10 ปัญหา กทม. ที่คนกรุงอยากให้ผู้ว่าฯคนใหม่แก้แบบเร่งด่วน

ยิ่งใกล้วันเลือกตั้งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครเข้ามาเท่าไร ก็ดูเหมือนจะมีผลการสำรวจจากหลายสำนักออกมา ทั้งในรูปแบบของการทำว่าที่ผู้ว่าฯที่จะชนะการเลือกตั้งครั้งนี้ และหลากหลายมุมมองเพื่อช่วยคนกรุงเทพฯตัดสินใจ ครั้งนี้ก็เช่นกัน เมื่อเรียล สมาร์ท บริษัทดิจิทัลเอเยนซี ซึ่งให้บริการ Social Listening เกาะติดสถานการณ์การเลือกตั้งผู้ว่าฯ กรุงเทพฯ เปิดเผยผลสำรวจเสียงสะท้อนจากบทสนทนาในโลกออนไลน์ของชาวเน็ต ระหว่างวันที่ 1 ก.พ. – 7 เม.ย. 2565 ถึง 10 ปัญหา กทม. ที่รอผู้ว่าฯคนใหม่มาแก้อย่างมีความหวัง

เปิด 10 อันดับ ปัญหา กทม. เรื้อรังที่คนกรุงต้องการให้ผู้ว่าฯ คนใหม่เร่งแก้ไขอย่างเร่งด่วน

อันดับที่ 1 ปัญหาถนนและทางเท้าชำรุด จำนวน 97,875 ข้อความ (เฉลี่ย 52.80%)
ส่วนใหญ่ถนนและทางเท้ามีสภาพเป็นหลุมเป็นบ่อ ไม่เรียบเนียน มีลักษณะเป็นลูกคลื่น และพบฝาท่อระบายน้ำแตก โดยไม่ได้รับการแก้ไขปัญหาครบทุกจุด ส่งผลทำให้เกิดอุบัติเหตุ และสร้างความยากลำบากให้กับผู้ที่สัญจร
อันดับที่ 2 ปัญหาน้ำท่วมขัง จำนวน 20,286 ข้อความ (เฉลี่ย 10.94%)
ส่วนใหญ่เกิดจากการขาดแคลนระบบระบายน้ำที่มีประสิทธิภาพ และปัญหาเศษขยะอุดตันช่องทางระบายน้ำต่างๆ

อันดับที่ 3 ปัญหาความปลอดภัยบนทางม้าลาย จำนวน 16,864 ข้อความ (เฉลี่ย 9.10%)
ส่วนใหญ่เกิดจากประชาชนไม่หยุดยานพาหนะเพื่อรอให้คนข้ามทางม้าลายอย่างปลอดภัย และทางม้าลายมีสภาพไม่ชัดเจน อาจทำให้ผู้ขับขี่พลาดมองไม่เห็นในบางครั้ง
อันดับ 4 ปัญหาฝุ่น PM 2.5 และมลพิษอื่นๆ จำนวน 15,933 ข้อความ (เฉลี่ย 8.59%)
ส่วนใหญ่เกิดจากควันและไอเสียจากยานพาหนะ ตลอดจนโรงงานอุตสาหกรรม อีกทั้งยังเกิดจากสภาพอากาศที่อาจพัดนำฝุ่นพิษมาจากประเทศข้างเคียง
อันดับที่ 5 ปัญหาพื้นที่สีเขียวน้อย จำนวน 10,399 ข้อความ (เฉลี่ย 5.61%)
ส่วนใหญ่เกิดจากประชาชนมองเห็นความสำคัญของการรักษาสิ่งแวดล้อมมากยิ่งขึ้น รวมถึงประชาชนต้องการบรรเทาปัญหามลพิษทางอากาศ อีกทั้งประชาชนได้หันมาออกกำลังกายกันมากขึ้น ประชาชนจึงมองว่าพื้นที่สีเขียว เช่น สวนสาธารณะและการปลูกต้นไม้ในกรุงเทพฯ มีจำนวนน้อย แต่กลับมีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตของประชาชนมากยิ่งขึ้นเรื่อยๆ

