หลังจากล้มเหลวในการหาเงิน 78 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ สำหรับการจ่ายพันธบัตรภายในระยะเวลาผ่อนผันที่กำหนด “ศรีลังกา” ได้ประกาศอย่างเป็นทางการว่าได้ผิดนัดชำระหนี้ ซึ่งถือเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ของประเทศ ตามรายงานของ Bloomberg ระบุว่าสถานการณ์ทางเศรษฐกิจในประเทศนี้ทำให้อัตราเงินเฟ้อพุ่งสูงถึง 30% โดยคาดการณ์ว่าอาจเพิ่มขึ้นถึง 40% แต่จากอินโฟกราฟิกที่จัดทำจากข้อมูลของ IMF แสดงให้เห็นว่าศรีลังกา ไม่ใช่ประเทศในเอเชียเพียงประเทศเดียวที่ดูเหมือนว่าจะใช้เงินมากเกินไปอย่างจริงจังจนต้องแบกรับหนี้สาธารณะอย่างท่วมท้น
ตัวอย่างเช่น รัฐบาล “เวเนซุเอลา” ได้ก่อหนี้สาธารณะเพิ่มเป็น 3 เท่า ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (จีดีพี) ต่อปี ทั้งๆ ที่ในปี 2017 เวเนซุเอลา มีหนี้สาธารณะน้อยมาก คิดเป็นสัดส่วน 26% ของจีดีพี ขณะที่ปี 2016 ยิ่งน้อยไปใหญ่ เพราะมีสัดส่วนเพียง 5% ของจีดีพีเท่านั้น
ภาวะเงินเฟ้ออย่างรุนแรงของเวเนซุเอลาเกิดขึ้นจากปัญหาทางการคลังที่สะสมมาเป็นระยะเวลานาน ส่วนหนึ่งเกิดจากผลการขาดทุนของรัฐวิสาหกิจผนวกกับการดำเนินนโยบายประชานิยม (ตั้งแต่สมัยประธานาธิบดีชาเวซ) ส่งผลให้หนี้สาธารณะทะยานสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ขณะที่รายได้รัฐบาลจากการขายสินค้าหลักของประเทศคือ “น้ำมัน” กลับลดลงมากในช่วงที่ผ่านมา เป็นเหตุให้ระดับเงินสำรองระหว่างประเทศลดฮวบ นำมาสู่ปัญหาที่รัฐบาลไม่สามารถจ่ายคืนเงินต้นและดอกเบี้ยได้ เพราะต้องชำระคืนหนี้เป็นเงินตราต่างประเทศแต่แทนที่รัฐบาลเวเนซุเอลาจะแก้ปัญหาโดยการรัดเข็มขัดทางการคลัง กลับสั่งการให้ธนาคารกลางเวเนซุเอลาพิมพ์เงินออกมาเพื่อแลกเป็นเงินตราต่างประเทศไปใช้คืนหนี้ และทำอย่างต่อเนื่องเรื่อยๆ จนทำให้ปริมาณเงินในระบบสูงขึ้น โดยไม่มีสินทรัพย์หนุนหลัง ขณะที่ไม่มีใครต้องการถือเงินโบลิวาร์ ส่งผลให้เงินสกุลนี้แทบไร้ค่าในที่สุด
ในขณะที่ประเทศต่างๆ เช่น กรีซ ไซปรัส และโปรตุเกส อาจไม่น่าแปลกใจเลยที่ติดอยู่ในอันดับต้นๆ ของการจัดอันดับนี้ เพราะเศรษฐกิจของประเทศเหล่านี้อยู่ในสถานะง่อนแง่น
ในกรณีของโปรตุเกส ทั้งๆ ที่เคยเป็นประเทศที่ร่ำรวยที่สุดในโลกเมื่อครั้งเป็นเจ้าอาณานิคมในเอเชีย แอฟริกา และอเมริกาใต้ แต่ความมั่งคั่งที่กอบโกยมาจากประเทศที่ต่างๆ ที่อยู่ใต้อาณัติของโปรตุเกส กลับไม่ได้นำใช้เพื่อพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านอุตสาหกรรมภายในประเทศ ด้วยเหตุนี้ความมั่งคั่งของโปรตุเกสจึงได้แปรเปลี่ยนมาเป็นประเทศที่ยากจนที่สุดในยุโรปตะวันตกในศตวรรษที่ 19 และ 20
จีดีพีและผลผลิตที่ต่ำของโปรตุเกสเมื่อเทียบกับประเทศในยุโรปตะวันตกด้วยกันเอง (อันดับที่ 51 ของโลก) สะท้อนถึงการลงทุนที่ต่ำในเทคโนโลยีใหม่ ๆ และระบบราชการระดับสูงที่ทำให้มีผู้ประกอบการที่จำกัด นอกจากนี้ โปรตุเกสยังมีสัดส่วนของแรงงานที่มีทักษะต่ำยังสูงที่สุดในยุโรปอีกด้วย โดยคิดเป็นสัดส่วนมากถึงเกือบ 50% เมื่อเทียบกับไม่ถึง 20% ในในสหภาพยุโรป
ที่อาจสร้างความประหลาดใจ คือ ประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจที่ใหญ่ที่สุดในโลก 2 ประเทศก็ติดอยู่ใน 10 อันดับแรกนี้ด้วย โดย “ญี่ปุ่น” ซึ่งอยู่ในอันดับที่ 3 ในแง่ของจีดีพีในปี 2020 โดยมีมูลค่าประมาณ 5 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐฯ มาเป็นอันดับ 2 ของประเทศที่มีหนี้สาธารณะมากที่สุดในโลกเป็นสัดส่วน 254% ของจีดีพี นี่เป็นผลมาจากการพัฒนาที่ยาวนานหลายทศวรรษ โดยเริ่มจากฟองสบู่ราคาสินทรัพย์ทางการเงินที่ระเบิดในปี 1991 และการชะลอตัวลงอีกเนื่องมาจากวิกฤตปี 2007 แผ่นดินไหวที่โทโฮคุในปี 2011 รวมถึงผลกระทบของการระบาดใหญ่ของโควิด-19 โดย 45% ของหนี้นี้ถือโดยธนาคารแห่งประเทศญี่ปุ่น
ขณะที่ “สหรัฐอเมริกา” อยู่ในอันดับที่ 6 โดยมีหนี้สาธารณะคิดเป็นสัดส่วน 134% ของจีดีพี ในปี 2020 ยิ่งหนี้ของประเทศสูงขึ้นเท่าไร สหรัฐอเมริกาก็ถูกมองว่าเป็นความเสี่ยงด้านเครดิตทั่วโลก ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อความสามารถของสหรัฐอเมริกาในการกู้ยืมเงินในช่วงเวลาที่แรงกดดันจากทั่วโลกเพิ่มขึ้น และทำให้ต้องตกอยู่ในความเสี่ยงที่จะไม่สามารถปฏิบัติตามพันธกรณีที่มีต่อพันธมิตรได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงสงคราม

ล่าสุด ยอดหนี้สาธารณะคงค้างของสหรัฐอเมริกากิน 30 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เป็นครั้งแรกในประวัติศาตร์
แม้ว่า IMF จะรวบรวมและวิเคราะห์ตัวเลขที่เกี่ยวข้องจาก 88 ประเทศ แต่ประเทศส่วนใหญ่ของโลกกลับไม่มีการรายงานตัวเลขนี้เนื่องจากขาดข้อมูล ประเทศส่วนใหญ่จาก Sub-Saharan Africa (แอฟริกาใต้สะฮารา เป็นภูมิภาคที่มีพื้นที่อยู่ในทวีปแอฟริกาและอยู่ใต้ทะเลทรายสะฮารา) และ MENA region (ภูมิภาคตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือ ซึ่งมีพื้นที่เชื่อมติดต่อกัน จากเอเชียสู่แอฟริกาไม่อยู่ในรายชื่อการจัดอันดับนี้)
หนี้สาธารณะและจีดีพี
เนื่องจากการใช้จ่ายทางการเงินอย่างต่อเนื่อง และหนี้สาธารณะในระดับสูงจึงถูกมองว่าจำกัดการเติบโตและเศรษฐกิจโดยรวม ด้วยเหตุนี้ ประเทศต่างๆ จึงพยายามรักษาระดับหนี้สาธารณะให้อยู่ในระดับต่ำ นอกจากนี้ หนี้สาธารณะในระดับสูงยังสามารถนำไปสู่วิกฤตทางการเงินอย่างร้ายแรง ดังที่กรีซได้เผชิญมาแล้ว
สำหรับประเทศไทย ข้อมูลจากสำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ กระทรวงการคลัง ระบุว่าสถานะหนี้สาธารณะคงค้าง ณ สิ้นเดือนธันวาคม 2021 มีจํานวน 9,644,256.62 ล้านบาท หรือคิดเป็นสัดส่วน 59.57% ของจีดีพี

ขณะที่ สถานะหนี้สาธารณะคงค้าง ณ สิ้นเดือนมีนาคม 2022 มีจำนวน 9,951,962.73 ล้านบาท หรือคิดเป็น
สัดส่วน 60.64% ของจีดีพี โดยแบ่งเป็นหนี้รัฐบาล 8,814,544.96 ล้านบาท หนี้รัฐวิสาหกิจ 876,454.69 ล้านบาท หนี้รัฐวิสาหกิจที่ทำธุรกิจในภาคการเงิน (รัฐบาลค้ำประกัน) 253,945.59 ล้านบาท และหนี้หน่วยงานของรัฐ 7,017.49 ล้านบาท

นอกจากนี้ หากแบ่งเป็นหนี้ในประเทศ จะมีสัดส่วน 98.21% และหนี้ต่ำงประเทศสัดส่วน 1.79% ของหนี้สาธารณะคงค้างทั้งหมด และเมื่อแบ่งตามอายุคงเหลือ สามารถแบ่งออกเป็นหนี้ระยะยาว 85.38% และหนี้ระยะสั้น 14.62% ของหนี้สาธารณะคงค้างทั้งหมด
ทั้งนี้ คณะกรรมการวินัยการเงินการคลัง ได้มีมติเห็นชอบขยายกรอบเพดานหนี้สาธารณะจากเดิมที่กำหนดว่าสัดส่วนหนี้สาธารณะต่อจีดีพีต้องไม่เกิน 60% เป็นสัดส่วนหนี้สาธารณะต่อจีดีพีต้องไม่เกิน 70% เพื่อเป็นการเพิ่มพื้นที่ทางการคลังให้กับรัฐบาล และไม่เป็นอุปสรรคหากรัฐบาลมีความจำเป็นต้องกู้เงินเพื่อดำเนินนโยบายการคลังในระยะปานกลาง โดยยังคงมีความสามารถในการชำระหนี้อยู่ในเกณฑ์ดี
ที่มา:












