เชื่อว่าหากกล่าวถึง โครงการ CWIE สหกิจศึกษา ในภาคการศึกษาไทยต่างคุ้นหูกันดีกับคำนี้ เพราะ สหกิจศึกษา เป็นกลไกสำคัญที่อยู่ในการเรียนการสอนของไทยมานาน โดย CWIE ย่อมาจาก Cooperative and Work Integrated Education ที่หมายถึงการดำเนินหลักสูตรการเรียนการสอนในลักษณะร่วมผลิตระหว่างสถาบันอุดมศึกษาและสถานประกอบการ (ภาครัฐ เอกชน ชุมชน) เพื่อให้บัณฑิตพร้อมสู่โลกแห่งการทำงานจริงได้ทันที มีสมรรถนะตรงกับความต้องการของตลาดงาน สามารถพัฒนาอาชีพในปัจจุบันและเตรียมพร้อมรองรับตำแหน่งงานในอนาคต
โดยในแต่ละปี จะมีการจัดงาน CWIE DAY หรือวันสหกิจศึกษาขึ้น ซึ่งในปีนี้จัดขึ้นเป็นครั้งที่ 12 โดยมี มหาวิทยาลัยบูรพา เป็นเจ้าภาพ และทุกปีจะมีการประกาศรางวัลผลงาน สหกิจศึกษาและการศึกษาเชิงบูรณาการกับการทำงานดีเด่นระดับชาติ ซึ่งเป็นรางวัลเกียรติยศ แก่องค์กร และบุคคลดีเด่นผู้ทำคุณประโยชน์ด้าน CWIE
พร้อมด้วยการจัดเสวนาให้ความรู้และอัปเดตการดำเนินโครงการ CWIE สหกิจศึกษา สะท้อนภาพความเข้มแข็งของความร่วมมือระหว่างสถาบันอุดมศึกษา สถานประกอบการ หน่วยงานภาครัฐและเอกชน ตลอดจนหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งเป็นเวทีกลางในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และถ่ายทอดประสบการณ์เกี่ยวกับ การดำเนินงาน CWIE ในมิติและมุมมองที่แตกต่างกันทั้งในระดับประเทศและระดับสากล ซึ่งจะเป็นแนวทางในการพัฒนา CWIE ของประเทศให้ต่อเนื่อง ก้าวหน้าและยั่งยืน
CWIE สหกิจศึกษา ปี 65 กับการ Redesign และ New Learning Platform
การจัดงานวันสหกิจศึกษาบูรณาการกับการทำงาน หรือ CWIE DAY ครั้งที่ 12 ในปี 2565 จัดขึ้นภายใต้แนวคิด “CWIE ร่วมขับเคลื่อนอุดมศึกษา สู่เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน” โดยในปีนี้ มี ดร.ดนุช ตันเทอดทิตย์ ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เป็นประธานในพิธีเปิดงาน พร้อมกล่าวในโอกาสเปิดงานว่า

“การจัดการเรียนการสอนแบบสหกิจศึกษาและการศึกษาเชิงบูรณาการกับการทำงาน หรือ CWIE สหกิจศึกษา ถือเป็นรูปแบบหนึ่งของ Curriculum Redesign และ New Learning Platform เป็นการสร้างทางเลือกใหม่ๆ ให้กับผู้เรียนเปิดโอกาสให้ผู้ใช้บัณฑิตร่วมออกแบบหลักสูตรและกำหนดสมรรถนะ (Co-design) สร้างความสมดุลและเชื่อมโยงทฤษฎีกับการปฏิบัติ (Theory-Practice) ความรู้และประสบการณ์ (Knowledge -Experience) และสถาบันอุดมศึกษากับสถานประกอบการ (University-Workplace Engagement)”