มลภาวะทางอากาศ กรุงเทพ

อันดับที่ 6 ปัญหากล้องวงจรปิดและไฟส่องสว่างไม่ทั่วถึง จำนวน 8,928 ข้อความ(เฉลี่ย 4.82%)
ประชาชนมองว่าการขาดแคลนกล้องวงจรปิดในบางพื้นที่และการขาดแคลนกล้องวงจรปิดที่สามารถใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้ความปลอดภัยของประชาชนลดลง โดยเฉพาะการเรียกร้องความเป็นธรรมในกรณีเกิดเหตุการณ์ที่ส่งผลร้ายแรงต่อชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน อีกทั้งการขาดแคลนไฟส่องสว่างในบางพื้นที่ได้เพิ่มโอกาสที่จะเกิดเหตุการณ์ดังกล่าวขึ้นอีกด้วย
อันดับที่ 7 ปัญหาค่าครองชีพสูง จำนวน 8,146 ข้อความ (เฉลี่ย 4.39%)
ส่วนใหญ่เกิดจากสภาพเศรษฐกิจในช่วงสถานการณ์โควิด-19 และปัญหาค่าครองชีพที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง สวนทางกับค่าแรงของประชาชนที่ยังคงที่ โดยเฉพาะสินค้าอุปโภคบริโภคที่มีราคาสูงขึ้นมาก

อันดับที่ 8 ปัญหาการจราจรติดขัด จำนวน 3,655 ข้อความ (เฉลี่ย 1.97%)
ส่วนใหญ่เกิดจากประชาชนจอดรถอย่างไม่ถูกต้องบริเวณริมถนน ในช่วงเทศกาลพบปัญหาจราจรติดขัดเป็นอย่างหนัก อุบัติเหตุส่งผลทำให้การจราจรติดขัดเป็นระยะเวลาหนึ่ง การก่อสร้างรถไฟฟ้า และการซ่อมแซมถนนส่งผลทำให้การจราจรติดขัดในระยะยาว
อันดับที่ 9 ปัญหาน้ำเน่าเสียในคลอง จำนวน 2,155 ข้อความ (เฉลี่ย 1.16%)
ส่วนใหญ่เกิดจากการทิ้งขยะลงคลอง โดยที่ทางกรุงเทพฯ ไม่มีมาตรการป้องกัน และแก้ไขปัญหาอย่างเป็นรูปธรรม อีกทั้งคลองที่มีน้ำเน่าเสียในบางพื้นที่กลับถูกเพิกเฉย โดยไม่มีหน่วยงานใดเข้ามาแก้ไขปัญหา
อันดับที่ 10 ปัญหาหาบเร่ แผงลอยกีดขวางทางสัญจร จำนวน 1,157 ข้อความ (เฉลี่ย 0.62%)
ส่วนใหญ่เกิดจากพ่อค้าแม่ค้าตั้งร้านในสถานที่ๆ ไม่ได้รับอนุญาต หรือเกินขอบเขตที่กำหนดไว้ โดยไม่มีหน่วยงานใดเข้ามาควบคุม ทำให้ทางเท้ามีพื้นที่สัญจรให้กับประชาชนน้อยลง อีกทั้งบางร้านค้าได้ทิ้งขยะอย่างไม่ถูกต้อง จนสร้างความสกปรกให้กับพื้นที่

ชี้ทางออก ตรวจการบ้านผู้ว่าเดิม เติมโจทย์ผู้ว่าใหม่ แบบสรุปมาให้แล้ว

จากผลสำรวจ 10 ปัญหา กทม. แสดงให้เห็นว่า มีหลากหลายโจทย์ที่กำลังรอให้ ว่าที่ผู้ว่า กทม. คนใหม่ มาแก้ไข และเพื่อเป็นแนวทางที่จะนำไปปรับใช้ในการวางนโยบายบริหารจัดการกรุงเทพมหานครในอนาคต สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) และ ศูนย์ออกแบบและพัฒนาเมือง ศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านยุทธศาสตร์เมือง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (UddC-CEUS) ได้จัดงานเสวนา “ตรวจการบ้านผู้ว่าฯ เดิม เติมโจทย์ให้ผู้ว่าฯ ใหม่” ขึ้น เพื่อสะท้อน ปัญหา กทม. ที่คนกรุงต้องการให้ ว่าที่ผู้ว่ากรุงเทพมหานครคนใหม่ มาแก้ปัญหา
โดย 9 ปัญหา กทม. ที่กลายมาเป็นโจทย์สำคัญที่ได้นำเสนอบนเวทีเสวนานี้ ทางคณะผู้จัดงานต้องการปูทางให้ กทม. เป็นต้นแบบสร้างความเชื่อมั่นในการกระจายอำนาจ สู่การเลือกตั้งผู้ว่าฯ ทุกจังหวัดในอนาคต

