ขยะอิเล็กทรอนิกส์ (E-Waste) เป็นปัญหาใหญ่ของคนทั่วทั้งโลก ด้วยปริมาณขยะที่เพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดในทุกปี สวนทางกับปริมาณขยะที่ได้รับการจำกัดอย่างถูกวิธี ทำให้ขยะที่ไม่ถูกกำจัดอย่างถูกวิธีสร้างสารพิษกลับมาทำลายสุขภาพและก่อให้เกิดผลเสียกับสิ่งแวดล้อมในระยะยาว
นอกจากนี้ การเก็บ E-Waste ไว้ ไม่ยอมทิ้ง ก็เป็นสาเหตุให้เราได้รับสารพิษโดยไม่รู้ตัวเช่นกัน เพราะยิ่งเสื่อมสภาพมากเท่าไหร่ สารพิษเหล่านั้นก็จะยิ่งถูกปล่อยออกมาปนเปื้อนในอากาศที่เราสูดดมหรือสัมผัสโดยไม่รู้ตัว ซึ่งสารพิษที่อยู่ในอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ มีมากมาย ไม่ว่าจะเป็น นิกเกิล ปรอท ตะกั่ว แคดเมียม ซึ่งสามารถส่งผลอันตรายต่อสุขภาพของเราได้
ย้อนหลังเมื่อเกือบ 3 ปีที่ผ่านมา คือในปี 2562 เอไอเอส ได้เปิดตัวโครงการ “คนไทยไร้ E-Waste” รณรงค์การกำจัดขยะอิเล็กทรอนิกส์ (E-Waste) อย่างถูกวิธี ซึ่งต้องยอมรับว่าการจะทำให้ประชาชนทั่วไปคัดแยกขยะอิเล็กทรอนิกส์และทิ้งอย่างถูกวิธีนั้นไม่ใช่เรื่องง่าย ยิ่งต้องนำไปทิ้งเฉพาะจุดซึ่งไม่ใช่ถังขยะหน้าบ้านยิ่งยากไปกันใหญ่ แต่เอไอเอสสามารถสร้างแรงบัลดาลใจให้ประชาชนนำขยะอิเล็กทรอนิกส์ ไม่ว่าจะเป็น โทรศัพท์มือถือ/แท็บเล็ต, แบตเตอรี่มือถือ, พาวเวอร์แบงก์, สายชาร์จ, หูฟัง และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ขนาดเล็ก เช่น กล้องถ่ายรูป และเครื่องเล่น MP3 ไปทิ้งที่ถังรับ E-Waste ของ AIS Shop ทั่วประเทศ, ที่ทำการไปรษณีย์ไทย, ศูนย์การค้า, มหาวิทยาลัย, อาคารชุดและคอนโดต่างๆ รวมกว่า 2,400 จุด โดยมีแอปพลิเคชันรักษ์โลก “ECOLIFE” ให้โหลด เพื่อเปลี่ยนทุกการทิ้งเปลี่ยนเป็นคะแนนแลกของพรีเมี่ยมได้ ปรากฏว่าภายในระยะเวลา 1 ปีหลังจากเอไอเอสเปิดตัวโครงการดังกล่าว สามารถรวบรวมขยะอิเล็กทรอนิกส์ได้จำนวนทั้งสิ้น 51,786 ชิ้น เทียบเท่าการลดปริมาณก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้ 517,860 กิโลกรัมคาร์บอนสมมูลย์ เลยทีเดียว