“และผลลัพธ์ที่สำคัญที่มุ่งเน้นให้เกิดขึ้น คือ การเชื่อมกับการได้งานทำ (Job Creation) เมื่อจบการศึกษาก็ทำงานในตำแหน่งนั้น ๆ ได้ทันทีหรือใช้ประสบการณ์ที่ได้ไปสร้างธุรกิจของตนเอง ซึ่งนักศึกษาที่ไม่เข้าเรียน CWIE จะไม่มีโอกาสดังกล่าว”
“อว. ส่งเสริมให้มีการดำเนินงาน CWIE มาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี พ.ศ. 2545 ทำให้เกิดการเชื่อมโยงนักศึกษา สถาบันอุดมศึกษาและสถานประกอบการเข้าด้วยกัน รวมทั้ง มีการขยายภาคีความร่วมมือไปยังองค์กรภาครัฐ ภาคเอกชน ชุมชน สมาคมวิชาการและสมาคมวิชาชีพ โดยมีเครือข่ายพัฒนาสหกิจศึกษา 9 เครือข่าย ที่มีสถาบันอุดมศึกษาทั่วประเทศเป็นสมาชิก เป็นกลไกหลักในการขับเคลื่อนการดำเนินงาน”
“โดยที่ผ่านมาได้ดำเนินการอย่างต่อเนื่องในการผลิตบัณฑิตที่มีประสบการณ์จากการทำงาน สามารถมองเห็นแนวทางการประกอบอาชีพในอนาคต และมีคุณสมบัติตรงตามความต้องการของสถานประกอบการและตลาดงาน”
ด้าน ศ.ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล รองปลัดกระทรวง อว. กล่าวเพิ่มเติมถึงผลลัพธ์ในการดำเนินโครงการ CWIE สหกิจศึกษา ว่า

“อว. ส่งเสริมและสนับสนุนให้สถาบันอุดมศึกษาร่วมกับสถานประกอบการจัดการเรียนการสอนแบบเน้นสมรรถนะของนักศึกษาทั้งในรูปแบบสหกิจศึกษา และปรับเปลี่ยนเป็น CWIE ในปี 2562 โดยมีเครือข่ายพัฒนาสหกิจศึกษา 9 เครือข่ายทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ เป็นกลไกขับเคลื่อนมาอย่างต่อเนื่อง”
ที่ผ่านมา ได้เห็นพัฒนาการและความก้าวหน้าของการยกระดับคุณภาพบัณฑิตไทย จนในปัจจุบันมีสถาบันอุดมศึกษาจัด CWIE เกือบ 100 แห่ง สามารถผลิตบัณฑิตสู่โลกของการทำงานจริงได้มากกว่า 79,000 คน มีสถานประกอบการเข้าร่วมเป็นพันธมิตรจัด CWIE เกือบ 20,000 แห่ง โดย อว. กำหนดเป้าหมายการเพิ่มนักศึกษา CWIE เป็น 2 เท่าหรือประมาณอีก 100,000 คน ภายในปี พ.ศ. 2567นี้”
ถอดบทเรียน CWIE & EEC Model Type A สองโมเดลผนึกกำลังขับเคลื่อนการศึกษาไทยอย่างยั่งยืน
ภายในงาน CWIE DAY ปี 65 นี้ ยังได้มีการจัดเสวนาในหัวข้อ “CWIE & EEC Model Type A เพื่อรองรับความต้องการของตลาดแรงงาน” โดยมีผู้ทรงคุณวุฒิที่เกี่ยวข้องกับโมเดลการต่อยอด CWIE สหกิจศึกษา ในยุคนี้ ให้ตอบโจทย์ความต้องการของตลาดแรงงาน รวมถึงการใช้อีกหนึ่งโมเดลลที่มาเสริมความแกร่งให้กับสหกิจศึกษา นั่นคือ EEC Model Type A ที่เมื่อผนึกกำลังกัน ก็จะช่วยสร้างเครือข่ายความร่วมมือภาครัฐ ภาคการศึกษา และภาคเอกชน ที่พร้อมขับเคลื่อนอุดมศึกษาไทยไปได้อย่างยั่งยืน
