แม้จะมีสถานการณ์ที่ยากลำบากซึ่งเกิดจากการแพร่ระบาดของโควิด-19 และการขาดแคลนไมโครชิปทั่วโลก แต่ยานยนต์ไฟฟ้า ได้ก้าวกระโดดครั้งใหญ่ในหลายประเทศในปี 2564 ที่ผ่านมา จากการวิเคราะห์ของ Strategy& หน่วยธุรกิจที่ปรึกษากลยุทธ์ของ PwC โดยมี “นอร์เวย์” เป็นผู้นำแบบทิ้งห่างในแง่ของยอดจดทะเบียน EV ใหม่ เบื้องหลังคือมาตรการเชิงนโยบายจากรัฐบาลที่เอื้อประโยชน์ต่อการเติบโตของอุตสาหกรรมนี้ ที่ยากจะเลียนแบบ
รถยนต์ไฟฟ้าที่ใช้แบตเตอรี่ (BEV) คิดเป็น 8.2% ของการจดทะเบียนรถยนต์ใหม่ในตลาดหลัก 14 แห่ง (ประเทศ) ที่ผ่านมา โดยเพิ่มขึ้นจาก 4.1% ในปี 2020 ในขณะที่ตลาดยุโรปหลายแห่งรวมถึงจีนมีส่วนแบ่งการตลาดเป็นตัวเลขสองหลักในปี 2021 แต่สหรัฐอเมริกากลับตามหลังด้วยส่วนแบ่ง BEV เพียง 2.6% ซึ่งเป็นสัดส่วนเดียวกับในปีก่อนหน้า

ที่น่าสนใจคือ “นอร์เวย์” มียอดดังกล่าวแบบทิ้งห่างประเทศอื่นๆ ที่อยู่ในการศึกษานี้ ด้วยส่วนแบ่งของรถยนต์ไฟฟ้าสูงถึง 64.5% ของรถยนต์จดทะเบียนใหม่ทั้งหมด และมีสัดส่วน EV รวมกันทุกประเภท สูงถึง 92% ของตลาดรถยนต์ ในขณะที่ไอซ์แลนด์ สวีเดน เดนมาร์ก และฟินแลนด์ ต่างก็ติดอันดับสูงในรายการด้วยเช่นกัน ซึ่งเป็นข้อพิสูจน์ถึงการยอมรับอย่างรวดเร็วของรถยนต์ไฟฟ้าในกลุ่มประเทศนอร์ดิก
สำหรับจีน แน่นอนว่าเป็นตลาดที่ใหญ่ที่สุดสำหรับรถยนต์ไฟฟ้าในแง่ของยอดขาย ด้วยยอดขายรถยนต์ BEV เกือบ 3 ล้านคันในปี 2021 เพิ่มขึ้น 172% จากปี 2020 เนื่องจากผู้ซื้อพยายามใช้ประโยชน์จากสิ่งจูงใจหรือสิทธิประโยชน์ที่รัฐบาลมอบให้ ก่อนที่จะปรับลดตามแผน โดยเงินอุดหนุนสำหรับผู้ซื้อรถยนต์พลังงานใหม่ (NEV) จะลดลง 30% ในปี 2565 และจะสิ้นสุดลงอย่างสมบูรณ์ในปลายปี 2565 เพราะรัฐบาลหวังว่ามาตรการเชิงนโยบายต่างๆ ที่ได้ทำไปแล้ว เพียงพอที่จะกระตุ้นการพัฒนาตลาดนี้ต่อไป
ขณะที่เมื่อพิจารณาส่วนแบ่งการตลาดรถยนต์ไฟฟ้าจดทะเบียนใหม่ของจีนก็เพิ่มขึ้นกว่าเท่าตัวเป็น 12.7% ของรถยนต์ที่จดทะเบียนใหม่อีกด้วย มากกว่าหลายประเทศ เช่น สหราชอาณาจักร (11.6%) ฝรั่งเศส (9.8%) อิตาลี (4.6%) สเปน (2.8%) สหรัฐอเมริกา (2.6%) และญี่ปุ่น (0.9%) เป็นต้น
ยอดขายรถยนต์ไฟฟ้าในตลาดยุโรปหลักๆ ก็มีการเติบโตอย่างมากเช่นกันในระหว่างปี การจดทะเบียน BEV ใหม่เพิ่มขึ้น 83% ในเยอรมนี ในปี 2564 และ 76% ในสหราชอาณาจักร ในขณะเดียวกัน ตลาด BEV ในสหรัฐอเมริกา ซึ่งก่อนหน้านี้เป็นตลาดยักษ์ใหญ่ที่กำลังหลับใหล กำลังแสดงสัญญาณการเติบโตที่สดใส ด้วยแรงหนุนจากรถรุ่นยอดนิยมบางรุ่น โดยมียอดขายของ BEV เพิ่มขึ้น 62% จากปีก่อนหน้า
แม้ว่ามาตรการเชิงนโยบายของนอร์เวย์เพื่อส่งเสริมรถยนต์ที่ปล่อยมลพิษเป็นศูนย์ออกสู่ตลาด เช่น การยกเว้นภาษี การยกเว้นค่าผ่านทาง และสิ่งจูงใจอื่นๆ ได้พิสูจน์แล้วว่ามีประสิทธิภาพสูงในการส่งเสริมอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าให้เติบโตอย่างรวดเร็ว แต่โมเดลของนอร์เวย์ก็ไม่สามารถถ่ายโอนหรือนำไปใช้ในประเทศอื่นได้อย่างง่ายดาย
ประการแรกและสำคัญที่สุด คือ นอร์เวย์เรียกเก็บภาษีนำเข้ารถยนต์และภาษีทะเบียนรถยนต์จำนวนมาก ทำให้รถยนต์มีราคาแพงกว่าในหลายประเทศมาก รวมถึงในสหรัฐอเมริกาด้วย ด้วยนโยบายการยกเว้นภาษีสำหรับรถยนต์ไฟฟ้าที่ต่อให้นำเข้ามาก็ตาม จึงเป็นไม้เด็ด ทำให้นอร์เวย์สามารถอุดหนุนการซื้อ EV ได้อย่างมีประสิทธิภาพในระดับที่ประเทศใหญ่อย่างสหรัฐอเมริกาไม่สามารถทำได้