นอกเหนือจากการสร้างแรงบันดาลใจให้ทุกคนร่วมกันกำจัดขยะ EWASTE อย่างถูกวิธี เอไอเอสยังได้ชักชวนองค์กรภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน เข้าร่วมชาเลนจ์ “E-Waste The Battle ถ้ารักษ์จริง…มาทิ้งแข่งกัน” อาทิ การร่วมกับกลุ่ม “กรีนพหลโยธิน” ซึ่งเป็นเครือข่าย 13 องค์กร ภาครัฐและภาคเอกชน บนถนนเส้นพหลโยธิน ประกอบด้วย สำนักงานเขตพญาไท, สถานีตำรวจนครบาลบางซื่อ, โรงพยาบาลพญาไท 2, บุญเติม, สถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบก, ธ.ออมสิน สำนักงานใหญ่, ธ.กสิกรไทย สำนักพหลโยธิน, ธ.กรุงไทย สาขาซอยอารีย์, ธ.เกียรตินาคิน สาขาพหลโยธิน, ธ.ยูโอบี สาขาถนนพหลโยธิน 8, ธ.กรุงเทพ สาขาซอยอารี, IBM และ Exim Bank จัดกิจกรรมแข่งขันทิ้งแข่งกัน แบ่งองค์กรในกรีนพหลโยธินออกเป็น 2 ทีม ได้แก่ทีม A และ ทีม B โดยทั้งสองทีมจะต้องเชิญชวนพนักงาน ลูกค้า หรือผู้เข้ามาติดต่อให้เข้ามาร่วมทิ้งขยะ E-Waste ที่จุดรับทิ้งของแต่ละองค์กร ระยะเวลา 6 เดือน เริ่มนับคะแนนตั้งแต่เดือนกรกฎาคมถึงสิ้นเดือนธันวาคม 2563 โดยทีมที่ชนะและทีมที่แพ้จะได้รับเงินบริจาค เพื่อนำไปให้กับองค์กรหรือมูลนิธิที่เลือกไว้ เป็นต้น
สำหรับขยะอิเล็กทรอนิกส์ หรือ E-Waste ที่เอไอเอสเก็บรวบรวมได้นั้น จะถูกนำไปที่โรงงานรีไซเคิล เพื่อเข้าสู่กระบวนการคัดแยกชิ้นส่วนต่างๆ ออกมาเป็นวัสดุแต่ละประเภท เช่น แผงวงจร แบตเตอรี่ เหล็ก เงิน ทอง และพลาสติก หลังจากนั้นวัสดุต่างๆ จะถูกแยกออกไปอัดเป็นก้อน เพื่อเตรียมความพร้อม ก่อนส่งไปจัดการที่โรงงานรับจัดการวัสดุเหล่านั้น เช่น โรงหลอมโลหะหรือโรงงานผลิตเม็ดพลาสติก เพื่อการผลิตซ้ำ ส่วนโลหะมีค่าอย่าง ทอง เงิน ทองแดง ลิเทียม โคบอลท์ และพาลาเดียม จะถูกนำไปบดย่อย จนมีลักษณะเป็นผงแป้งขนาดน้อยกว่า 1 มิลลิเมตร ก่อนขายคืนให้ผู้ประกอบการ เพื่อนำไปสร้างมูลค่าใหม่ด้วยการนำกลับมาผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ต่อไป
หนึ่งในกลยุทธ์ของเอไอเอสที่น่าสนใจก็คือนำ E-Waste ไปทำเป็นเหรียญรางวัล จากการที่เอไอเอสได้เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของวงการฟุตบอลไทย ก็ได้ขยายผลโครงการคนไทยไร้ E-Waste ชวนทิ้งขยะอิเล็กทรอนิกส์กับเอไอเอส เพื่อนำไปผลิตเป็น “เหรียญจากขยะอิเล็กทรอนิกส์” โดยได้กระจายจุดรับไปยังสนามของทุกสโมสร โดยแฟนบอลชาวไทยสามารถทิ้งขยะอิเล็กทรอนิกส์ประเภทต่างๆได้ที่ถังรับฝากทิ้ง ณ สนามเหย้าของสโมสรในไทยลีก 1 ทั้ง 16 สนาม เพื่อนำไปเข้าสู่กระบวนการรีไซเคิลอย่างถูกวิธี ตามเป้าหมายแบบ Zero Landfill ที่นำแร่ธาตุที่ได้หลังจากรีไซเคิล อาทิ เงิน ทองคำ มาเป็นส่วนหนึ่งในการทำเหรียญรางวัล E-Waste ในฐานะเหรียญรางวัลประวัติศาสตร์เหรียญแรกของประเทศไทย เพื่อมอบเป็นรางวัลเกียรติยศในการแข่งขันฟุตบอล รายการรีโว่ ไทยลีก ฤดูกาล 2021/22 ก็สร้างแรงบันดาลใจให้คนเข้าร่วมโครงการนี้อย่างมากมาย

ปัจจุบันเมื่อแนวคิดเศรษฐกิจ BCG (Bio, Circular, Green) Economy : เศรษฐกิจชีวภาพ เศรษฐกิจหมุนเวียน และเศรษฐกิจสีเขียว กลายเป็นวาระแห่งชาติ เอไอเอสก็ไม่พลาดที่จะนำมาประยุกต์ใช้ เพื่อส่งเสริมให้เกิดโมเดลเศรษฐกิจที่นำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน ด้วยการนำวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรม ไปยกระดับความสามารถในการแข่งขัน หรือ บริหารจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล อาทิ 5G, IoT, Blockchain และ Cloud มาขยายผลเพื่อสร้างนวัตกรรมต้นแบบ ต่างๆ เช่น E-Waste Blockchain โครงการต้นแบบที่นำความโดดเด่นของ Blockchain ที่มีความปลอดภัยสูงมาปรับใช้ โดยจะเริ่มนำมาใช้กับโครงการคนไทยไร้ E-Waste ซึ่งจะสามารถตรวจสอบได้ว่า ใครบ้างเป็นคนทิ้ง ณ จุดรับฝากที่นำไปทิ้ง
รวมถึงการนำไปคำนวณปริมาณคาร์บอนเครดิต ซึ่งเป็นปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่สามารถลดได้จากการดำเนินโครงการกลไกการพัฒนาที่สะอาด หรือ CDM (Clean Development Mechanism) โดยประเทศที่พัฒนาแล้วและประสบปัญหาในการลดปริมาณก๊าซ สามารถขอซื้อโควตาคาร์บอนจากประเทศกำลังพัฒนาที่มีโครงการพัฒนาที่สะอาด เป็นการค้าขายแลกเปลี่ยนก๊าซเรือนกระจกนั่นเอง เพราะฉะนั้น ยิ่งเราช่วยกันกำจัดขยะอิเล็กทรอนิกส์ได้มากเท่าไหร่ นอกจากจะช่วยลดมลพิษ ลดโลกร้อน ประเทศยังมีรายได้จากการขายคาร์บอนเครดิตอีกด้วย

“การขับเคลื่อนการดำเนินงานเพื่อสร้างนวัตกรรมสู่ความยั่งยืน ถือเป็นอีกก้าวเดินที่สำคัญสู่การเป็น Cognitive Telco หรือองค์กรอัจฉริยะที่พร้อมสร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ทุกภาคส่วนเข้ามามีบทบาทในการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม ซึ่งจะนำไปสู่การพัฒนาเศรษฐกิจแบบองค์รวม นำพาประเทศไทยเดินหน้าต่อไปได้อย่างมีเสถียรภาพ ตามแนวคิด ‘AIS The Sustainable Future’ ในการเป็นองค์กรที่ดำเนินธุรกิจอย่างยั่งยืน” สมชัย เลิศสุทธิวงค์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร เอไอเอส กล่าว