กรุงเทพฯสมาร์ทซิตี้

ทั้งนี้ โจทย์สำคัญ ทั้ง 9 ด้าน ได้แก่ การวางผังเมือง การจราจรและความปลอดภัย การป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย การจัดการขยะมูลฝอย การเพิ่มพื้นที่สีเขียว การจัดระเบียบหาบเร่แผงลอย การส่งเสริมทักษะเพื่อการประกอบอาชีพ การศึกษา และการรักษาพยาบาล
และในเวทีเสวนานี้ยังได้มีการนำเสนอแนวทางการทำงานสำหรับ ผู้ว่าฯ คนใหม่ ตามโมเดล “การบริหารจัดการแบบเครือข่าย” (network governance) และปรับบทบาทในการบริหารเมืองจากการเป็นผู้ให้บริการ (service provider) เองส่วนใหญ่หรือทั้งหมด สู่การเลือกเล่นบทบาทที่หลากหลาย ตามลักษณะของปัญหาที่ต้องแก้ไข ทรัพยากรและความพร้อมของแต่ละภาคีที่เกี่ยวข้อง
เวทีเสวนาที่นำเสนอเรื่องของ ปัญหา กทม. เริ่มต้นด้วยการอธิบายให้หเนถึงศักยภาพของ กรุงเทพมหานคร เมืองหลวงประเทศไทย โดย ดร.สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ ประธานสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย ว่า กทม. เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นขนาดใหญ่ที่มีความพร้อมในการบริหารจัดการสูงสุดในประเทศ ทั้งในด้านกำลังคนและงบประมาณ โดยมีงบประมาณเกือบ 8 หมื่นล้านบาทในแต่ละปี 
ดร.สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์
ดร.สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ ประธานสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย
“อย่างไรก็ตาม กรุงเทพฯ ก็มีโจทย์ท้าทายหลายประการ เนื่องจากเป็นเมืองหลวงซึ่งมีลักษณะโตเดี่ยวที่ใหญ่กว่าเมืองอันดับรองถึง 10 เท่า และมีสัดส่วนของเศรษฐกิจร้อยละ 36.3 ของ GDP ทั้งประเทศ จึงมีปัญหาต่างๆ ที่รอให้ผู้ว่า กทม. คนใหม่และทีมงานเข้ามาแก้ไข อย่างน้อย 9 เรื่องที่ TDRI และ UddC-CEUS ได้นำเสนอ” 
“และปัญหาต่างๆ เหล่านี้จะยิ่งมีความท้าทายมากขึ้นในอนาคตจากการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง เทคโนโลยี เศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในระดับโลก (global climate change) ซึ่งก่อให้เกิดความเสี่ยงใหม่ ๆ แก่ กทม.”
“การแก้ไขปัญหาที่ซับซ้อนและมีความท้าทายเหล่านี้จึงไม่ใช่เรื่องง่าย และจะไม่สามารถทำได้หากปราศจากการปรึกษาหารือและการสร้างส่วนร่วมในการทำงานกับภาคีต่างๆ”
“ผู้ว่า กทม. คนใหม่ที่มาจากการเลือกตั้ง ควรทำงานร่วมกับภาคส่วนต่างๆ ตามโมเดล “การบริหารจัดการแบบเครือข่าย” (network governance) ทั้งการทำงานอย่างบูรณาการร่วมกับหน่วยงานภาครัฐอื่นๆ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นของจังหวัดใกล้เคียง ซึ่งบังคับใช้กฎหมายต่างๆ ที่จำเป็นในการแก้ไขปัญหาของ กทม.”
“ตลอดจนประสานงานกับธุรกิจเอกชน ทั้งธุรกิจขนาดใหญ่  SMEs สตาร์ทอัพและวิสาหกิจเพื่อสังคม ภาควิชาการ อาสาสมัครและภาคประชาสังคมต่างๆ ที่มีอยู่จำนวนมากและสนใจปัญหาที่หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นปัญหาสิ่งแวดล้อม ความปลอดภัยบนท้องถนน การบรรเทาสาธารณภัย ชุมชนแออัดและที่อยู่อาศัย การศึกษาและการฝึกอาชีพ สุขภาพ เป็นต้น”

