริ่มก่อสร้างได้ในปี 2570
ดังนั้นในวันนี้ อุตสาหกรรมอวกาศ ไม่ใช่สิ่งที่ไกลตัวคนไทยอีกต่อไปแล้ว เพราะในตอนนี้ ประเทศไทย มีอีโคซิสเตมที่ค่อนข้างพร้อม ทั้ง สตาร์ทอัพ ผู้พัฒนาซอฟแวร์ และผู้ผลิตชิ้นส่วน ที่พร้อมเข้าสู่อุตสาหกรรมนี้เรียบร้อยแล้ว  ถ้าภาครัฐได้ส่งเสริมอย่างต่อเนื่องเช่นนี้ คาดว่า อุตสาหกรรมอวกาศบ้านเราจะก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำในห่วงโซ่อุตสาหกรรมอวกาศโลกได้ไม่ยาก

เศรษฐกิจอวกาศ มีความสำคัญกับระบบเศรษฐกิจไทยอย่างไร?

โจทย์ต่อไปที่ว่า แล้วเราจะสร้างระบบนิเวศ หรือ อีโคซิสเตมที่ดี สำหรับสตาร์ทอัพหรือบริษัทเทคโนโลยีของไทยที่สนใจได้อย่างไร? ต่อประเด็นคำถามนี้ ดร.ณัฐวัฒน์ หงส์กาญจนกุล ผู้อำนวยการสำนักพัฒนากิจการอวกาศ ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้บริหาร GISTDA เคยให้สัมภาษณ์เพื่อตอบคำถาม สร้างความกระจ่าง ไว้ได้อย่างน่าสนใจ
ดร.ณัฐวัฒน์ หงส์กาญจนกุล
ดร.ณัฐวัฒน์ หงส์กาญจนกุล ผู้อำนวยการสำนักพัฒนากิจการอวกาศ ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้บริหาร GISTDA
“ดังที่เกริ่นว่า ในวันนี้เศรษฐกิจอวกาศ มีบทบาทกับผู้คนมากกว่าที่เห็น เช่น การใช้ข้อมูลดาวเทียม ที่เราใช้บริการผ่านแอปบนโทรศัพท์มือถือ และใช้นำทางเมื่อไปสถานที่ต่างๆ และในวันนี้ เราต้องให้ความสนใจกับมันมากขึ้นเพราะ ตลาดตรงนี้จะขยายต่อไปได้ในวงกว้างมาก”
“ถ้าในระดับโลก มองว่า มูลค่าของเศรษฐกิจอวกาศในอีก 10 ปี จะมีมูลค่าอยู่ที่ 1.5 ล้านล้านดอลลาร์ และมีอัตราการเติบโตร่วม 10 เปอร์เซ็นต์ในทุกปี”
หากมองในมุมของการแบ่งโดยใช้ อวกาศ ต้นน้ำ และปลายน้ำ สิ่งที่เราคุ้นชิน เช่นในเรื่องของดาวเทียม จรวด หรือ จานรับส่งสัญญาณดาวเทียม นี่รวมอยู่ในนิยามของเศรษฐกิจอวกาศ ต้นน้ำ ที่เรามองภาพเห็นชัดว่าเกี่ยวข้องกับอวกาศ แต่มูลค่าจริงๆของเศรษฐกิจอวกาศนั้น อยู่ที่ปลายน้ำ
“เช่น ที่ผ่านมา GISTDA เข้าไปเกี่ยวข้องในเรื่องของภัยพิบัติต่างๆ น้ำท่วม ปัญหาภัยแล้ง ไฟป่า โดยใช้ข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมมาเป็นประโยชน์ในการป้องกัน บรรเทาปัญหานั้น นี่เป็นคุณค่าที่อยู่ที่เศรษฐกิจอวกาศปลายน้ำ”