ดร.อภิชาต ทองอยู่ ประธานคณะทำงานประสานงานด้านการพัฒนาบุคลากรในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC HDC) ได้เปิดประเด็นถึงความท้าทายที่ภาคอุดมศึกษาและภาคอุตสาหกรรมไทยต้องเผชิญจากวิกฤตโรคระบาดที่เกิดขึ้น ซึ่งงส่งผลกระทบต่อการผลิตบุคลากรในสาขาวิชาต่างๆเพื่อตอบสนองภาคอุตสาหกรรมของไทยด้วย

“ที่ผ่านมา ความเปลี่ยนแปลงสำคัญที่เกิดขึ้นกับภาคอุดมศึกษาไทยหลักๆ มีอยู่ 3 ด้าน นั่นคือ ความเปลี่ยนแปลงด้านเทคโนโลยี ที่กำลังเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ศตวรรษที่ 21 ที่มีความก้าวหน้าและมี Speed of Change ที่เร็วมาก เป็นริ้วของความเปลี่ยนแปลง ซึ่งกระทบให้เกิดการทำลายล้างหรือดิสรัป แต่ในอีกทางหนึ่งก็ทำให้เกิดโอกาสใหม่ๆขึ้นมาด้วย นั่นหมายถึงกระบวนการเปลี่ยนผ่านของเทคโนโลยี ก็สร้างนวัตกรรมและเทคโนโลยีใหม่ขึ้นมาให้พวกเราได้นำไปปรับใช้ด้วย เช่น AI IoT ระบบ Automation และระบบการใช้งานที่เชื่อมต่อกันด้วย Big data และอัลกอริทึม (Algorithm) ที่สามารถเปลรี่ยนโลกและสร้างความเปลี่ยนแปลงได้แบบพลิกฟ้าพลิกดินทีเดียว”
“ส่วนการเปลี่ยนแปลงที่ 2 ในด้านภูมิรัฐศาสตร์ หรือ Geopolitic ที่จากเดิมมีการสั่งการแบบอำนาจเดี่ยว สั่งการแบบเบ็ดเสร็จเด็ดขาดที่มีสหรัฐอเมริกาเป็นศูนย์กลาง ตอนนี้ก็สั่นคลอนเสียแล้ว การจัดการโลกใบใหม่เบี่ยงเบนมาทางโลกตะวันออก คาดกันว่าอินเดียจะเป็นโลจิสติกส์ฮับของโลก ที่จะเชื่อมต่อทรัพยากรจาก จีน รัสเซีย มาแทน”
“ส่วนการเปลี่ยนแปลงใต่อมาด้านภูมิเศรษฐศาสตร์ จีน มีบทบาทสำคัญในการสร้างภูมิเศรษฐศาสตร์ของโลก ที่ดำเนินมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 20 จนตอนนี้เป็น ศตววรรษที่ 21 ก็มีการเชื่อมต่อโลกด้วย Silk road ทั้ง 5 เส้นทาง ที่จะเปลี่ยนแปลงภูมิเศรษฐศาสตร์ของโลกได้อย่างมีนัยสำคัญ และการเปลี่ยนแปลงที่พูดมาทั้งหมดนี้ ส่งผลมาถึงการศึกษาไทยด้วยอย่างแน่นอน”
“ดังนั้น ในการผลิตบุคลากร ต้องมีการปฏิวัติจากการผลิตบุคลากรเดิมที่เป็น Supply push ทำการเรียนการสอนในแบบที่สถาบันการศึกษา อาจารย์ กำหนดหลักสูตรให้ผู้เรียนได้เรียน มาเป็น Demand driven ที่ปรับหลักสูตรการจัดการศึกษาที่มาจากการยึดเอาความต้องการของภาคอุตสาหกรรมผู้ใช้บัณฑิต หรือบุคลากรเป็นหลัก”