“ในการทำงานกับเครือข่ายดังกล่าว กทม. จะต้องปรับเปลี่ยนบทบาทจากการเป็นผู้ให้บริการ (service provider) เองส่วนใหญ่หรือทั้งหมด มาสู่บทบาทที่หลากหลาย โดยคงบทบาทเป็นผู้กำหนดนโยบาย (policymaker) และผู้กำกับดูแล (regulator) ที่ยังจำเป็นไว้ แต่เพิ่มการปรึกษาหารือกับสาธารณะมากยิ่งขึ้น” 
“ในขณะที่เพิ่มบทบาทการเป็นผู้ซื้อบริการ (service purchaser) ผู้เชิญหารือ (convenor) ผู้อำนวยความสะดวก (facilitator) และผู้ให้ความชอบธรรม (legitimizer) แก่ภาคีภาคสังคมให้มากขึ้น  ทั้งนี้ การจะเลือกเล่นบทบาทไหน จะขึ้นอยู่กับลักษณะของปัญหาที่ต้องแก้ไข ทรัพยากรและความพร้อมของแต่ละภาคีที่เกี่ยวข้อง”

เสนอแนวทาง การแก้ 9 ปัญหา กทม. โจทย์สำคัญ ยกระดับคุณภาพชีวิตคนกรุงให้ดีขึ้น

ด้านการจัดการการศึกษา
มีการนำเสนอว่าที่ผ่านมา กทม.แก้โจทย์ผิดข้อ คือ การมุ่งขยายโรงเรียนมัธยมในสังกัดของตน ทั้งที่จำนวนนักเรียนลดลงและมีโรงเรียนมัธยมในสังกัดอื่นรวมถึงภาคประชาสังคมที่ทำงานด้านการศึกษาจำนวนมากใน กทม. แต่ยังไม่ได้ร่วมมือกันเท่าที่ควร 
กทม. ควรนำเอาทรัพยากรที่มีอยู่ไปใช้แก้ปัญหาให้เกิดผลสำเร็จ
เช่น จัดสรรครูให้เหมาะสมกับความต้องการของแต่ละโรงเรียน จัดสรรงบประมาณเพื่อรองรับเด็กที่มีความต้องการพิเศษ และเป็นต้นแบบในการปฏิรูปการศึกษาระดับประถมให้มีคุณภาพสูง โดยพัฒนาหลักสูตรเพื่อการเรียนรู้ในรูปแบบใหม่ สร้างพื้นที่เรียนรู้สำหรับเด็กทุกช่วงวัย ทั้งศูนย์พัฒนาเด็กก่อนวัยเรียน ศูนย์เยาวชน พิพิธภัณฑ์และห้องสมุดและศูนย์การเรียนรู้ในพื้นที่ต่างๆ และทำงานร่วมกับภาคส่วนต่างๆ 
ด้านการรักษาพยาบาล
แม้ว่า กรุงเทพฯ จะเป็นศูนย์กลางด้านการรักษาพยาบาล มีโรงพยาบาลหลายแห่ง อีกทั้งเป็น medical hub แต่การเข้าถึงบริการรักษาพยาบาลในกรุงเทพฯ กลับมีความเหลื่อมล้ำสูงเพราะคนรายได้น้อยเข้าถึงโรงพยาบาล และคลินิกเอกชนได้ยาก 
ทั้งนี้ กทม. ไม่ควรสร้างโรงพยาบาลเพิ่มขึ้นเอง แต่ควรขยายศูนย์บริการสาธารณสุขให้เป็นศูนย์รักษาพยาบาลของชุมชน รับหน้าที่รักษาผู้ป่วยในเบื้องต้น พร้อมวางระบบการคัดกรองและส่งต่อผู้ป่วยที่จำเป็นต้องได้รับการรักษาเพิ่มเติม ไปยังโรงพยาบาลต่างๆ โดยประสานงานกับโรงพยาบาลในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข โรงเรียนแพทย์และโรงพยาบาลเอกชน 
อย่างไรก็ดี การจัดการด้านการศึกษาและการรักษาพยาบาล เป็นเพียงสองเรื่องจากอีกหลายเรื่องที่ กทม. โดยการนำของผู้ว่าฯ คนใหม่ ต้องปรับบทบาทการทำงานใหม่
สวนลุมพินี
ด้านการเพิ่มพื้นที่สีเขียว และ การวางผังเมือง
ควรเพิ่มพื้นที่สีเขียวที่ควรจัดสรรงบประมาณให้เหมาะสมไม่ให้กระจุกตัวในบางเขต และใช้ประโยชน์จากพื้นรกร้างใน กทม. มาจัดทำพื้นที่สีเขียวเพิ่ม และควรผลักดันการใช้ผังเมืองเฉพาะหรือผังเมืองระดับย่าน ให้เป็น “ธรรมนูญของท้องถิ่น” ที่ประชาชนในย่านมีส่วนร่วมในการออกแบบเมือง
ด้านการจัดการขยะ ควรศึกษาพฤติกรรมการทิ้งขยะของแต่ละชุมชนอย่างเป็นระบบ เพื่อพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและระบบจัดการขยะต้นทาง กลางทาง ปลายทาง ที่เหมาะสมและมีส่วนร่วมของชุมชน 
ด้านการจราจรและความปลอดภัย
ควรลงทุนสร้างความปลอดภัยแก่คนเดินเท้า โดยติดสัญญาณไฟแดงที่ทางม้าลาย พัฒนาป้ายรถเมล์ให้ครอบคลุม ลงทุนในระบบขนส่งสาธารณะให้เชื่อมต่อการเดินทางทั้งบนถนนสายหลักและซอย