“หรือ เทคโนโลยีนี้ยังถูกนำไปใช้ในวงการโลจิสติกส์ อย่างในระบบ Track หรือติดตามสินค้า เมื่อเราสั่งสินค้าออนไลน์จะรู้ว่าสินค้าอยู่ตรงไหนและจะมาส่งที่เราวันไหน หรือแม้แต่กิจการ Food delivery ที่กล่าวได้ว่า ทุกนาที คือการเชื่อมต่อกับดาวเทียม เพื่อทำให้รู้ตำแหน่งปัจจุบัน ดังนั้นมูลค่าจึงอยู่ที่ปลายน้ำ และสามารถต่อยอดขยายผลได้เยอะมาก โดยใช้ข้อมูลจากอวกาศและดาวเทียม”

“ในวันนี้ GISTDA ขยับเข้ามาให้ความสำคัญในเรื่องของ อุตสาหกรรมอวกาศ เพื่อสร้างเศรษฐกิจอวกาศ อย่างเรื่องของการสร้างและผลิตดาวเทียมมากขึ้น การพัฒนาอีโคซิสเตมเพื่อให้ครบวงจรตั้งแต่เรื่องของข้อมูลดาวเทียมและการสร้างดาวเทียม โดยในภารกิจนี้นี้เราดึงเอาพันธมิตรที่เป็นหน่วยงานภาครัฐเข้ามาร่วมด้วย เช่น สำนักงานส่งเสริมการลงทุนฯ หรือ BOI เข้ามาร่วมกำหนดประเภทของกิจการ เพื่อให้ทุกสิ่งที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเศรษฐกิจอวกาศ ได้ Incentive มากขึ้น ตรงนี้เราเริ่มทำมาเป็นเวลา 10 ปีแล้ว”


ประเทศไทย กับจุดยืนบนเศรษฐกิจอวกาศบนเวทีโลก

เมื่อถามว่าในวันนี้ ประเทศไทยกำหนดจุดยืนตนเองอยู่ตรงไหนในเวทีโลก ดร.ณัฐวัฒน์ ชี้ว่า “ที่ผ่านมา เชื่อว่าหลายคนเห็นแล้วว่า อุตสาหกรรมอวกาศ หรือ เศรษฐกิจอวกาศ เป็นเหมือนกุญแจที่เปิดให้หลายประเทศหรือผู้ประกอบการระดับโลกหลายท่านสามารถต่อยอดไปสร้างสรรค์สิ่งที่ใหญ่กว่า ใหม่กว่า และแม้กระทั่งการแสดงแสนยานุภาพของการเป็นมหาอำนาจ”