นโยบายการภาษีสูงสำหรับรถยนต์ที่ปล่อยมลพิษสูง และภาษีที่ต่ำกว่าสำหรับรถยนต์ที่ปล่อยมลพิษต่ำและไม่มีมลพิษ ด้วยการจัดเก็บภาษีสำหรับรถยนต์ที่ก่อมลพิษ สามารถให้แรงจูงใจให้ชาวนอร์เวย์หันมาซื้อรถยนต์ที่ปล่อยมลพิษเป็นศูนย์ได้โดยง่าย
ทั้งนี้ รัฐสภานอร์เวย์ได้ตัดสินใจกำหนดเป้าหมายระดับชาติว่ารถยนต์ใหม่ทั้งหมดที่จำหน่ายภายในปี 2025 ควรจะปล่อยมลพิษเป็นศูนย์ (รถยนต์ไฟฟ้าหรือรถยนต์พลังงานไฮโดรเจน) ขณะที่ภายในเดือนกุมภาพันธ์ 2565 มีรถยนต์ไฟฟ้าที่ใช้แบตเตอรี่จดทะเบียนมากกว่า 470,000 คันในนอร์เวย์ ทั้งนี้ BEV ครองส่วนแบ่งตลาด 64% ในปี 2564
ปัจจุบัน รัฐบาลนอร์เวย์ได้ตัดสินใจที่จะคงมาตรการจูงใจสำหรับรถยนต์ที่ปล่อยมลพิษเป็นศูนย์จนถึงสิ้นปี 2565 และหลังจากปี 2565 แรงจูงใจจะได้รับการแก้ไขและปรับเปลี่ยนให้เหมาะสม ควบคู่ไปกับการพัฒนาตลาด
ขณะที่มาตรการจูงใจอื่นๆ ที่ได้รับการวางรากฐานมาอย่างยาวนาน ก็ที่มีส่วนขับเคลื่อนอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าของนอร์เวย์ให้เติบโตอย่างรวดเร็วเหนือใครก็เช่น การไม่มีภาษีซื้อ/ภาษีนำเข้ารถยนต์ไฟฟ้าตั้งแต่ปี 2533, ค่าจอดรถสำหรับรถยนต์ไฟฟ้าจะจ่ายไม่เกิน 50% ของราคาเต็ม, ลดหย่อนภาษีรถยนต์ของบริษัทผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้า 50% (ใช้ในปี 2000-2018) ลดหย่อนภาษีรถยนต์ของบริษัทผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้า40% (2018-2021) และ 20% จากปี 2022 เป็นต้นไป
ประการต่อมา นอร์เวย์เป็นประเทศที่ร่ำรวยมาก (ต้องขอบคุณปริมาณน้ำมันดิบสำรองของประเทศที่อยู่ในระดับสูงมากถึง 8,122.2 ล้านบาร์เรล ในปี 2021) โดยประชากรมีรายได้ในระดับสูง ตามที่สถาบันสถิติแห่งชาติของนอร์เวย์ระบุว่า รายได้ครัวเรือนเฉลี่ยของประเทศหลังหักภาษีอยู่ที่ประมาณ 54,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ (ราว 1,745,993 ล้านบาท) ในปี 2562 ซึ่งอยู่ในระดับพอๆ กับสหรัฐอเมริกา แต่สูงกว่าค่าเฉลี่ยของสหภาพยุโรปอย่างมีนัยสำคัญ และแน่นอนว่าสูงกว่าค่าเฉลี่ยของทั้งโลก
นอกจากนี้ นอร์เวย์ยังมีความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐานการชาร์จที่เพียงพอและครอบคลุมทั่วทั้งประเทศ ทำให้การเดินทางระยะไกลไม่มีปัญหา โดยจากที่กล่าวมาข้างต้นว่า ณ เดือนกุมภาพันธ์ 2022 นอร์เวย์มีรถยนต์ไฟฟ้ามากกว่า 470,000 คัน นั้น มีมากถึง 4,000 คันที่ สามารถชาร์จได้อย่างรวดเร็วในเวลาเดียวกัน เพราะประสบความสำเร็จในการจัดตั้งสถานีชาร์จเร็วบนถนนสายหลักทุกสายในนอร์เวย์ แม้ว่าเจ้าของ EV จะชาร์จจากที่บ้านได้ แต่พวกเขาคิดว่าจำเป็นต้องมีตัวเลือกในการชาร์จอย่างรวดเร็วเมื่อจำเป็น และผู้บริโภคยินดีจ่ายในราคาที่สูงขึ้นสำหรับบริการชาร์จแบบรวดเร็ว โดยเฉลี่ยจะแพงกว่าการชาร์จที่บ้านถึง 3 เท่า
มาตรการผลักดันอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าของนอร์เวย์จึงเป็นมาตรการในฝัน ที่ประเทศไหนๆ ก็อยากเอาแบบอย่าง แต่ไม่ใช่เรื่องง่ายเลยที่จะทำตามแล้วประสบความสำเร็จเช่นเดียวกับ “ดินแดนแห่งพระอาทิตย์เที่ยงคืน”
ที่มา :
- Electric Mobility: Norway Leads the Charge
- Electric Vehicle Sales Review Full Year 2021
- Norwegian EV policy