“เมื่อแนวคิดนี้ตกผลึก จึงเกิดการศึกษาในรูปแบบของ EEC Model ที่เกิดจากแนวคิดของ ดร.คณิศ แสงสุพรรณ เลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (สกพอ.) ซึ่งมองว่าเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ อีอีซี (ชลบุรี ระยอง ฉะเชิงเทรา) เป็นพื้นที่ที่มีการลงทุนของอุตสาหกรรมยุคใหม่ หรือ S Curve ยึดโยงกับนวัตกรรมและเทคโนโลยี เมื่อรัฐบาลประกาศแนวคิดนี้ออกไป พร้อมกับโรดแมปการสร้างคน กระทรวงศึกษาธิการและกระทรวงแรงงานพร้อมเข้ามาสนับสนุน ซึ่งอีอีซีก็พร้อมทำงานร่วมกับทั้งสองกระทรวง แต่ต้องเป็นการศึกษาในแนวทางที่แตกต่างจากพื้นที่อื่น เนื่องจากอีอีซีมีคาแรคเตอร์เฉพาะตัว”
“โดยโครงสร้างการดำเนินงานตามกรอบงาน EEC HDC คือการศึกษาและวิจัยความต้องการของ 12 อุตสาหกรรมเป้าหมายในพื้นที่อีอีซี จากนั้นจึงประสานงานกับหน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐ เอกชน สถาบันการศึกษาทั้งในและต่างประเทศ ผลิตบุคลากรป้อนให้ตามความต้องการภายใต้ EEC Model แบ่งออกเป็น 2 รูปแบบคือ EEC Model Type A กับ EEC Model Type B ทั้งสองกลุ่มจะมีวิธีการที่แตกต่างกัน แต่ทำงานภายใต้หลักการ demand driven เช่นเดียวกัน เน้นแก้ปัญหา 3 ด้านคือ
แก้ปัญหาคนตกงาน
ผลิตบุคลากรให้เพียงพอกับความต้องการของอุตสาหกรรมในพื้นที่อีอีซี
ปั้นบุคลากรที่มีรายได้สูงกว่าค่าเฉลี่ย หมายความว่าเรียนจบ ปวช. หรือ ม.3 ตามหลักสูตรที่กำหนดต้องได้รับเงินเดือนขั้นต่ำ 18,000 บาท จบ ปวส. ต้องได้เงินเดือนขั้นต่ำ 20,000 บาท และจบปริญญาตรีได้รับเงินเดือนขั้นต่ำ 25,000 บาท เป็นต้น
“การพัฒนาบุคลากรด้วยวิธีการนี้นอกจากจะทำให้ธุรกิจก้าวกระโดดจากอุตสาหกรรม 2.5 เป็นอุตสาหกรรม 4.0 แล้ว ค่าใช้จ่ายด้านบุคลากรจะลดลงเฉลี่ย 38% ด้วยระบบนิเวศการศึกษาสนับสนุนเมื่อเรียนจบมาแล้วทำงานได้จริง”
ด้าน ดร.สมชัย ไทยสงวนวรกุล ประธานกรรมการบริหารบริษัท เอส เอ็น ซี ฟอร์เมอร์ จำกัด (มหาชน) และประธาน EEC Industrial Forum ได้แสดงมุมมองต่อว่า ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นนั้น มีผลกระทบต่อภาคอุตสาหกรรมละการรับบุคลากรเข้ามาทำงานในภาคอุตสาหกรรมนี้อย่างไรบ้าง

“ย้อนกลับไปที่ทาง เอส เอ็น ซี เปิดกิจการใหม่ๆ เราอยู่ในฐานะธุรกิจขนาดกลาง ที่ยังไม่สามารถเลือกรับบุคลากรเข้าทำงานได้เหมืนอย่างบริษัทใหญ่ ที่คนจบใหม่ก็ต่างอยากเข้าไปทำงาน มาเทียบกับยุคนี้ เชื่อว่า ธุรกิจในระดับกลางถึงเล็ก ไปจนถึงสตาร์ทอัพ ก็น่าจะประสบปัญหาเดียวกัน คือ เด็กรุ่นใหม่ไม่อยากเป็นลูกจ้าง และถ้าเป็นธุรกิจระดับสตาร์ทอัพก็มีทุนน้อย ไม่สามารถไปจ้างงานด้วยค่าจ้างสูงๆได้ เช่นกันกับ บริษัท SME ที่ขาดบุคลากร ขาดเทคโนโลยี ตอนนี้เด็กจบใหม่ที่จะออกไปเป็นผู้ประกอบการจึงมีน้อยมาก”