“แต่ในวันนี้ ภาพได้เปลี่ยนมาเป็นภาคเอกชนเป็นผู้รันเศรษฐกิจและภาคอุตสาหกรรมนี้ อย่างมหาเศรษฐีระดับโลก อีลอน มัสก์ หรือ เจฟ เบโซส ก็หันมาเป็นผุ้เล่นในอุตสาหกรรมอวกาศเต็มตัว เพราะจุดนี้ถือเป็นพื้นที่ใหม่ ที่ทำให้เขาสร้างศักยภาพ ดันขีดคววามสามารถในการทำธุรกิจต่อไปได้ไม่มีที่สิ้นสุด เพราะภาพลักษณ์ของเทคโนโลยีอวกาศเป็นเทคโนโลยีที่ Advance เมื่อไปทำอุตสาหกรรมแขนงอื่น ก็ส่งเสริมกันไปได้”
ส่วนในบริบทของประเทศไทย อุตสาหกรรมอวกาศที่เกี่ยวข้องกับประเทศไทย มีอะไรบ้าง และเราจะใช้ประโยชน์จากความได้เปรียบที่มีอยู่นี้ได้อย่างไร ประเด็นนี้ ผู้บริหาร GISTDA กล่าวชัดเจนว่า
“จุดเด่นของประเทศไทยบนห่วงโซ่อุตสาหกรรมอวกาศ อยู่ที่ บ้านเรามีคนเก่งในด้านการทำข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูล อยู่ไม่น้อย แต่เป็นสิ่งที่คนส่วนใหญ่มองข้าม มองว่าเมื่อพูดถึงอุตสาหกรรมอวกาศมันคือเรื่องไกลตัวคนไทย อย่างเทคโนโลยี Data Analytic ถ้าจับเอามารวมกับเทคโนโลยีอวกาศ เชื่อหรือไม่ว่า จะสร้างมูลค่าให้เศรษฐกิจไทยได้มหาศาล”
“เช่นในเรื่องง่ายๆ จากปัญกาที่มีผู้ปรึกษาเข้ามาว่า อยากได้โปรแกรมที่จะช่วย Track จำนวนรถที่เข้ามาในบริษัท ปัญหานี้ สามารถใช้เทคโนโลยีอวกาศ มาใช้ โดยเอาภาพถ่ายดาวเทียมมาจับในพื้นที่ของโรงงาน ทำแผนที่ความละเอียดสูง โดยใช้ข้อมูลดาวเทียมมาระบุตำแหน่ง สุดท้ายเราก็สามารถ Track รถที่เข้ามาในโรงงาน สามารถได้ข้อมูลจำนวนรถที่เข้ามาในโรงงานได้ นี่เป้ฯตัวอย่างง่ายๆที่หลายคนอาจมองข้ามว่า หนทางแก้ปัญหานั้น คือการนำเทคโนโลยีอวกาศมาปรับใช้นั่นเอง”

ต่อมา เป็นการยืนยันว่า ในพื้นที่ยุทธศาสตร์ของประเทศ อย่าง EEC อุตสาหกรรมอวกาศในพื้นที่นี้มีการพัฒนาไปถึงไหนแล้ว
“ในตอนนี้ GISTDA มีศูนย์อยู่ในพื้นที่แหลมฉบัง จังหวัดชลบุรี ซึ่งเป็นพื้นที่เศรษฐกิจสำคัญ ทาง GISTDA จึงสร้าง อุทยานรังสรรค์นวัตกรรมอวกาศ ขึ้น ที่ไม่ใช่แค่มีในส่วนของสถานีดาวเทียม แต่จะทำให้พื้นที่นี้เป็นอีโคซิสเตมของอุตสาหกรรมอวกาศด้วย แนวคิดนี้เกิดขึ้นก่อนการมี EECd ทำให้วันนี้เรามีส่วนของการส่งเสริมสตาร์ทอัพด้านอวกาศ มีพื้นที่เรียนรู้เป็น พิพิธภัณฑ์แหล่งเรียนรู้ด้านอวกาศ มีศูนย์เทรนนิงด้านอุตสาหกรรมอวกาศและเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ”
“จนมาในวันนี้ เรามี ศูนย์ทดสอบและประกอบดาวเทียม นั่นคือ ดาวเทียมทั้งดวง ถูกสร้างและทดสอบที่นี่ นี่เรียกได้ว่าที่นี่เป็น Complex ด้านอวกาศของไทยก็ว่าได้”
สำหรับในประเด็นเรื่องการผลิตบุคลากร ดร.ณัฐวัฒน์ เน้นย้ำว่ามีความสำคัญมาก และที่ผ่านมา ทาง GISTDA ได้ส่งวิศวกรไทยไปเรียนรู้ด้านเทคโนโลยีการประกอบ การผลิตดาวเทียมที่ประเทศอังกฤษแล้ว ซึ่งนอกจากความรู้ที่พวกเขาได้ เขายังได้คอนเนคชันที่ไปรู้จักผู้ผลิตและสร้างดาวเทียมระดับโลก ซึ่งสามารถนำมาต่อยอด ชักชวนให้เขาเข้ามาที่ไทยและขยายฐานการผลิตดาวเทียมที่นี่ได้ด้วย
“แต่ในอีกมุมหนึ่งของการสร้างคนที่มีทักษะด้านเทคโนโลยีอวกาศ ต้องยอมรับว่า รัฐบาลวิ่งไม่ทันภาคเอกชน ภาคเอกชนนั้นวิ่งเร็วกว่า ดังนั้น ภาคเอกชนที่อยู่ในอีโคซิสเตมของเรา เราอาจจะจุดประกายให้เขามีแนวคิดใหม่ เช่น ผู้ประกอบการที่ผลิตชั้นส่วนรถยนต์ ชิ้นส่วนเครื่องบิน ก็อาจไม่รู้ว่าการผลิตชิ้นส่วนดาวเทียมก็ไม่ได้แตกต่างเท่าไร เราก็ทำหน้าที่เป็นตัวดึงให้เขามาอยู่ในซัพพลายเชนนี้ได้ แล้วสุดท้ายภาคเอกชนอาจไปต่อยอดพัฒนาในส่วนของเขาโดยการติดต่อกับทางผู้ที่ต้องการชิ้นส่วนตรงนี้ในต่างประเทศได้ต่อไป” ดร.ณัฐวัฒน์ให้มุมมองที่น่าสนใจปิดท้าย