ด้านการบรรเทาสาธารณภัย
ควรเพิ่มจำนวนสถานีดับเพลิง และจัดหาอุปกรณ์เพิ่ม ทำแนวกันน้ำถาวรในพื้นที่ฟันหลอ ทำระบบเตือนภัยน้ำท่วม และสำรวจจุดเสี่ยงจากภัยพิบัติที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
ด้านการทำมาหากิน-หาบเร่แผงลอย
ต้องมุ่งสร้างสมดุลระหว่างผู้ใช้พื้นที่ทางเท้ากลุ่มต่างๆ มากกว่าการห้ามใช้พื้นที่ทางเท้าโดยสิ้นเชิง โดยบริหารจัดการหาบเร่แผงลอยแบบรายพื้นที่ ตามโมเดลพื้นที่อัตลักษณ์ ซึ่งให้ผู้มีส่วนได้เสียในพื้นที่ร่วมกันกำหนดหลักเกณฑ์ในพื้นที่  และใช้แนวทาง “การกำกับดูแลร่วม” (co-regulation) กับผู้ค้า และจัดหาพื้นที่ถาวรเพิ่มเติมในทำเลที่เหมาะสมมากขึ้น ดังตัวอย่างของสิงคโปร์
ด้านการฝึกทักษะอาชีพ
ออกแบบและปรับปรุงหลักสูตรร่วมกับนายจ้าง ให้สามารถฝึกทักษะอาชีพสอดคล้องกับความต้องการของตลาด และวางกลไกติดตามประเมินผลการฝึกอาชีพ 
ดร.สมเกียรติ กล่าวทิ้งท้ายจากการฝาก 9 โจทย์ ว่า “ในระยะยาว ผู้ว่าฯ คนใหม่ ควรขับเคลื่อนให้เกิดการปรับโครงการสร้างการกระจายอำนาจ โดยหารือและต่อรองกับรัฐบาลกลางอย่างเหมาะสม และหาก กทม. สามารถบริหารจัดการได้ดี ก็จะช่วยสร้างความเชื่อมั่นต่อการกระจายอำนาจให้แก่ อปท. ทั้งหลายให้เดินหน้าต่อไปจนทุกจังหวัดมีการเลือกตั้งผู้ว่าฯ ในอนาคต จากที่การกระจายอำนาจถดถอยลงอย่างมากในช่วง 8 ปีที่ผ่านมา”

รู้ลึก รู้จริง เกี่ยวกับกรุงเทพมหานครให้รอบด้าน

กรุงเทพฯ เวอร์ชั่นใหม่ ควรเป็นอย่างไร? ในมุมการใช้นวัตกรรมสร้างเมือง รับ เลือกตั้งผู้ว่า กทม. 2565

กรุงเทพมหานคร ยืนหนึ่ง เมืองที่คู่ควรกับ เทรนด์ ‘Workation’ ที่สุดในโลก

เราต้องนับถอยหลัง รอ กรุงเทพ เป็น เมืองจมน้ำ จริงหรือ? ชะตาเมืองหลวง ที่ต้องทำความเข้าใจและหาทางออกร่วมกัน