“ตรงนี้ก็เป็นหน้าที่ของสถาบันการศึกษาที่ต้องตามสำรวจด้วยว่า เด็กที่ผลิต ที่จบไปนั้น ได้งานทำกันกี่เปอร์เซ็นต์ ตรงสาขาไหม เพื่อนำมาชี้วัดว่า การเรียนการสอนที่จัดนั้นมีประสิทธิภาพ สร้างบุคลากร กำลังคนให้ชาติได้จริงหรือไม่ และต้องไม่ลืมที่จะเรียกตัวแทนภาคเอกชนหรือบริษัทต่างๆ เข้ามานั่งคุยในฐานะผู้ใช้บัณฑิต ว่าเขาต้องการบัณฑิตหรือบุคลากรที่มีทักษะอะไรบ้าง ซึ่งสถานประกอบการจะเป็นผู้สะท้อนความต้องการตรงนี้ได้ดี ด้วยประสบการณ์การทำงานกับลูกค้าที่จะรีเควชมาว่าต้องการงานที่ต้องใช้คนทำงานที่มีทักษะอะไร”

“และขอใช้เวทีนี้สะท้อนความเป็นจริงที่เกิดขึ้นว่า ที่ผ่านมา ในฐานะสถานประกอบการเราพบปัญหาว่าบุคลากรสายวิชาชีพที่รับเข้ามามีทักษะไม่ตรงกับงานที่ทำ เห็นได้ตั้งแต่โครงงานที่เขาทำในช่วงฝึกงานว่าไม่สามารถนำไปปรับใช้ได้จริงในกระบวนการผลิตของภาคอุตสาหกรรม กลายเป็น “ฟองอากาศ” ที่อยู่ในภาคอุตสาหกรรมไทยไปเรื่อยๆ”
“ดังนั้น ทางออกของปัญหานี้จึงมีความชัดเจนว่า ทางภาคการศึกษาต้องจับมือกับภาคอุตสาหกรรม เพื่อสานต่อโครงการจัดเด็กมาฝึกงาน มาฝึกอบรม โดยมีอาจารย์เข้าไปในสถานประกอบการด้วย และเอาคววามรู้ทั้งหมดไปถ่ายทอดให้ เพื่อให้ตรงกับแต่ละสายอุตสาหกรรมที่ยึดตามยุทธศาสตร์ชาติ”
ต่อมา ดร.อรสา ภาววิมล ที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. ได้มาแชร์ข้อมูลในส่วนของ CWIE Platform ว่า

“การสร้าง CWIE Platform ขึ้นมา ก็เพื่อแก้ปัญหา Pain point ที่เกิดขึ้นในภาคการศึกษาไทย ซึ่งในฐานะหน่วยงานที่รับผิดชอบดูแลเรื่องการศึกษาของประเทศ ก็จะได้รับการสะท้อนความคิดเห็นจากฝ่ายผู้ใช้บัณฑิตหรือสถานประกอบการว่า ที่ผ่านมา บุคลากรที่เรียนจบและเข้าสู่ตลาดแรงงานจะเก่งทฤษฎี แต่ทักษะที่เกี่ยวกับการปฏิบัติยังไม่ค่อยดีเท่าไรนัก เมื่อไปทำงานต้องใช้เวลาอบรมเพิ่มเติม ไม่สามารถทำงานได้ทันที ส่วนในด้าน Soft skill ที่จำเป็นก็ยังไม่ค่อยมีนัก”
“ด้วยเหตุนี้ เมื่อเห็นปัญหาชัดเจนแล้ว จึงได้มีการออกแบบ CWIE Platform ให้มาเป็นเครื่องไม้เครื่องมือในการแก้ปัญหา ทั้งเปิดโอกาสให้ผู้ใช้บัณฑิตร่วมออกแบบหลักสูตรและกำหนดสมรรถนะ (Co-design) สร้างความสมดุลและเชื่อมโยงทฤษฎีกับการปฏิบัติ (Theory-Practice) ความรู้และประสบการณ์ (Knowledge -Experience) และสถาบันอุดมศึกษากับสถานประกอบการ (University-Workplace Engagement) ที่สำคัญ คือ การเชื่อมกับการได้งานทำ (Job Creation) เมื่อจบการศึกษาก็ทำงานในตำแหน่งนั้น ๆ ได้ทันทีหรือใช้ประสบการณ์ที่ได้ไปสร้างธุรกิจของตนเอง”