ที่มา :


อัปเดตอุตสาหกรรมเป้าหมายของไทย ที่โดดเด่น พร้อมเป็นเครื่องยนต์ใหม่ที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทย

จับตาเทรนด์สินค้ากระแสปังเจาะตลาดโลก

ติดปีกธุรกิจไทยสู่ การค้าข้ามพรมแดน กับ หลักสูตรจาก Alibaba.com พร้อมลุยตลาดสินค้าโดนใจนักช้อปจีน

เมื่ออุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าไม่ได้หยุดอยู่แค่รถยนต์ไฟฟ้าส่วนบุคคล ต้องจับตาการลงทุน “ที่ชาร์จ EV” โครงสร้างพื้นฐานสำคัญ ที่จะกลายเป็นตลาดพันล้านดอลลาร์ฯ ถัดไป

Previous article‘ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์เกษม วัฒนชัย’ แนะหลักการพัฒนาตามแนวพระราชดำริ ในหลวง ร.9 ที่ควรใช้กับการทำงานภาครัฐ
Next articleสาลิกาคาบข่าว Vol.38
mm
เริ่มต้นขีดเขียนในฐานะ สื่อมวลชน กับงานผู้สื่อข่าวประจำกองประชาสัมพันธ์ สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล ในปี 2546 ก่อนไปหาประสบการณ์ชีวิตที่เมลเบิร์น ออสเตรเลียมา 1 ปี และกลับมายึดอาชีพ “นักเขียน” จริงจัง กับการเป็น กองบรรณาธิการนิตยสารชีวจิต 3 ปี หลังจากนั้นคิดว่าน่าจะเปลี่ยนสายไปทำงานในบริษัท PR agancy ได้ 6 เดือน เมื่อรู้ว่าไม่ถูกจริต เลยออกมาเป็นนักเขียนฟรีแลนซ์ประจำกองบรรณาธิการนิตยสารฟีลกู้ดอย่าง Happy+ อยู่ 1 ปี สัมภาษณ์ทั้งดาราและคนบันดาลใจ ก่อนเข้าสู่ระบบงานประจำอีกครั้งกับนิตยสาร MBA กับการเป็นนักเขียนที่รับผิดชอบในเซคชั่นหลักสูตร MBA ของสถาบันการศึกษาทั่วประเทศ สั่งสมประสบการณ์อยู่ 3 ปี ก็ได้เวลา Upskill สู่งาน Online content writer ที่ใช้ความชอบและความหลงใหลในการถ่ายทอดเรื่องราวดีๆ ความรู้ใหม่ๆ ในยุค Education 4.0 อุตสาหกรรมทางการแพทย์ ไลฟ์สไตล์ของคนรุ่นใหม่ และการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์