“ที่ผ่านมา เราได้รับผลตอบรับที่ค่อนข้างน่าพึงพอใจว่าเด็กที่จบจากหลักสูตร CWIE มีวุฒิภาวะที่หาไม่ได้ในเด็กจบมหาวิทยาลัยทั่วไป ซึ่งเกิดได้จากการที่เขาได้ไปทำงานในสถานประกอบการจริง ได้เจอเพื่อนร่วมงาน ได้เห็นเทคโนโลยีใหม่ๆ กระบวนการทำงานใหม่ๆที่หาไม่ได้จากการศึกษาแค่ในมหาวิทยาลัย”
มาถึงอาจารย์ที่คลุกคลีอยู่หน้างานในการส่งนักศึกษาไปทำงานกับภาคอุตสาหกรรมอย่าง อาจารย์ทัศพันธุ์ สุวรรณทัศน์ สำนักวิชาวิศวกรรมศาสตร์และนวัตกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก (มทร.ตะวันออก) ที่กล่าวแชร์ประสบการณ์จริงว่า

“ต้องยอมรับว่าย้อนไปเมื่อ 10 ปีที่แล้ว การส่งนักศึกษาเข้าไปฝึกงานตามโครงการสหกิจศึกษา ด้วยการไปติดต่อเองกับทางบริษัท สถานประกอบการ ต้องยอมรับว่ามีความยากลำบากอยู่ เนื่องจากชื่อชั้นของ มทร.ตะวันออก ที่แม้จะเป็นสถาบันอุดมศึกษาที่เปิดมานานในพื้นที่ แต่ก็มีชื่อเสียงอยู่ในวงจำกัด”
“ขณะที่ ทางเราก็ได้รับการสะท้อนปัญหาจากสถานประกอบการมาเช่นกันว่า มีการเปลี่ยนงานกันบ่อยมากในตำแหน่งวิศวกร หรือคนทำงานในภาคการผลิตของไทย ทำให้ทางสถานประกอบการก็ขาดแคลนคนทำงานเพื่อดูแลระบบ ดูแลเครื่องจักร”
“เมื่อรับทราบปัญหานี้แล้ว ที่ผ่านมา ผมก็ได้คิดทางออกของปัญหาที่ทำให้เราสามารถนำเด็กนักศึกษาของเราให้เข้าไปอยู่ในระบบการทำงานจริง ได้ฝึกงานด้วย คือการเสนอตัวเข้าไปช่วยแก้ปัญหาในระบบ ในภาคการผลิต ซึ่งสถานประกอบการหลายแห่งขาดแคลนบุคลากรตรงนี้พอดี โดยตัวผมเองและคณาจารย์ของมหาวิทยาลัยอาสาเข้าไปเป็นพี่เลี้ยงให้”
“จากนั้น พอมีการคิดค้นและนำเสนอรูปแบบ EEC Model Type A ก็เลยอาศัยรูปแบบนี้เข้าไปพูดคุยกับทางสภถานประกอบการ โดยมีทางบริษัท เอสเอ็นซี ของคุณสมชัย เป็นบริษัทนำร่อง ที่เปิดรับให้นักศึกษาเราเข้าไปทำงาน จากนั้นก็มีการทำงานประสานกันเรื่อยมา เรามีส่วนร่วมในการคิดค้นนวัตกรรม ปรับเอานวัตกรรมและเทคโนโลยีเข้าไปใช้เสริมประสิทธิภาพในไลน์การผลิตของ เอสเอ็นซี จนในตอนนี้ ทาง มทร.ตะวันออก และ เอสเอ็นซี ได้พูดคุยกันในเรื่องของการปรับหลักสูตรการเรียนการสอนให้สอดรับกับการทำอุตสาหกรรม 4.0 แล้ว”
และผู้เข้าร่วมเสวนาท่านสุดท้ายที่มาร่วมพูดคุย คือ รศ.รอ.อ.ดร.ภนต์ธร ชำนิประศาสน์ สำนักวิชาวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี (มทส.) ที่มากล่าวถึงประสบการณ์ของ มทส. ที่นำโครงการสหกิจศึกษาเข้ามาปรับใช้ เสริมศักยภาพให้บัณฑิตมานานว่า

“จากการสำรวจล่าสุด พบว่าในปีหนึ่งมีผู้ตกงานที่ไม่เคยมีประสบการณ์ทำงานเลย คือเป็นเด็กจบใหม่ที่เมื่อเรียนจบก็ตกงานเลยกว่า 380,000 คน ในจำนวนนี้ประมาณครึ่งหนึ่งคือคนที่จบปริญญาตรี แต่คนที่จบแล้วมีงานทำมากที่สุด คือ คนที่เรียนจบระดับ ปวช. นี่คือความจริงที่เกิดขึ้นในประเทศไทย คือ ยิ่งเรียนสูงก็มีโอกาสตกงานมาก ขณะที่ ธุรกิจมหาวิทยาลัย คือ ธุรกิจเดียวที่ไม่มีบริการหลังการขาย คือเมื่อเด็กเรียนจบแล้ว ก็ต้องดูแลตัวเอง ออกหางานเอง โดยไม่ได้มีการติดตามผลว่านักศึกษาที่เรียนที่จบไปแล้วไม่มีงานทำ จะต้องทำอย่างไรต่อ”
“ที่กล่าวมาตรงๆ เช่นนี้ เพื่อนำสู่ทางออกที่ว่า เราต้องหาความต้องการของผู้ประกอบการ ซึ่งการหานั้นไม่ได้ยาก แต่การสังเคราะห์ว่า สิ่งที่ผู้ประกอบการต้องการแล้วทางสถาบันการศึกษาจะทำให้ได้หรือเปล่า นั่นต่างหากที่ยาก ที่ผ่านมาที่มีการปรับหลักสูตรโดยเชิญสถานประกอบการมาร่วม ต้องถามต่อว่า เราทำเพื่อเป็นพิธีกรรมหรือทำเพื่อหาผลลัพธ์ที่จะนำมาสู่ความเปลี่ยนแปลงได้จริงๆ ดังนั้น โมเดลที่จะสร้างความเปลี่ยนแปลงได้จริงต้องมาจากการวิเคราะห์ปัญหา สังเคราะห์ แล้วนำมาสู่โมเดลที่นำมาปฏิบัติได้จริง”

“จากประสบการณ์การปรับหลักสูตรแมคคาทรอนิกส์ที่ได้ทำมา เราถอดบทเรียนได้ว่า การปรับหลักสูตรให้เหมาะกับอุตสาหกรรม 4.0 จริงๆ คือการปรับหลักสูตรที่ไม่ต้องไปสนใจว่าอาจารย์ต้องการสอนอะไร คือ เราจะรักษาอาจารย์ไว้ แต่ไม่ได้รักษาวิชาที่อาจารย์สอนไว้นั่นเอง อาจารย์ต้องไม่ได้เชื่อมั่นในความรู้ที่อาจารย์มี แต่ต้องเชื่อมั่นว่าอาจารย์สามารถเรียนรู้และหาความรู้ใหม่ได้ อาจารย์ต้องเรียนรู้วิธีที่จะ Unlearn และ Relearn ให้ได้ นี่เป็นแนวทางที่จะทำให้หลักสูตรนี้สามารถสร้างบุคลากรที่เป็นที่ต้องการของอุตสาหกรรมได้”
“ดังนั้น การแบบหลักสูตร ทฤษฎีและปฏิบัติต้องชัดตั้งแต่การออกแบบหลักสูตร เป็นการจัดการศึกษาตามความสามารถ หรือ Competency base ของเด็ก ต้องเข้าใจก่อนว่าเด็กแต่ละคนไม่จำเป็นต้องเรียนรู้เหมือนกัน ใช้เวลาในการศึกษาเท่ากัน ต้องอำนวยความสะดวกให้เด็กสามารถเก็บหน่วยกิต เพราะถ้าการฝึกงาน ทำให้เด็กได้เรียนรู้เรื่องเทคโนโลยีที่เป็นหนึ่งในวิชาเรียนที่เขาต้องเรียนได้ นั่นหมายถึงเขาก็ไม่จำเป็นต้องมาลงเรียนวิชานั้นในสถาบันการศึกษาอีก ระบบการศึกษาต้องเอื้อให้ทำตรงนี้ได้”
แนวคิดปฏิวัติการศึกษาไทย ที่มีผลลัพธ์ในการขับเคลื่อนการศึกษารูปแบบใหม่ได้จริง
เป้าหมายการ Reskill-Upskill แรงงานไทย ทำอย่างไรให้รอบด้านและทั่วถึง
เปลี่ยนมุมมองพัฒนา ระบบอุดมศึกษาไทย ด้วยกระบวนทัศน์ที่แตกต่าง ผ่าน L-E-N-S ใหม่ เคลียร์ชัดกว่าเดิม










